Hạ viện Mỹ bỏ phiếu đảo ngược thuế quan đối với Canada, tín hiệu bất lợi cho Tổng thống Trump?

Hôm thứ Tư (11/2), Hạ viện Mỹ - nơi Đảng Cộng hòa nắm đa số ghế - thông qua nghị quyết với tỷ lệ 219 phiếu thuận và 211 phiếu chống, theo đó hủy bỏ tình trạng khẩn cấp quốc gia mà Tổng thống Trump tuyên bố vào tháng 2/2025.

Tuyên bố tình trạng khẩn cấp này là căn cứ để chính quyền ông Trump áp thuế quan đối với hàng nhập khẩu từ Canada. Ngoài tất cả các nghị sĩ Đảng Dân chủ, có 6 nghị sĩ Đảng Cộng hòa bỏ phiếu ủng hộ nghị quyết này.

Tổng thống Trump có thể sẽ phủ quyết bất kỳ dự luật nào nhằm hạn chế hoặc đảo ngược các chính sách thuế quan mà ông đã áp. Tuy nhiên, kết quả bỏ phiếu hôm thứ Tư vẫn là một tín hiệu bất lợi đối với nỗ lực của Tổng thống Trump nhằm tái định hình trật tự thương mại toàn cầu, đồng thời cho thấy sự bất đồng đang gia tăng trong nội bộ Đảng Cộng hòa trước kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.

Sáu nghị sĩ Đảng Cộng hòa nói trên vẫn bỏ phiếu ủng hộ đảo ngược thuế quan với Canada, dù Tổng thống Trump được cho là đã “cảnh báo” các nhà lập pháp trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social.

“Bất kỳ nghị sĩ Đảng Cộng hòa nào, ở Hạ viện hay Thượng viện, bỏ phiếu chống thuế quan sẽ phải chịu hậu quả nghiêm trọng vào mùa bầu cử - gồm cả các cuộc bầu cử sơ bộ”, ông Trump viết.

Tổng thống Mỹ cũng khẳng định thuế quan giúp tăng cường an ninh kinh tế và an ninh quốc gia, đồng thời nhấn mạnh không một nghị sĩ Đảng Cộng hòa nào nên góp phần làm suy yếu “lợi thế” này.

Các cuộc khảo sát dư luận cho thấy đa số người Mỹ không ủng hộ cách Nhà Trắng sử dụng công cụ thuế quan. Theo khảo sát do Trung tâm Nghiên cứu Pew công bố tuần trước, 60% người trưởng thành ở Mỹ phản đối việc tăng thuế quan - trong đó có hơn 1/4 cử tri ủng hộ Đảng Cộng hòa.

Chính sách thuế quan của chính quyền ông Trump đang tạo áp lực đáng kể lên kinh tế Canada - một trong những đồng minh thân cận nhất và là đối tác thương mại lớn thứ  hai của Mỹ. Trong năm qua, làn sóng tẩy chay hàng hóa Mỹ lan rộng tại Canada. Thủ tướng Mark Carney cũng đẩy mạnh nỗ lực đa dạng hóa quan hệ thương mại nhằm giảm mức độ phụ thuộc vào thị trường Mỹ.

Trong vài tuần tới, các nghị sĩ Đảng Dân chủ được dự báo sẽ tiếp tục thúc đẩy các cuộc bỏ phiếu tương tự nhằm đảo ngược thuế quan mà ông Trump áp lên các nước khác, gồm Mexico và Brazil. Trước đó, Thượng viện Mỹ cũng nhiều lần bỏ phiếu phản đối chính sách áp thuế quan của Nhà Trắng đối với một số quốc gia, trong đó có Canada và Brazil.

Ông Gregory Meeks, nghị sĩ Đảng Dân chủ tại Hạ viện đại diện bang New York và là người thúc đẩy cuộc bỏ phiếu hôm thứ Tư, viết trên mạng xã hội X rằng Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson đang thoái thác trách nhiệm, qua đó nhường thẩm quyền theo Điều I của Quốc hội cho Tổng thống.

“Các nghị sĩ Đảng Cộng hòa hiện đứng trước lựa chọn rõ ràng: hoặc công khai bỏ phiếu cùng Đảng Dân chủ để chấm dứt các mức thuế quan làm tăng chi phí, hoặc tiếp tục để các gia đình Mỹ gánh chi phí này”, ông Meeks viết.

Cuộc bỏ phiếu hôm thứ Tư diễn ra chỉ một ngày sau khi 3 nghị sĩ Đảng Cộng hòa tại Hạ viện bỏ phiếu trái đảng để ngăn ông Johnson tìm cách chặn các cuộc bỏ phiếu liên quan đến thuế quan của ông Trump.

Trong khi đó, ông Johnson cho rằng diễn biến này là hệ quả của việc Đảng Cộng hòa chỉ nắm đa số sít sao tại Hạ viện, đồng thời cảnh báo Đảng Cộng hòa sẽ “mắc sai lầm lớn” nếu làm suy yếu chương trình nghị sự thương mại của ông Trump.

“Tôi cho rằng không cần thiết phải tìm cách hạn chế quyền lực của tổng thống, nhất là khi ông ấy đang trong quá trình đàm phán các thỏa thuận thương mại theo tinh thần ‘Nước Mỹ trên hết’ với nhiều quốc gia trên khắp thế giới”, ông Johnson nói với kênh Fox Business vào sáng thứ Tư, trước cuộc bỏ phiếu về thuế quan đối với Canada.

“Vấn đề này đang chờ Tòa án Tối cao Mỹ xem xét và phán quyết có thể được đưa ra bất kỳ lúc nào... Tôi cho rằng Quốc hội nên tạm gác việc xem xét để tránh cản trở tổng thống thực hiện những mục tiêu mà ông ấy đang theo đuổi”, ông Johnson nói thêm.

Trong vài tháng tới, Tòa án Tối cao Mỹ dự kiến ra phán quyết về tính hợp pháp của thuế quan đối ứng mà chính quyền ông Trump công bố vào tháng 4/2025. Vào tháng 11 năm ngoái, tòa đã nghe tranh luận về việc tổng thống có thẩm quyền viện dẫn Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) để áp thuế quan đối ứng trên phạm vi toàn cầu hay không.