Eo biển Hormuz đóng cửa: Châu Á có thể chịu ảnh hưởng nghiêm trọng nhất

Eo biển Hormuz, nằm giữa Oman và Iran, là một tuyến đường huyết mạch của thương mại dầu mỏ toàn cầu. Theo công ty tư vấn năng lượng Kpler, khoảng 13 triệu thùng dầu mỗi ngày lưu thông qua eo biển này vào năm 2025, chiếm khoảng 31% tổng lưu lượng dầu thô vận chuyển bằng đường biển trên toàn thế giới.

Sau khi Iran vào ngày 2/3 tuyên bố đóng cửa eo Hormuz, một số nhà phân tích dự báo giá dầu có thể vượt ngưỡng 100 USD/thùng. Kết thúc phiên giao dịch ngày 3/3, giá dầu Brent giao sau tại London chốt ở mức hơn 81 USD/thùng.

Khoảng 20% lượng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) xuất khẩu của toàn thế giới - từ Vịnh Ba Tư, chủ yếu là Qatar - cũng đang gặp rủi ro do được vận chuyển qua eo biển Hormuz. Qatar, một trong những nhà cung cấp LNG lớn nhất thế giới, đã ngừng sản xuất LNG vào đầu tuần này sau khi Iran dùng thiết bị bay không người lái tấn công vào các cơ sở LNG của nước này tại các khu công nghiệp Ras Laffan và Mesaieed.

Trao đổi với hãng tin CNBC, giới phân tích cho rằng tại châu Á, Thái Lan, Ấn Độ, Hàn Quốc và Philippines là những nước dễ bị tổn thương nhất trước xu hướng leo thang của giá dầu hiện nay, do đều là những nước phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu dầu, trong khi Malaysia có thể hưởng lợi tương đối vì là nước xuất khẩu năng lượng.

KHU VỰC NAM Á

Nam Á sẽ đối mặt với sự gián đoạn nghiêm trọng nhất, đặc biệt là về nguồn cung LNG. Qatar và Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) là nguồn cung cấp 99% lượng nhập khẩu LNG của Pakistan, 72% của Bangladesh và 53% của Ấn Độ - theo dữ liệu của Kpler.

Với khả năng lưu trữ và độ linh hoạt trong mua sắm còn hạn chế, Pakistan và Bangladesh đặc biệt dễ bị tổn thương. Bangladesh hiện đang đối mặt với thâm hụt khí đốt cấu trúc đáng kể, với mức thiếu hụt hơn 1.300 triệu feet khối mỗi ngày - theo Viện Kinh tế năng lượng và Phân tích Tài chính (IEEFA).

"Pakistan và Bangladesh có khả năng lưu trữ và linh hoạt trong mua sắm hạn chế, có nghĩa là sự gián đoạn có thể kích hoạt tình trạng suy giảm nhu cầu trong ngành điện ở các nước này nhanh chóng hơn là việc hai nước gia nhập cuộc đua trả giá cao hơn trên thị trường khí đốt thị trường giao ngay”, ông Go Katayama, nhà phân tích chính tại Kpler, cho biết.

Tuy nhiên, Ấn Độ mới là nước có sự tiếp xúc rủi ro lớn nhất trong khu vực. "Hơn một nửa lượng nhập khẩu LNG của nước này có liên quan đến Vùng Vịnh, và một phần đáng kể được định giá theo chỉ số giá dầu Brent, vì vậy một cú sốc giá dầu do sự kiện Hormuz gây ra sẽ đồng thời nâng chi phí nhập khẩu dầu và giá hợp đồng LNG. Điều đó tạo ra một cú sốc kép về cả năng lượng vật chất và tài chính đối với Ấn Độ”, ông nói Katayama nói.

Ngoài ra, khoảng 60% lượng nhập khẩu dầu của Ấn Độ đến từ Trung Đông, theo ngân hàng UBP. Một cuộc phong tỏa kéo dài ở Hormuz sẽ làm tăng cả chi phí nhập khẩu năng lượng và áp lực tài khoản vãng lai.

KHU VỰC ĐÔNG BẮC Á

Về phần Trung Quốc, mặc dù có mức độ tiếp xúc lớn với rủi ro ở Hormuz nhưng nước này đủ bộ đệm để ứng phó. Việc đóng cửa eo biển này sẽ thử thách an ninh năng lượng của Trung Quốc, nhưng dự trữ và nguồn cung thay thế có thể giúp nước này vượt qua.

Trung Quốc là nước nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới và mua hơn 80% dầu thô xuất khẩu của Iran - theo dữ liệu của công ty Kpler. Khoảng 30% lượng nhập khẩu LNG của nước này đến từ Qatar và UAE, và khoảng 40% lượng nhập khẩu dầu của nước này đi qua Hormuz - theo ước tính của UBP.

"Trung Quốc có tiếp xúc lớn với rủi ro về nguồn cung dầu vật chất, nhưng họ có mức độ linh hoạt cao hơn”, ông Katayama của Kpler nhận xét. Theo Kpler, tồn kho LNG của Trung Quốc tính đến cuối tháng 2 là 7,6 triệu tấn, mang lại một sự bảo vệ ngắn hạn.

Tuy nhiên, Trung Quốc phải cạnh tranh để giành giật các chuyến hàng LNG vận chuyển qua Đại Tây Dương nếu sự cố Hormuz kéo dài, gây thắt chặt dòng chảy nhiên liệu này qua Thái Bình Dương - ông Katayama nói thêm. Trong trường hợp đó, một cuộc chiến trả giá khí đốt cao hơn có thể xảy ra trên khắp châu Á, ngay cả khi Bắc Kinh tránh được tình trạng thiếu hụt nguồn cung nghiêm trọng.

Lường trước được việc Mỹ tấn công Iran, Saudi Arabia đã đẩy mạnh xuất khẩu dầu thô trong những tuần gần đây, và dự trữ dầu chiến lược của các quốc gia tiêu thụ lớn như Trung Quốc có thể cung cấp một “bộ giảm xóc” tạm thời cho thị trường - công ty tư vấn năng lượng Rystad Energy nhận định.

UBP nhận định dù Trung Quốc là nước nhập khẩu năng lượng ròng lớn trong khu vực, nhưng không hẳn là nước dễ bị tổn thương nhất trước các cú sốc nguồn cung tiềm ẩn.

Nhật Bản và Hàn Quốc cũng có thể bị ảnh hưởng nặng nề. Trung Đông cung cấp 75% lượng nhập khẩu dầu của Nhật Bản và khoảng 70% đối với Hàn Quốc, theo UBP.

Về LNG, mức độ tiếp xúc của hai nước này với Vùng Vịnh thấp hơn so với khu vực Nam Á. 14% nhập khẩu LNG của Hàn Quốc là từ Qatar và UAE, còn đối với Nhật Bản, tỷ lệ này là 6% - theo ước tính của Kpler. Ngay cả khi không xảy ra tình trạng thiếu hụt hoàn toàn, tác động về giá có thể rất nghiêm trọng.

"Các nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu năng lượng như Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan dễ bị tổn thương hơn trước các cú sốc nguồn cung” - ông Shier lee Lim, chiến lược gia trưởng về vĩ mô và ngoại hối khu vực châu Á - Thái Bình Dương của nền tảng thanh toán Convera, nhận định.

Dự trữ LNG của Nhật Bản và Hàn Quốccũng hạn chế. Hàn Quốc có khoảng 3,5 triệu tấn LNG và Nhật Bản khoảng 4,4 triệu tấn trong kho dự trữ, đủ cho khoảng 2-4 tuần nhu cầu ổn định, theo Kpler.

Kim ngạch nhập khẩu ròng dầu của Hàn Quốc tương đương 2,7% tổng sản phẩm quốc nội (GDP). Ngân hàng Nomura xem nước này là một trong những nền kinh tế dễ bị tổn thương nhất xét về tài khoản vãng lai.

KHU VỰC ĐÔNG NAM Á

Tại Đông Nam Á, tác động đầu tiên nhiều khả năng là áp lực lạm phát tăng, thay vì một sự thiếu hụt ngay lập tức nguồn cung năng lượng - giới chuyên gia nhận định.

Những nước nhập khẩu LNG phụ thuộc vào thị trường giao ngay sẽ phải đối mặt với chi phí tăng cao do việc thay thế nguồn hàng, khi châu Á cạnh tranh với châu Âu để giành mua các chuyến hàng từ Đại Tây Dương - chuyên gia Katayama của Kpler cho biết.

Theo Nomura, Thái Lan đặc biệt dễ tổn thương trước biến động giá dầu, bởi nước này có lượng nhập khẩu dầu ròng lớn nhất châu Á, tương đương 4,7% GDP. Cứ mỗi 10% tăng thêm trong giá dầu sẽ khiến tài khoản vãng lai của nước này thâm hụt thêm 0,5 điểm phần trăm GDP.