Hà Nội: Tái cấu trúc không gian đô thị, hướng tới phát triển cân bằng và bền vững

Tại cuộc họp báo do UBND Thành phố Hà Nội tổ chức ngày 6/4, Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội Nguyễn Trọng Kỳ Anh cho biết quy hoạch tổng thể Thủ đô lần này được xây dựng trên triết lý xuyên suốt “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại”, với tầm nhìn 100 năm, hướng tới dấu mốc 1100 năm Thăng Long - Hà Nội.

Điểm khác biệt lớn nhất của quy hoạch là đặt Hà Nội trong vai trò cực tăng trưởng chủ đạo của vùng Đồng bằng sông Hồng, đồng thời là thành phố kết nối toàn cầu. Mục tiêu không chỉ giải quyết các vấn đề nội tại như: quá tải hạ tầng, ô nhiễm môi trường, mà còn mở rộng không gian phát triển dựa trên nền tảng kinh tế số và kinh tế xanh.

Về cấu trúc không gian, Hà Nội lựa chọn mô hình phát triển chùm đô thị, đa trung tâm. Trong đó, các khu vực phía Bắc (Đông Anh, Mê Linh, Sóc Sơn), phía Tây (Hòa Lạc, Xuân Mai) và phía Nam (Phú Xuyên) được xác định là các cực tăng trưởng mới. Những khu vực này sẽ trở thành trung tâm dịch vụ, khoa học công nghệ, giáo dục, logistics... đóng vai trò “đòn bẩy” cho toàn vùng Thủ đô nhưng vẫn nằm trong hệ thống quản lý thống nhất.

Quy hoạch cũng xác định 9 trục phát triển không gian, trong đó trục sông Hồng giữ vai trò “xương sống”, là trung tâm hội tụ hoạt động văn hóa, kinh tế và cảnh quan. Việc phát triển hài hòa hai bên bờ sông kỳ vọng sẽ tạo diện mạo đô thị hiện đại, đồng thời kết nối các khu đô thị mới với lõi di sản.

Để hiện thực hóa mục tiêu, Hà Nội dự kiến huy động nguồn lực khoảng 11 triệu tỷ đồng đến năm 2045, tập trung cho hệ thống hạ tầng chiến lược, đặc biệt là các tuyến vành đai và đường sắt đô thị. Tổng chiều dài đường sắt đô thị dự kiến trên 1.000 km với 16-19 tuyến, trong đó đến năm 2035 phấn đấu đạt 400-450km.

Cùng với đó, việc triển khai cơ chế đặc thù từ Luật Thủ đô (sửa đổi) sẽ tạo hành lang pháp lý quan trọng, giúp thành phố chủ động hơn trong quản lý đất đai, đầu tư và thu hút nguồn lực. Mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng cũng được đẩy mạnh tại khu vực nhà ga metro.

Theo dự báo, quy mô dân số Hà Nội đến năm 2065 đạt khoảng 17-19 triệu người, bảo đảm cân bằng giữa phát triển kinh tế và an sinh xã hội.

Trả lời về nguy cơ gia tăng mật độ xây dựng và áp lực hạ tầng khi điều chỉnh quy hoạch, Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Nguyễn Trọng Kỳ Anh cho biết đây là vấn đề được nghiên cứu kỹ lưỡng. Quá trình triển khai quy hoạch thường tạo ra những lo ngại về việc gia tăng áp lực lên đô thị, đặc biệt khi quy mô dân số tăng. Tuy nhiên, nhằm bảo đảm phát triển bền vững và giữ vững kỷ cương quy hoạch, Thành phố xác định 5 nhóm giải pháp trọng tâm.

Thứ nhất, điều tiết dân cư theo mô hình đa cực, đa trung tâm. Việc phân bổ lại dân số gắn với việc làm và sinh kế sẽ giúp giảm tải cho khu vực lõi đô thị, đồng thời tạo động lực phát triển cho các khu vực mới.

Thứ hai, kiểm soát dân số theo ngưỡng cụ thể. Quy hoạch đặt mục tiêu đến năm 2035 đạt khoảng 14-15 triệu người, đến năm 2045 khoảng 16 triệu người và đến năm 2065 không quá 20 triệu người. Đây là cơ sở quan trọng giúp bảo đảm hạ tầng đáp ứng được nhu cầu phát triển.

Thứ ba, phát triển hạ tầng mang tính dẫn dắt, đặc biệt là giao thông công cộng. Hệ thống đường sắt đô thị với quy mô lớn sẽ là nền tảng để triển khai mô hình TOD, góp phần tái cấu trúc không gian đô thị.

Thứ tư, quản lý không gian theo hướng đa tầng, đa lớp. Thành phố sẽ mở rộng không gian theo chiều cao và không gian ngầm, đồng thời, giảm mật độ xây dựng, tăng diện tích cây xanh, mặt nước và không gian công cộng. Các khu vực di sản, mặt nước được quản lý chặt chẽ nhằm bảo đảm tính bền vững.

Thứ năm, tăng cường quản trị đô thị bằng công nghệ số. Thành phố dự kiến xây dựng hệ thống dữ liệu lớn, ứng dụng công nghệ để giám sát theo thời gian thực, khắc phục hạn chế về dữ liệu hiện nay và nâng cao hiệu quả quản lý.

“Việc triển khai đồng bộ 5 giải pháp này sẽ giúp kiểm soát hiệu quả áp lực hạ tầng, đồng thời bảo đảm quy hoạch được thực hiện đúng định hướng”, Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội thông tin.