Du lịch xanh: Định hướng phát triển bền vững tại TP.Hồ Chí Minh và đồng bằng sông Cửu Long

Đồng bằng sông Cửu Long sở hữu tài nguyên thiên nhiên đa dạng với hệ sinh thái sông ngòi, rừng ngập mặn, vườn cây trái và văn hóa miệt vườn đặc trưng. Đây là tiền đề thuận lợi để phát triển các mô hình du lịch xanh, du lịch nông nghiệp và du lịch cộng đồng. 

ĐA DẠNG MÔ HÌNH XANH TỪ NÔNG NGHIỆP ĐẾN CỘNG ĐỒNG

Theo báo cáo của Hiệp hội Du lịch đồng bằng sông Cửu Long, tổng doanh thu từ hoạt động du lịch trong 6 tháng đầu năm 2025 đạt khoảng 53.800 tỷ đồng (khoảng 2,1 tỷ USD), tăng khoảng 54,5 % so cùng kỳ năm 2024.

Tổng số lượt khách đến vùng trong 6 tháng đầu năm 2025 đạt trên 35,2 triệu lượt với hơn 2 triệu lượt khách quốc tế, tăng mạnh so cùng kỳ năm 2024. Doanh thu dịch vụ toàn vùng đạt trên 55.000 tỷ đồng; trong đó nhiều điểm du lịch xanh đóng góp đáng kể vào kết quả này.

Còn TP.Hồ Chí Minh, trong 6 tháng đầu năm 2025 đã thu hút hơn 3,8 triệu lượt khách quốc tế, tăng 44% so cùng kỳ năm ngoái, và hơn 18 triệu lượt khách nội địa, tăng 7%. Doanh thu đạt gần 118 ngàn tỷ đồng (khoảng 4,5 tỷ USD), tăng 27,3% so với năm 2024. Điều này cho thấy tiềm năng lớn để đưa du lịch xanh trở thành sản phẩm chủ lực gắn với tăng trưởng bền vững.

Ở vùng đồng bằng sông Cửu Long, một trong những mô hình nổi bật là du lịch thuận thiên tại Cồn Chim (tỉnh Trà Vinh cũ, nay là Vĩnh Long), nơi người dân kết hợp nông nghiệp hữu cơ với trải nghiệm du lịch sinh thái. Tại đây, cuộc sống và sản xuất nông nghiệp hòa quyện với những hoạt động trải nghiệm như thu hoạch mật hoa dừa, đi bộ sinh thái hay đạp xe tham quan vườn cây… tạo nên sản phẩm hấp dẫn du khách mà vẫn bảo vệ môi trường.

Ông Lâm Hữu Phúc, Phó giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Vĩnh Long, thông tin: địa phương đã triển khai Bộ tiêu chí du lịch xanh nhằm thúc đẩy sản phẩm du lịch gắn với bảo vệ môi trường, phát huy văn hóa bản địa và thu hút đầu tư.

Tại thành phố Cần Thơ, nhiều cơ sở lưu trú tiên phong áp dụng tiêu chí xanh, duy trì khoảng 80% không gian xanh, sử dụng vật liệu tái chế và tổ chức các hoạt động thu gom rác nhằm cải thiện môi trường sông rạch hằng tháng…

Bà Võ Xuân Thư, Giám đốc Victoria Cần Thơ Resort, cho biết hệ thống khách sạn đã đạt Chứng nhận Vàng về du lịch bền vững của Travelife (chứng nhận quốc tế về phát triển du lịch xanh bền vững - NV). “Việc có các chứng nhận xanh trong hoạt động du lịch sẽ giúp các đơn vị nâng cao trách nhiệm và giúp nhận diện thương hiệu tốt hơn, nhất là ở thị trường quốc tế”, bà Thư nói.

Mặc dù vậy, nhiều chuyên gia du lịch cho rằng mô hình du lịch xanh ở đồng bằng sông Cửu Long vẫn chưa được chuẩn hóa và định vị thương hiệu chung để có thể cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Theo bà Lê Đình Minh Thy, Giám đốc Vietravel Cần Thơ, cần có tiêu chí riêng cho du lịch xanh đồng bằng sông Cửu Long để doanh nghiệp sẵn sàng tham gia sâu hơn và thúc đẩy phát triển bền vững khu vực.

TP.HỒ CHÍ MINH LIÊN KẾT SẢN PHẨM XANH TOÀN VÙNG

TP.Hồ Chí Minh với vai trò là trung tâm du lịch của phía Nam, đang chủ động liên kết với các tỉnh, thành đồng bằng sông Cửu Long nhằm thúc đẩy phát triển các sản phẩm du lịch xanh, đặc biệt là du lịch đường sông và du lịch sinh thái, du lịch nông nghiệp.

Chương trình hợp tác liên vùng này không chỉ nhằm mở rộng cơ hội kinh doanh, mà còn tăng cường khả năng chuẩn hóa, quảng bá và kết nối thị trường cho các sản phẩm.

Bà Nguyễn Thị Ánh Hoa, Giám đốc Sở Du lịch TP.Hồ Chí Minh, nhấn mạnh rằng liên kết giữa đô thị lớn và vùng đồng bằng sông Cửu Long cần tập trung vào xây dựng sản phẩm du lịch xanh gắn với nhận diện văn hóa đặc trưng và bảo tồn môi trường tự nhiên, đồng thời sử dụng công nghệ số như bản đồ thông minh 3D nhằm hỗ trợ quảng bá và quản lý điểm đến.

Thực tế, TP.Hồ Chí Minh đã và đang giới thiệu nhiều tuyến du lịch xanh hấp dẫn, như các tour du lịch đường sông từ trung tâm thành phố đến các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long, tham quan hệ sinh thái rừng ngập mặn Cần Giờ - khu dự trữ sinh quyển được UNESCO công nhận, hay trải nghiệm nông nghiệp tại các vườn trái cây lân cận. Những sản phẩm này thu hút cả du khách nội địa và quốc tế, nhất là những nhóm khách tìm kiếm trải nghiệm thiên nhiên, hoạt động ngoài trời và gắn kết với cộng đồng địa phương.

THÁCH THỨC VÀ ĐỊNH HƯỚNG TƯƠNG LAI CHO DU LỊCH XANH

Một trong những thách thức lớn đối với du lịch xanh ở đồng bằng sông Cửu Long là ảnh hưởng của biến đổi khí hậu gồm xâm nhập mặn, sụt lún đất và thời tiết cực đoan.

Theo TS. Đoàn Mạnh Cương, Giảng viên Trường Đại học Nguyễn Tất Thành (TP.Hồ Chí Minh), các yếu tố này đang ảnh hưởng trực tiếp đến một số điểm du lịch sinh thái vùng sông nước, yêu cầu các sản phẩm du lịch phải thích ứng với thay đổi môi trường và bảo vệ cảnh quan tự nhiên. Ông Cương cho rằng tình trạng nước biển dâng, xâm nhập mặn và thời tiết cực đoan ảnh hưởng trực tiếp đến nhiều điểm du lịch.

Theo một báo cáo gần đây của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, xâm nhập mặn và sụt lún đất tại đồng bằng sông Cửu Long đã làm giảm khoảng 30% diện tích đất canh tác, rừng ngập mặn trong vòng 10 năm trở lại đây, ảnh hưởng đến các tour du lịch sinh thái...

Để nâng cao hiệu quả phát triển du lịch xanh, nhiều chuyên gia đề xuất cần hình thành các tiêu chí xanh chuẩn hóa trong toàn quốc. Ông Phùng Quang Thắng, Chủ tịch Liên chi hội Du lịch Xanh Việt Nam đánh giá rằng việc chuẩn hóa tiêu chí không chỉ nâng cao chất lượng dịch vụ và tính cạnh tranh, mà còn tạo điều kiện để thu hút nguồn vốn đầu tư từ nước ngoài và thị trường quốc tế.

Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam Vũ Thế Bình cũng nhấn mạnh xu hướng du lịch xanh đang thay đổi rõ rệt và du khách sẵn sàng chi trả cao hơn cho trải nghiệm bền vững và an toàn môi trường. "Đồng bằng sông Cửu Long có tiềm năng chuyển đổi xanh lớn bởi tài nguyên nơi đây rất đa dạng. Các doanh nghiệp tại đây nói riêng và Việt Nam nói chung, đều chủ động làm du lịch xanh. Các điểm đến mà chúng tôi khảo sát gần như đạt tỷ lệ 70 - 80% chuyển đổi xanh. Đây là những tín hiệu rất đáng mừng”, ông cho biết.