Huy động vốn tư nhân: “Chìa khóa” then chốt để hiện đại hóa và chuyển dịch năng lượng

Ngày 3/12/2025, tại Hà Nội, Văn phòng Dịch vụ Dự án Liên Hợp Quốc (UNOPS), thông qua Đối tác Chuyển dịch năng lượng Đông Nam Á (ETP) phối hợp với Vụ Tài chính - Kinh tế ngành (Bộ Tài chính) tổ chức hội thảo “Thúc đẩy khối tư nhân tham gia đầu tư vào ngành năng lượng”.

Sự kiện có sự tham dự của đại diện các Bộ, Ban, ngành Trung ương gồm Bộ Tài chính, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học Công nghệ Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, cùng đại diện các tập đoàn và đối tác phát triển.

Tại sự kiện, các bên cùng đánh giá những kết quả bước đầu của chương trình hợp tác giữa Bộ Tài chính và UNOPS/ETP, đồng thời trao đổi sâu hơn về kinh nghiệm quốc tế, các mô hình tài chính mới, và chiến lược huy động nguồn lực tư nhân cho ngành năng lượng, một lĩnh vực đang chứng kiến sự tham gia mạnh mẽ của các tập đoàn quốc tế, các quỹ đầu tư hạ tầng và các doanh nghiệp trong nước.

Phát biểu tại hội thảo, ông John Robert Cotton, Phó Giám đốc ETP/UNOPS, nhận định bối cảnh năng lượng toàn cầu đang thay đổi với tốc độ đáng kinh ngạc. Cơ quan Năng lượng Quốc tế ước tính các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển sẽ cần tăng đầu tư năng lượng sạch hàng năm từ khoảng 770 tỷ USD hiện nay, lên hơn 2,2 nghìn tỷ USD vào đầu những năm 2030.

Những con số này nêu bật một sự thật đơn giản là các quốc gia cung cấp các khuôn khổ rõ ràng, có thể dự đoán và có thể đầu tư sẽ là những quốc gia thu hút được nguồn tài chính cần thiết cho quá trình chuyển đổi năng lượng. Hội nghị lần thứ 30 các bên tham gia Công ước khung của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu (COP30) đã có bước tiến khi cam kết tăng gấp 3 nguồn tài chính thích ứng toàn cầu.

Tuy nhiên, hội nghị cũng bộc lộ khoảng cách rất lớn còn tồn tại. Mục tiêu mới về 120 tỷ USD mỗi năm đã bị lùi lại thêm 5 năm so với mốc thời gian ban đầu. Điều này cho thấy tiến độ vẫn còn chậm và nguồn tài chính khí hậu toàn cầu vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu của các quốc gia dễ bị tổn thương.

Đánh giá về Việt Nam, ông John Robert Cotton cho rằng những nỗ lực gần đây của Việt Nam xứng đáng được ghi nhận. Cụ thể, Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, đã vạch ra tầm nhìn rõ ràng về khu vực tư nhân năng động hơn và đã hành động nhanh chóng để cải thiện môi trường đầu tư, giảm thiểu rào cản và mở rộng cơ hội kinh tế.

Đại diện ETP/UNOPS đánh giá những cải cách này gửi đi một tín hiệu mạnh mẽ đến các nhà đầu tư và cùng cố vai trò của khu vực tư nhân trong toàn bộ nền kinh tế, bao gồm cả quá trình chuyển đổi năng lượng. Đối với hệ thống năng lượng, động lực này là rất cần thiết.

Việc đáp ứng các quy định của Quy hoạch điện lực quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn 2050 (Quy hoạch Điện 8), từ việc mở rộng năng lượng tái tạo đến nâng cấp lưới điện, thúc đẩy lưu trữ và giảm thiểu phát thải carbon trong ngành công nghiệp, đòi hỏi nguồn vốn đầu tư vượt xa khả năng tài chính công.

ETP/UNOPS rất trân trọng vai trò dù nhỏ nhưng đầy ý nghĩa của mình khi đồng hành cùng Bộ Tài chính nhằm củng cố các công cụ hỗ trợ tiếp cận vốn, xây dựng chiến lược để thúc đẩy các mô hình đối tác công - tư hiệu quả hơn, cấu trúc tài chính linh hoạt hơn và các kênh đầu tư có khả năng huy động vốn tư nhân ở quy mô lớn.

Ông Lê Tuấn Anh, Phó Vụ trưởng Vụ Tài chính - Kinh tế ngành, Bộ Tài chính, cho biết Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới của nền kinh tế, với những tín hiệu khả quan. Dự báo nhu cầu năng lượng sẽ tiếp tục tăng hơn 10% trong những năm tới. Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 5 năm cũng đã xác định rõ mục tiêu hiện đại hóa ngành năng lượng, phát triển thị trường năng lượng cạnh tranh, minh bạch, và ưu tiên huy động mọi nguồn lực của xã hội.

"Nghị quyết 55-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định rõ mục tiêu hiện đại hóa hệ thống năng lượng, phát triển thị trường năng lượng cạnh tranh, minh bạch, và ưu tiên huy động mọi nguồn lực xã hội cho phát triển năng lượng tái tạo đến năm 2030, tầm nhìn 2045. Song song với đó, Quy hoạch điện 8 dự báo tổng nhu cầu đầu tư cho ngành điện giai đoạn 2021-2030 lên tới khoảng 134 tỷ USD, trong đó nguồn vốn tư nhân được kỳ vọng sẽ chiếm tỷ trọng lớn nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển hệ thống điện hiện đại, linh hoạt và phát thải thấp”, ông Tuấn Anh nhấn mạnh.

Việt Nam đã cam kết mạnh mẽ tại COP26 về đạt mức phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Đây là một mục tiêu chiến lược đòi hỏi sự huy động quy mô lớn các nguồn lực tài chính trong và ngoài nước. Trong bối cảnh đó, vai trò của khu vực tư nhân trở nên vô cùng quan trọng, đặc biệt trong đầu tư vào năng lượng tái tạo, hạ tầng truyền tải, lưu trữ năng lượng và các mô hình tài chính xanh, bền vững.

"Bộ Tài chính luôn xác định trách nhiệm trong việc hoàn thiện cơ chế tài chính, phát triển thị trường vốn, điều chỉnh chính sách thuế và các chính sách liên quan nhằm tạo môi trường đầu tư ổn định, minh bạch và phù hợp với các tiêu chuẩn quốc tế", ông Tuấn Anh khẳng định; đồng thời cho rằng hội thảo là diễn đàn quan trọng để chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, phân tích khung pháp lý tài chính hiện hành, đánh giá các thách thức đang tồn tại, và đề xuất các mô hình tài chính sáng tạo nhằm thúc đẩy sự tham gia mạnh mẽ hơn của khu vực tư nhân vào quá trình chuyển dịch năng lượng của Việt Nam.