Luật Chuyển đổi số: Rà soát kỹ để tránh bỏ lọt tội phạm công nghệ cao

Sáng 16/10, tiếp tục chương trình Phiên họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Chuyển đổi số.

Trình bày dự thảo luật, Thứ trưởng Thường trực Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh chủ trương của Đảng, Nhà nước về chuyển đổi số đã được xác lập nhất quán và thể hiện rõ trong các văn kiện chỉ đạo ở cấp độ cao nhất.

Mục đích xây dựng luật là nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật, tạo hệ thống pháp lý liên ngành về chuyển đổi số trong ngành, lĩnh vực; điều chỉnh mối quan hệ giữa các chủ thể tham gia các hoạt động trên môi trường số; thúc đẩy quá trình chuyển đổi số toàn diện; tăng cường hợp tác quốc tế và hội nhập.

Dự án luật dự kiến gồm 8 chương với 79 điều, quy định chung về chuyển đổi số, bao gồm hạ tầng cho chuyển đổi số; chuyển đổi số hoạt động các cơ quan thuộc hệ thống chính trị và chính phủ số; kinh tế số, xã hội số và các biện pháp bảo đảm chuyển đổi số.

“Luật này là luật khung, kế thừa và phát triển các quy định hiện hành còn phù hợp về công nghệ thông tin, kết nối các luật hiện hành, đồng thời bổ sung khoảng trống pháp lý để hình thành hành lang pháp lý đồng bộ, tổng thể điều chỉnh và thúc đẩy quá trình chuyển đổi số quốc gia”, ông Vũ Hải Quân cho hay.

Báo cáo thẩm tra, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội nhất trí với sự cần thiết ban hành Luật Chuyển đổi số.

Tuy nhiên, Ủy ban đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, đối chiếu với các luật có liên quan trong các lĩnh vực như đầu tư, đấu thầu, ngân sách nhà nước...

Đồng thời, phối hợp chặt chẽ với cơ quan chủ trì soạn thảo các dự án luật đang được trình Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV (Luật Thương mại điện tử, Luật Công nghệ cao (sửa đổi), Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ, Luật An ninh mạng...) để bảo đảm tính thống nhất trong hệ thống pháp luật. 

Phát biểu tại phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Nguyễn Thanh Hải đánh giá cao nội dung dự thảo luật lần đầu tiên ban hành, đã bám theo nội dung rất mới, rất mở là chuyển đổi số. “Hiện nay vấn đề này vẫn đang diễn ra rất mạnh mẽ ở các bộ, ngành Trung ương và địa phương”, bà Nguyễn Thanh Hải phát biểu.

Góp ý vào nội dung dự thảo luật, bà Nguyễn Thanh Hải đề nghị rà soát để đồng bộ, thống nhất với các luật chuyên ngành. Dự thảo luật Chuyển đổi số quy định về hạ tầng, Chính phủ số, xã hội số, các hành vi bị cấm, như: cấm lợi dụng chuyển đổi số để xâm phạm an ninh quốc gia...

Về một số khái niệm như "thiệt hại nghiêm trọng", "dữ liệu nhạy cảm"..., Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu cho rằng cần quy định rõ hơn để khi thực thi không xảy ra tranh chấp pháp lý.

Đồng thời, dự thảo luật cần bao quát đầy đủ các hành vi phạm tội công nghệ cao mới nổi, như sử dụng AI tạo nội dung giả mạo, khai thác lỗ hổng blockchain, hoặc phát triển công cụ tấn công mạng... Do đó, cần rà soát, bổ sung để tránh dẫn đến bỏ lọt tội phạm, làm giảm hiệu quả phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao. 

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế - Tài chính Phan Văn Mãi cũng băn khoăn về tính pháp lý của các tư vấn số. Bởi, hiện nay rất nhiều chuyên viên, tổ chức, thậm chí là lãnh đạo dùng tư vấn của AI, có thể là một phần, thậm chí là quyết định trọn vẹn vấn đề.

"Tính pháp lý của các sản phẩm tư vấn của AI ngày càng nhiều, và ngay cả trong các cơ quan, các đồng chí lãnh đạo, nhân lực tham mưu... Do đó, chúng ta cần nghiên cứu để hoạch định thêm", ông Phan Văn Mãi nhấn mạnh.