Tiềm năng y học cổ truyền Việt Nam trong giai đoạn mới

Trong khi y học hiện đại phát huy thế mạnh về chẩn đoán và xử lý bệnh cấp tính, y học cổ truyền lại có ưu thế trong phục hồi chức năng và điều trị bệnh mạn tính. Sự kết hợp hài hòa giữa hai phương pháp này đang được nhiều bệnh viện triển khai, mở ra hướng đi bền vững trong chăm sóc sức khỏe toàn diện.

Đồng thời, Việt Nam được WHO đánh giá là nước có nền châm cứu lâu đời và phát triển trên thế giới. Nếu phát huy hiệu quả tiềm năng vốn có của y học cổ truyền kết hợp với y học hiện đại, đặc biệt thế mạnh là châm cứu và các phương pháp không dùng thuốc, bản sắc y học Việt Nam sẽ thực sự vươn ra thế giới.

KIÊN TRÌ ĐEM LẠI HIỆU QUẢ TÍCH CỰC

Mới đây, một bệnh nhân nữ sinh năm 1956, trú tại Khâm Thiên, Hà Nội, buổi sáng ngủ dậy nhận thấy cánh tay trái không giơ được lên, không có bất kỳ phản ứng nào với định hướng điều khiển của cơ thể. Bệnh nhân cho biết chưa từng bị như vậy trước đây, nên đã vào Bệnh viện Bạch Mai để thăm khám tìm nguyên nhân.

ThS. BS Đỗ Hoàng Lâm, bác sĩ điều trị trực tiếp cho bệnh nhân, chia sẻ: “Bệnh nhân có tiền sử tăng huyết áp, thoái hóa khớp gối nhiều năm vẫn đang điều trị. Chụp MRI khớp có hình ảnh ít dịch bao hoạt dịch dưới mỏm cùng vai. Bệnh nhân được chẩn đoán: Vận động không tự chủ bất thường, theo dõi bệnh lý đám rối thần kinh cánh tay trái”.

Bệnh nhân được điều trị nội khoa bằng y học hiện đại và sau đó được chuyển sang Khoa Y học cổ truyền kết hợp thủ thuật châm cứu, xoa bóp bấm huyệt. Sau khoảng 6 tuần kiên trì điều trị cả nội trú và ngoại trú, bệnh nhân đã có chuyển biến tích cực, cơ lực chi trên nâng hạ duỗi tay hồi phục gần như hoàn toàn.

Tại Bệnh viện Bạch Mai, nhiều bệnh nhân sau tai biến mạch máu não cũng đã có tiến triển rõ rệt khi được điều trị dùng thuốc kết hợp châm cứu, xoa bóp bấm huyệt và tập vận động phục hồi. BSCKII Nguyễn Minh Trang, Phó trưởng Khoa Y học cổ truyền, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết: “Thời gian vàng cho điều trị phục hồi chức năng là trong vòng 6 tháng đầu sau tai biến.

Người bệnh nếu được can thiệp sớm, kết hợp bằng y học cổ truyền, khả năng phục hồi sẽ cao hơn nhiều, đồng thời ngăn ngừa các biến chứng. Ngoài châm cứu, bác sĩ y học cổ truyền còn sử dụng xoa bóp bấm huyệt, thủy châm, tập vận động và hướng dẫn bệnh nhân tự tập luyện hàng ngày”.

Phương pháp châm cứu tác động trực tiếp vào các huyệt vị giúp điều hòa khí huyết, thông kinh hoạt lạc... Từ đó hỗ trợ khôi phục chức năng vận động và ngôn ngữ cho người bệnh.

Theo nghiên cứu của y học hiện đại, châm vào các huyệt vị gây ra một phản xạ thần kinh - nội tiết, tạo thành kích thích được dẫn truyền từ não đến các cơ quan, thúc đẩy quá trình hồi phục của thần kinh và cơ. Kết hợp với điện châm - một hình thức hiện đại hơn của châm cứu, tác động kích thích thần kinh mạnh hơn, hiệu quả phục hồi càng rõ rệt.

Không chỉ hỗ trợ phục hồi chức năng, y học cổ truyền còn giúp bệnh nhân sau tai biến nâng cao thể trạng, cải thiện tuần hoàn máu não, phòng ngừa tái phát. Các bài thuốc cổ truyền có tác dụng bổ khí huyết, hoạt huyết trục ứ, an thần định chí, giúp người bệnh ngủ ngon hơn, ăn uống tốt hơn, tinh thần ổn định.

BS. Trang khuyến cáo: “Bệnh nhân cần điều trị liên tục, kiên trì trong thời gian dài, không nên bỏ dở giữa chừng”. Đồng thời, người dân nên chủ động đi khám sức khỏe định kỳ và khi có các dấu hiệu bất thường như: tê yếu tay chân, méo miệng, nói khó, chóng mặt cần đến ngay cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

THÚC ĐẨY Y HỌC CỔ TRUYỀN ĐÚNG VỚI TIỀM NĂNG VỐN CÓ

Ngày 16/9, tại thành phố Sauset-les Pins, Marseille, Pháp, đã diễn ra “Hội nghị Châm cứu Quốc tế Việt - Pháp” lần thứ hai. PGS. TS. Vũ Nam, Giám đốc Bệnh viện Y học cổ truyền Trung ương, Phó Chủ tịch Hội Châm cứu Việt Nam, nhận định hội nghị là cơ hội kết nối các nhà khoa học, bác sỹ và nhà quản lý của Việt Nam với Pháp.

Theo ông, thông qua hợp tác khoa học, y học cổ truyền Việt Nam vừa có thể lan tỏa ra thế giới, vừa tiếp thu kiến thức y học hiện đại để nâng cao hiệu quả điều trị trong nước. Thực tế, hướng đi của y học cổ truyền Việt Nam không chỉ gói gọn trong đào tạo chính quy mà còn mở rộng sang các khóa ngắn hạn cho học viên quốc tế, nhằm nâng cao chất lượng nhân lực và quảng bá văn hóa Việt Nam.

Nội dung thảo luận của hội nghị năm nay tập trung vào việc cập nhật bằng chứng mới về hiệu quả và an toàn của châm cứu. Chia sẻ kinh nghiệm lâm sàng, xác định các hướng nghiên cứu ưu tiên, đồng thời tăng cường hợp tác trong đào tạo và chuyển giao kỹ thuật. Theo đó, các chuyên gia khẳng định vai trò của châm cứu trong điều trị rối loạn thần kinh, đau đầu Migraine, rối loạn tâm thần và ADHD (Rối loạn tăng động giảm chú ý)…

Ngay sau hội nghị, các bác sỹ trong đoàn Việt Nam đã tiến hành khám và điều trị cho hơn 30 bệnh nhân tại Pháp với nhiều loại bệnh khác nhau. Các bệnh nhân phản hồi tích cực với phương pháp châm cứu và bấm huyệt, nhiều người bày tỏ mong muốn tiếp tục được điều trị theo y học cổ truyền Việt Nam.

Trước đó, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Thành Long vừa ký ban hành Chỉ thị số 25/CT-TTg ngày 15/9/2025 của Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương liên quan đẩy mạnh phát triển nền y học cổ truyền Việt Nam trong giai đoạn mới.

Tại Chỉ thị, Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Y tế chủ trì, phối hợp với Bộ Tư pháp, các bộ, ngành liên quan rà soát, nghiên cứu hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách phù hợp với đặc thù của y học cổ truyền. Từ đó, thúc đẩy y học cổ truyền phát triển đúng với tiềm năng vốn có, tăng cường kết hợp y học cổ truyền và y học hiện đại.

Nghiên cứu mở rộng phạm vi sử dụng, thanh toán bảo hiểm y tế đối với các loại thuốc cổ truyền, thuốc dược liệu, dược liệu, dịch vụ khám, chữa bệnh bằng y học cổ truyền. Đề xuất xây dựng luật về y học cổ truyền. Đồng thời, Bộ Y tế phối hợp với Bộ Nội vụ để hoàn thiện tiêu chuẩn, chức danh nghề nghiệp trong lĩnh vực y học cổ truyền.

Tiếp tục xây dựng hướng dẫn chẩn đoán và điều trị, các quy trình kỹ thuật khám bệnh, chữa bệnh, kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại. Tập trung vào một số thế mạnh như châm cứu và các phương pháp điều trị không dùng thuốc khác.

Bộ Y tế chủ trì, phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Tài chính nghiên cứu, đề xuất các nhiệm vụ khoa học công nghệ có sử dụng ngân sách nhà nước để tập trung nghiên cứu một số bài thuốc, nghiên cứu phát triển các sản phẩm từ dược liệu, thuốc cổ truyền...