Nhiều điểm mới trong Luật Công chứng 2026 giúp thu hẹp phạm vi các giao dịch phải công chứng, tạo thuận lợi cao nhất cho người dân, doanh nghiệp...

Chiều 13/5, tại họp báo công bố lệnh của Chủ tịch nước công bố các luật đã được Quốc hội khóa XVI thông qua, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh đã nhấn mạnh việc xây dựng Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng nhằm cải cách tối đa thủ tục hành chính, giảm chi phí, tạo thuận lợi cao nhất cho người dân, doanh nghiệp.

Theo Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh, Luật Công chứng 2026 sửa đổi khoản 1, Điều 3 theo hướng không liệt kê giao dịch phải công chứng trong luật mà chỉ quy định rõ hơn tiêu chí xác định giao dịch phải công chứng.

Việc chỉnh lý theo phương án này vừa giúp thu hẹp phạm vi các giao dịch phải công chứng, vừa làm rõ hơn các tiêu chí bắt buộc đối với giao dịch phải công chứng mà không bị trùng lặp, xung đột với các luật có liên quan.

Cụ thể, quy định này giúp giảm trực tiếp 6 loại giao dịch phải công chứng đang được quy định trong các Nghị định của Chính phủ, tăng số lượng giao dịch được công chứng tự nguyện theo yêu cầu.

Điều này giúp tạo thuận lợi, giảm chi phí tuân thủ pháp luật cho tổ chức, cá nhân. Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành có liên quan rà soát, cập nhật, đăng tải danh mục các giao dịch phải công chứng, chứng thực trên Cổng thông tin điện tử của Bộ Tư pháp (khoản 2 Điều 1 của Luật).

Một điểm đáng chú ý là luật sửa đổi quy định về thẩm quyền công chứng giao dịch về bất động sản, thay cụm từ “giao dịch về bất động sản" bằng cụm từ “giao dịch có đối tượng là bất động sản”.

Quy định này nhằm làm rõ loại giao dịch cần thực hiện công chứng theo thẩm quyền địa hạt, thu hẹp phạm vi các giao dịch cần thực hiện theo địa hạt.

Chính phủ quy định lộ trình thực hiện thẩm quyền công chứng giao dịch theo quy định của Điều này trong phạm vi toàn quốc sau khi cơ sở dữ liệu công chứng quy định tại Điều 66 của luật này được xây dựng và vận hành.

“Như vậy, việc công chứng giao dịch về bất động sản không phụ thuộc vào địa giới hành chính sẽ được thực hiện theo lộ trình phù hợp, khi cơ sở dữ liệu công chứng và cơ sở dữ liệu có liên quan được vận hành đầy đủ, bảo đảm an toàn pháp lý cho giao dịch, bảo đảm chặt chẽ, khả thi của trình tự, thủ tục công chứng”, Thứ trưởng Bộ Tư pháp nhấn mạnh.

Cũng theo Thứ trưởng Bộ Tư pháp, luật cũng sửa đổi khoản 4 Điều 50 của Luật Công chứng năm 2024 theo hướng việc điểm chỉ được thực hiện đồng thời với việc ký khi người yêu cầu công chứng đề nghị.

Việc sửa đổi này là phù hợp với bối cảnh, điều kiện mới hiện nay khi việc định danh điện tử và công nghệ sinh trắc học đã và đang được triển khai rộng rãi; góp phần đơn giản hóa thủ tục công chứng, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người yêu cầu công chứng.

Cụ thể, công chứng viên được trang bị thiết bị xác thực cá nhân bằng công nghệ sinh trắc học, máy quét chuyên dụng hoặc sử dụng ứng dụng VNeID để xác thực người yêu cầu công chứng, ngăn chặn giả mạo (khoản 14 Điều 1 của Luật).