Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ được xây dựng theo hướng tiếp tục đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp; dự kiến bãi bỏ 18 thủ tục hành chính và cắt giảm 5 điều kiện kinh doanh...

Ngày 21/9, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tổ chức Phiên họp thẩm tra sơ bộ dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ. Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Ngô Trung Thành và Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Nguyễn Thị Thủy chủ trì Phiên họp. 

Đại diện cơ quan chủ trì soạn thảo, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Hoàng Minh trình bày những nội dung chính của dự án Luật. 

Theo Thứ trưởng Hoàng Minh, việc sửa đổi Luật nhằm tiếp tục thể chế hóa các chủ trương của Đảng về cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh, tinh gọn bộ máy, đồng thời thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Từ yêu cầu thực tiễn, dự thảo tập trung xử lý hai nhóm vấn đề lớn là tiếp tục đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ và kiện toàn đầu mối quản lý nhà nước về quyền đối với giống cây trồng.

Dự thảo Luật gồm ba điều, tập trung vào hai nhóm nội dung chính: Đẩy mạnh đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh và kiện toàn đầu mối quản lý nhà nước về quyền đối với giống cây trồng.

Theo đó, dự thảo đề xuất bãi bỏ thủ tục đăng ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp. Việc thay đổi thông tin chủ văn bằng bảo hộ do chuyển nhượng được thực hiện theo thủ tục sửa đổi văn bằng bảo hộ.

Đối với giống cây trồng, dự thảo đề xuất bãi bỏ thủ tục đăng ký chuyển nhượng quyền; việc thay đổi thông tin chủ Bằng bảo hộ được thực hiện theo thủ tục sửa đổi Bằng bảo hộ. Các quy định chi tiết về hồ sơ, trình tự, thủ tục xác lập quyền đối với giống cây trồng cũng được lược bỏ khỏi Luật và giao Chính phủ quy định chi tiết.

Dự thảo đồng thời bãi bỏ điều kiện kinh doanh dịch vụ giám định sở hữu trí tuệ, thay bằng nghĩa vụ thông báo của tổ chức, cá nhân khi hoạt động, cung cấp dịch vụ, qua đó vừa tạo thuận lợi cho hoạt động kinh doanh, vừa bảo đảm yêu cầu quản lý, thanh tra, kiểm tra.

Thứ trưởng Hoàng Minh cho biết, các nội dung sửa đổi dự kiến bãi bỏ 18 thủ tục hành chính, cắt giảm 5 điều kiện kinh doanh, tạo thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp trong đăng ký, xác lập và thực hiện quyền sở hữu trí tuệ.

Một nội dung đáng chú ý khác là đề xuất chuyển trách nhiệm quản lý nhà nước về quyền đối với giống cây trồng từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường sang Bộ Khoa học và Công nghệ. Việc này nhằm thống nhất đầu mối quản lý, tận dụng hạ tầng số, cơ sở dữ liệu và nhân lực hiện có, đồng thời gắn hoạt động bảo hộ giống cây trồng với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và thương mại hóa tài sản trí tuệ.

Việc chuyển giao nhiệm vụ không làm phát sinh tổ chức hành chính mới, không tăng biên chế. Bộ Khoa học và Công nghệ đã phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường xây dựng kế hoạch tiếp nhận nhiệm vụ, nhân lực, hồ sơ và dữ liệu, bảo đảm quá trình chuyển giao không làm gián đoạn hoạt động quản lý và giải quyết thủ tục cho người dân, doanh nghiệp.

Thẩm tra sơ bộ, Tiểu ban Tổ chức bộ máy thuộc Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội cơ bản tán thành sự cần thiết sửa đổi Luật, nhất là hai nhóm chính sách về cắt giảm thủ tục, điều kiện đầu tư kinh doanh và kiện toàn thẩm quyền quản lý nhà nước.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra lưu ý, theo chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 80, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch dự kiến chủ trì xây dựng Luật Bản quyền tác giả và Luật Công nghiệp văn hóa trong năm 2027. Quá trình này có thể tiếp tục đặt ra yêu cầu sửa đổi toàn diện Luật Sở hữu trí tuệ để có hiệu lực từ giữa năm 2028.

Vì vậy, Chính phủ cần đánh giá kỹ phạm vi sửa đổi trong lần này, cân nhắc chưa luật hóa những nội dung chưa thực sự cấp thiết hoặc chưa có đầy đủ cơ sở thực tiễn, tránh phải liên tục sửa đổi trong thời gian ngắn.

Bên cạnh đó, Đại biểu Nguyễn Trung Kiên, hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, cũng đề nghị nghiên cứu đầy đủ hơn vấn đề quyền tác giả đối với sản phẩm có sử dụng trí tuệ nhân tạo. Cụ thể, dự thảo cần xác định rõ hệ thống trí tuệ nhân tạo có phải là chủ thể quyền tác giả hay không; điều kiện bảo hộ đối với tác phẩm có đóng góp sáng tạo của con người; phạm vi quyền đối với phần nội dung do con người tạo ra và trách nhiệm cung cấp thông tin về mức độ sử dụng trí tuệ nhân tạo.

Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Đinh Thị Phương Lan cũng đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu rộng hơn vì dự thảo hiện chủ yếu tập trung chuyển thẩm quyền và cắt giảm thủ tục, trong khi thực tiễn đang đặt ra nhiều vấn đề về trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, tài sản số, nền tảng số, thương mại hóa kết quả nghiên cứu và bảo vệ quyền trên không gian mạng.