Lạm phát lõi ở Nhật Bản đã giảm xuống mức thấp nhất 4 năm trong tháng 4 vừa qua - theo dữ liệu được công bố ngày 22/5.
Sự xuống thang này của lạm phát diễn ra đúng vào lúc Nhật Bản đang trải qua cú sốc năng lượng do cuộc chiến tranh ở Vùng Vịnh, nhưng Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) vẫn có thể sẽ tăng lãi suất trong cuộc họp tháng 6.
Nguyên nhân chính khiến lạm phát lõi của Nhật giảm là các khoản trợ cấp của Chính phủ nước này về nhiên liệu và giáo dục. Tuy nhiên, các nhà phân tích dự báo rằng giá nhiên liệu tăng cao do cuộc chiến tranh giữa Mỹ và Iran có thể dẫn tới lạm phát ở Nhật leo thang trong những tháng tới.
Các biện pháp hỗ trợ của Chính phủ Nhật đang giúp giảm bớt một phần áp lực giá cả từ cú sốc năng lượng, nhưng các nhà hoạch định chính sách của BOJ trong thời gian gần đây đã đưa ra những bình luận cứng rắn, ám chỉ khả năng tăng lãi suất trong cuộc họp vào tháng tới để ứng phó với rủi ro lạm phát lan rộng.
Báo cáo từ Văn phòng Nội các Nhật Bản cho biết chỉ số giá tiêu dùng (CPI) lõi của của nước này - thước đo không tính đến giá thực phẩm tươi sống - đã tăng 1,4% trong tháng 4 so với cùng kỳ năm trước, một sự giảm tốc đáng kể so với mức tăng 1,8% trong tháng 3 và thấp hơn dự báo trung bình của thị trường là tăng 1,7%.
Đây là mức thấp nhất của lạm phát lõi ở Nhật Bản kể từ tháng 3/2022. Mức giảm 10,6% ở nhóm giáo dục đã kéo giảm lạm phát trong lĩnh vực dịch vụ và bù đắp cho sự gia tăng đều đặn về giá của một loạt các mặt hàng khác bao gồm thực phẩm.
CPI “lõi của lõi” - thước đo loại trừ cả hai nhóm thực phẩm và năng lượng, được BOJ coi là chỉ báo chuẩn xác hơn về diễn biến giá cả do ảnh hưởng thực sự của yếu tố nhu cầu - tăng 1,9% trong tháng 4 so với cùng kỳ năm trước sau khi tăng 2,4% trong tháng 3.
Chỉ số CPI toàn phần tháng 4 của Nhật Bản tăng 1,4% so với cùng kỳ năm ngoái, thấp hơn mức tăng 1,5% của tháng 3, và là tháng thứ tư liên tiếp thấp hơn mục tiêu 2% của BOJ.
Do trợ cấp, giá năng lượng ở Nhật Bản trong tháng 4 giảm 3,9% so với cùng kỳ năm ngoái, sau khi giảm 5,7% trong tháng 3.
Ông Abhijit Surya, nhà kinh tế cấp cao khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại công ty nghiên cứu Capital Economics, phát biểu với hãng tin Reuters: “Mặc dù đã giảm bớt trong tháng 4, áp lực lạm phát sẽ sớm tăng trở lại. Do đó, chúng tôi vẫn cho rằng BOJ sẽ sớm tiếp tục thắt chặt chính sách tiền tệ”.
Dữ liệu lạm phát mới nhất này sẽ là một trong những yếu tố mà BOJ cần xem xét kỹ lưỡng tại cuộc họp chính sách vào tháng tới - cuộc họp mà cơ quan được dự báo nhiều khả năng sẽ tăng lãi suất lên 1% từ 0,75% hiện tại.
Giá dầu tăng do cuộc chiến tranh nổ ra ở Trung Đông vào cuối tháng 2 đã gây áp lực mất giá mạnh lên đồng yên Nhật, một phần do Nhật Bản là một quốc gia có sự phụ thuộc lớn và nguồn năng lượng nhập khẩu.
Trong bối cảnh như vậy, BOJ rơi vào một tình thế tiến thoái lưỡng nan, vì nếu giữ nguyên lãi suất để tránh gây áp lực suy giảm tăng trưởng kinh tế, lạm phát có thể leo thang mạnh; còn nếu tăng lãi suất để chống lạm phát và hỗ trợ tỷ giá đồng yên, nền kinh tế đang yếu của Nhật Bản sẽ càng gặp khó khăn nhiều hơn.
Theo số liệu công bố vào tuần trước, lạm phát bán buôn - một chỉ báo sớm về giá tiêu dùng - đã tăng tốc trong tháng 4, với mức tăng 4,9%, cao nhất trong 3 năm. Dữ liệu này có thể củng cố động lực để BOJ sớm có một đợt tăng lãi suất.
Một thành viên hội đồng chính sách tiền tệ của BOJ, ông Junko Koeda, ngày 21/5 nói bà đang xem xét kỹ lưỡng tốc độ và mức độ thẩm thấu từ lạm phát bán buôn sang lạm phát tiêu dùng, để đánh giá tốc độ và thời điểm cho các đợt tăng lãi suất trong tương lai.
“Tôi tin rằng việc tăng lãi suất chính sách với tốc độ phù hợp là hợp lý để giải quyết rủi ro lạm phát cao, đồng thời cũng cân nhắc những đánh đổi đối với nền kinh tế”, bà Koeda nói, cảnh báo rằng cú sốc năng lượng có thể đẩy lạm phát lõi lên trên mục tiêu 2% của BOJ.
Cuộc họp chính sách tới của BOJ sẽ diễn ra vào ngày 15-16/6. Trước đó, Thống đốc BOJ Kazuo Ueda sẽ có một bài phát biểu vào ngày 3/6, và giới quan sát sẽ theo dõi kỹ bài phát biểu này để tìm kiếm những tín hiệu về một đợt tăng lãi suất trong cuộc họp tới.
Trong cuộc họp vào tháng 4, BOJ nâng mạnh dự báo lạm phát lõi năm 2026 lên 2,8% từ 1,9% trước đó, trên cơ sở giá dầu tăng cao và các doanh nghiệp Nhật đang đẩy phần chi phí tăng thêm về phía người tiêu dùng.
Trao đổi với hãng tin CNBC, nhà quản lý danh mục Andrew McCagg của công ty Nomura Asset Management nhận định cuộc chiến ở Iran có thể đẩy lạm phát toàn phần ở Nhật Bản tăng trở lại trong những tháng tới. “Không giống như ở các nền kinh tế khác, khi nói về mối lo giá cả ở Nhật Bản, người ta lo nhiều hơn về việc lại rơi vào giảm phát hơn là lo về việc lạm phát vượt tầm kiểm soát”, ông nói.
Tuy nhiên, giới chuyên gia nói chung vẫn đang nghiêng về khả năng BOJ sẽ sớm tăng lãi suất, vì nền kinh tế Nhật Bản vẫn đang cho thấy khả năng trụ vững. Số liệu mới công bố trong tuần này cho thấy trong quý 1/2026, kinh tế Nhật tăng trưởng với tốc độ hàng năm 2,1%. Kết quả này có được chủ yếu là nhờ tăng trưởng xuất khẩu mạnh mẽ.
