Từ kết nối đơn lẻ đến hợp tác đa phương, mô hình "đồng kiến tạo" đang mở ra cách tiếp cận mới trong việc đưa tri thức, nghiên cứu và nguồn lực đại học tham gia sâu hơn vào giải quyết các "bài toán" thực tiễn...

Ngày 20/9/2026, Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh (UEH) tổ chức Hội nghị Kết nối đối tác khu vực công năm 2026. Dự hội nghị có Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu cùng đại diện lãnh đạo các bộ, ngành Trung ương, TP. Hồ Chí Minh và các địa phương. 

THÚC ĐẨY LIÊN KẾT "BA NHÀ"

Phát biểu tại hội nghị, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu khẳng định Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định giáo dục đại học là nòng cốt để phát triển nhân lực trình độ cao, nhân tài, thúc đẩy phát triển khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Các cơ sở giáo dục đại học phải trở thành trung tâm nghiên cứu, đổi mới sáng tạo của quốc gia và cộng đồng. Trên thế giới, vai trò của các đại học tiên phong từ lâu không chỉ dừng lại ở giáo dục, đào tạo và phát triển tri thức, mà ngày càng tham gia trực tiếp vào việc giải quyết các vấn đề phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia, vùng và địa phương.

Trên thực tế, nhiều đại học đồng thời là hạt nhân của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, đóng vai trò quan trọng trong dẫn dắt các chương trình nghiên cứu và phát triển các sản phẩm công nghệ chiến lược của các nước.

“Kinh nghiệm quốc tế cho thấy liên kết giữa Nhà trường - Nhà nước - Doanh nghiệp chỉ có thể phát huy giá trị khi có chiến lược, có sự phân công cụ thể, có lộ trình thực thi và địa chỉ, hướng đi rõ ràng. Các bên phải hợp tác chặt chẽ ngay từ khâu xác định nhu cầu và cùng xây dựng kế hoạch triển khai của quốc gia”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Phó Thủ tướng đánh giá cao tinh thần đồng sáng tạo, đồng kiến tạo mà Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh đã xác định trong chiến lược phát triển giai đoạn 2026 - 2030. Đó là cùng xác định vấn đề, cùng thiết kế giải pháp, cùng triển khai và cùng chịu trách nhiệm về kết quả.

Để tạo chuyển biến thực chất trong đào tạo nhân lực chất lượng cao, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, Phó Thủ tướng đề nghị tập trung thực hiện một số nhiệm vụ.

Thứ nhất, đối với Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh, đề nghị nhà trường lựa chọn một số vấn đề lớn có nhu cầu thực tiễn và phát triển, chỉ hướng ứng dụng đó ra để chúng ta tập trung nghiên cứu và lực lượng cùng hướng vào hoạt động hợp tác, nghiên cứu và tháo gỡ các nhiệm vụ giải quyết những vấn đề cụ thể của Thành phố, đối với các địa phương và cả nước.

Lưu ý không để hoạt động hợp tác mang tính hình thức, không mở rộng một cách dàn trải, chạy theo số lượng mô hình theo chương trình, đề tài hoặc các hoạt động khác. Mỗi nhiệm vụ phải xác định rõ vấn đề cần giải quyết, rõ sản phẩm đầu ra, rõ cơ quan sử dụng, kết quả và hiệu quả dự kiến. Những mô hình có kết quả tốt tổng kết, hoàn thiện để xem xét và nhân rộng. Những mô hình chưa thật sự hiệu quả phải đánh giá đúng nguyên nhân và kịp thời điều chỉnh.

Thứ hai, đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo, khẩn trương hoàn thiện đề án thúc đẩy hợp tác Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp, tập trung xác định, công khai bài toán thực tiễn; lựa chọn trường, nhóm nghiên cứu, cơ chế đặt hàng, huy động nguồn lực, chia sẻ dữ liệu và chuyển giao kết quả.

Đồng thời, hoàn thiện cơ chế đánh giá khoa học công nghệ, coi trọng sản phẩm, khả năng chuyển giao, ứng dụng và tác động kinh tế - xã hội bên cạnh tiêu chí học thuật.

Thứ ba, đối với Bộ Khoa học và Công nghệ, phối hợp các bộ, ngành liên quan rà soát quy định, hình thành quy trình từ bài toán thực tiễn, nhiệm vụ khoa học, lựa chọn đơn vị, bố trí nguồn lực đến nghiên cứu, ứng dụng và đánh giá kết quả.

Đổi mới cơ chế đặt hàng theo hướng xuất phát từ vấn đề, sản phẩm cần đạt; tăng tính cạnh tranh, công khai, huy động nhóm nghiên cứu liên ngành, liên trường; đồng thời tháo gỡ vướng mắc về tài chính, dữ liệu, sở hữu trí tuệ, chuyển giao, thương mại hóa và sử dụng kết quả nghiên cứu.

Thứ tư, đối với các bộ, ngành và địa phương, chủ động lựa chọn những vấn đề lớn, khó, các điểm nghẽn, nút thắt từ thực tiễn để huy động các trường đại học, viện nghiên cứu, chuyên gia và nhà khoa học nghiên cứu, đề xuất giải pháp.

KẾT NỐI TRI THỨC VỚI THỰC TIỄN

PGS. TS Bùi Quang Hùng, Giám đốc Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh, cho biết thời gian qua, nhà trường chủ động gắn kết tri thức hàn lâm, quốc tế với các bài toán quản trị thực tiễn của Trung ương, các địa phương trên cả nước và doanh nghiệp, đối tác.

Các nhóm giải pháp nổi bật gồm tư vấn phát triển kinh tế - xã hội, đào tạo và bồi dưỡng nguồn nhân lực công, đồng hành cùng doanh nghiệp Nhà nước và phát triển hạ tầng xanh.

Theo ông Hùng, đất nước đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới với khát vọng đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao và thuộc nhóm 30 nền kinh tế hàng đầu thế giới. Bối cảnh này đòi hỏi sự bứt phá mạnh mẽ về thể chế, quản trị và khoa học - công nghệ.

Trên bình diện toàn cầu, Mục tiêu Phát triển Bền vững số 17 (SDG 17) của Liên Hợp Quốc nhấn mạnh vai trò của hợp tác đa bên trong chia sẻ tri thức và nguồn lực. Lộ trình Giáo dục Đại học do UNESCO công bố năm 2026 cũng đặt phục vụ xã hội và phát triển bền vững vào trung tâm sứ mệnh của các đại học.

Từ góc độ chủ trương của Đảng và Nhà nước, các nghị quyết của Bộ Chính trị gồm Nghị quyết 57-NQ/TW, Nghị quyết 71-NQ/TW và Nghị quyết 66-NQ/TW cũng đặt ra những yêu cầu cụ thể đối với hệ thống đại học.

Theo chiến lược được công bố tại hội nghị, Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh chuyển từ các kết nối song phương riêng lẻ sang xây dựng Hệ sinh thái hợp tác đa phương đồng sáng tạo giá trị vì tương lai bền vững (UEH Value Co-Creation Ecosystem for Sustainable Impact).

Mô hình được triển khai theo 4 bước: Đồng xác định vấn đề - đồng thiết kế giải pháp - đồng triển khai - đồng tạo giá trị.

“Qua đó, Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh hướng tới phát huy vai trò của đại học không chỉ trong cung cấp tri thức, đào tạo nguồn nhân lực hay nghiên cứu, mà còn tham gia sâu hơn vào quá trình xác định vấn đề, xây dựng và triển khai giải pháp cùng khu vực công, doanh nghiệp và các đối tác”, PGS. TS Bùi Quang Hùng nhấn mạnh.