Cuộc họp kéo dài hai ngày của các quan chức tài chính cấp cao G20 cũng cho thấy những khác biệt về quan điểm giữa nước chủ nhà Mỹ và một số đại diện châu Âu...

Bộ trưởng Bộ Tài chính Mỹ ngày 1/9 cho biết Trung Quốc là thành viên duy nhất trong nhóm 20 nền kinh tế mới nổi và phát triển lớn nhất thế giới (G20) không đồng tình với một tuyên bố chung khẳng định rằng "việc các nền kinh tế phi thị trường liên tục tung ra lượng lớn hàng xuất khẩu giá rẻ là không bền vững”.

Các thành viên còn lại của G20 sẽ hành động sau "vài ngày, vài tuần hoặc vài tháng" tới để "đạt được giải pháp cho trạng thái cân bằng không bền vững này” - hãng tin CNBC ông Bessent phát biểu tại buổi họp báo sau cuộc họp bộ trưởng tài chính và thống đốc ngân hàng trung ương G20 tại Asheville, North Carolina.

VẤN ĐỀ HÀNG XUẤT KHẨU CỦA TRUNG QUỐC

Tuyên bố chung nói trên của G20, được Bộ Tài chính Mỹ công bố sau đó cùng ngày, có phần chú thích nêu rõ việc Trung Quốc phản đối một đoạn văn bản mà trong đó 19 thành viên đã thống nhất rằng "các quốc gia cần thực hiện các bước để loại bỏ những chính sách và thông lệ phi thị trường làm trầm trọng thêm tình trạng mất cân bằng”.

Đoạn văn bản đó nêu rõ: "Đặc biệt, các quốc gia có thặng dư thương mại mức và kéo dài cần loại bỏ những yếu tố gây méo mó đang kìm hãm tiêu dùng nội địa và dẫn đến sự phụ thuộc quá mức vào xuất khẩu để tăng trưởng kinh tế”.

Nỗ lực đẩy mạnh xuất khẩu quy mô lớn của Trung Quốc đã gây áp lực lên các nền kinh tế trên thế giới, dẫn tới việc Mỹ áp thuế quan cao đối với hàng hóa Trung Quốc và cấm hoàn toàn một số sản phẩm, chẳng hạn như ô tô Trung Quốc.

Trong bối cảnh nhu cầu nội địa liên tục yếu kém, Trung Quốc đã tăng cường mạnh mẽ xuất khẩu xe điện, linh kiện bán dẫn và các mặt hàng khác. Tổng kim ngạch xuất khẩu của nước này trong tháng 7/2026 tăng 23,9% so với cùng kỳ năm ngoái, làm dấy lên những lời kêu gọi ngày càng mạnh mẽ tại châu Âu về việc áp dụng các biện pháp hạn chế nghiêm ngặt hơn đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc.

Về phần mình, Trung Quốc tỏ ra ít quan tâm đến những lời kêu gọi lâu nay về việc cắt giảm trợ cấp công nghiệp và tái cân bằng nền kinh tế, trong khi đồng nhân dân tệ của nước này vẫn bị định giá thấp hơn nhiều so với giá trị thực theo hầu hết các thước đo.

Thặng dư thương mại hàng hóa của Trung Quốc với Liên minh châu Âu (EU) đã đạt 360,6 tỷ euro vào năm ngoái, tăng 15% so với năm trước đó, và tiếp tục tăng trong năm nay.

Bộ Tài chính Mỹ cũng cho biết Trung Quốc cũng phản đối một đoạn văn bản bày tỏ lo ngại về tình trạng gián đoạn vận tải biển liên tục tại eo biển Hormuz, tuyến đường vận tải biển huyết mạch đang ở trong tình trạng gián đoạn do cuộc chiến tranh giữa Mỹ và Iran.

Ngoài ra, Trung Quốc còn phản đối các đoạn văn bản ca ngợi công tác "giám sát tình trạng mất cân bằng toàn cầu" của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và việc đề cập cụ thể đến "các quốc gia vay nợ nhiều từ các thành viên G20”.

Hãng tin CNBC đã gửi câu hỏi tới đại sứ quán Trung Quốc tại Mỹ về những phát biểu trên của ông Bessent, nhưng chưa nhận được câu trả lời.

"Tôi đã hy vọng có thể công bố một thông cáo chung với sự đồng thuận tuyệt đối trong ngày hôm nay”, ông Bessent nói tại cuộc họp báo, đồng thời nhấn mạnh rằng sự đồng thuận từ 19 thành viên còn lại "cho thấy sức nặng của vấn đề này”.

Những phát biểu trên được đưa ra giữa lúc ông Bessent đang dẫn đầu kế hoạch của chính quyền Tổng thống Donald Trump nhằm gia tăng sức ép kinh tế lên Iran bằng cách cảnh báo áp các biện pháp trừng phạt thứ cấp lên các quốc gia và thực thể có quan hệ kinh tế với Tehran. Chiến dịch cô lập kinh tế Iran này của Mỹ đã dấy lên câu hỏi liệu Washington có đang nhằm vào Trung Quốc hay không, bởi Trung Quốc hiện là đối tác thương mại lớn nhất và cũng là khách hàng mua dầu lớn nhất của Iran.

Theo dự kiến, trong tháng 9 này, ông Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sẽ có cuộc gặp thượng đỉnh trong chuyến thăm chính thức Mỹ của ông Tập.

"Đối với vấn đề Iran, chúng tôi và Trung Quốc có nhiều điểm chung hơn là những khác biệt. Trung Quốc đồng ý rằng Iran không được phép sở hữu vũ khí hạt nhân. Trung Quốc cũng tán thành việc duy trì tự do thương mại hàng hải tại eo biển Hormuz…Vì vậy, tôi tin rằng Trung Quốc cần phải hành động để thúc đẩy một giải pháp. Chúng ta hãy chờ xem họ sẽ thực hiện điều đó như thế nào”, ông Bessent nói ngày 1/9.

MỘT SỐ KHÁC BIỆT QUAN ĐIỂM GIỮA MỸ VÀ CHÂU ÂU

Cuộc họp kéo dài hai ngày của các quan chức tài chính cấp cao G20 - sự kiện đã cho thấy những khác biệt về quan điểm giữa nước chủ nhà Mỹ và một số đại diện châu Âu - diễn ra trong bối cảnh thị trường trái phiếu toàn cầu bán tháo do lo ngại về mức nợ công gia tăng và áp lực lạm phát. Các nước châu Âu và Canada đã bày tỏ sự không hài lòng khi Nga - quốc gia được nước chủ nhà Mỹ mời tham dự - đã góp mặt tại hội nghị lần đầu tiên kể từ chiến tranh giữa Nga và Ukraine nổ ra vào năm 2022.

Ủy viên phụ trách Kinh tế của EU, ông Valdis Dombrovskis, phát biểu trong một cuộc họp báo rằng Trung Quốc là nguồn cơn chính gây ra tình trạng mất cân bằng kinh tế, nhưng cũng nhấn mạnh rằng cả Mỹ và châu Âu đều có vai trò trong việc điều chỉnh lại sự cân bằng này.

Trong những nhận định thẳng thắn hơn, Bộ trưởng Tài chính Đức Lars Klingbeil cho rằng cuộc chiến với Iran do Mỹ và Israel dẫn đầu, cùng với các tranh chấp thuế quan đang diễn ra với Mỹ, cũng là những nguyên nhân chính gây ra sự bất định kìm hãm nền kinh tế toàn cầu.

"Sự bất định là ‘liều thuốc độc’ đối với tăng trưởng kinh tế. Các cuộc xung đột thuế quan mà Mỹ theo đuổi, chẳng hạn như tranh chấp hiện tại với Canada, đang phá vỡ lòng tin”, hãng tin Reuters dẫn lời ông Klingbeil.

Anh tuyên bố sẽ duy trì mối quan hệ thương mại thực dụng với Trung Quốc đồng thời sẽ khéo léo xử lý vấn đề nỗ lực giảm thiểu tình trạng mất cân bằng mà London cho là nhạy cảm.

Canada - quốc gia đã tăng cường quan hệ kinh tế với Trung Quốc kể từ đầu năm - khẳng định họ đang tương tác với Trung Quốc theo cách không khác biệt so với các nước G7 khác và luôn tuân thủ các "nguyên tắc kiểm soát rõ ràng", theo lời Bộ trưởng Tài chính nước này Francois-Philippe Champagne.

Tổng Giám đốc Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) Kristalina Georgieva chia sẻ với Reuters rằng bà tin Trung Quốc nhận thức được sự cần thiết phải hành động, nhưng họ lại kêu gọi sự phối hợp hành động với các bên khác, chẳng hạn như việc Mỹ cần giảm thâm hụt ngân sách đang gia tăng, yếu tố góp phần tạo ra nhu cầu nhập khẩu quá mức.

Bắc Kinh cũng tận dụng vị thế thống trị trong lĩnh vực chế biến khoáng sản thiết yếu để áp các hạn chế xuất khẩu đối với đất hiếm vào tháng 4/2025, đáp trả các biện pháp thuế quan do ông Trump áp đặt, đồng thời cũng gây ảnh hưởng đến cả các doanh nghiệp không thuộc Mỹ.

VẤN ĐỀ LÃI SUẤT CỦA NHẬT BẢN

Phát biểu vào cuối ngày 31/8, Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Satsuki Katayama cho biết bà đã nói với những người đồng cấp trong nhóm G20 rằng các biện pháp hạn chế xuất khẩu tùy tiện đối với các loại khoáng sản thiết yếu đang gây tổn hại cho nền kinh tế toàn cầu. Vấn đề này đã được đưa vào tuyên bố của chủ tịch G20.

Tuyên bố nêu rõ: "Chúng tôi kêu gọi các quốc gia tránh áp dụng các biện pháp hạn chế xuất khẩu không cần thiết để đảm bảo chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục vận hành bình thường".

Tình trạng bán tháo trên thị trường trái phiếu toàn cầu tiếp diễn vào ngày 1/9, khi lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm của Nhật Bản chạm mốc 3% lần đầu tiên kể từ năm 1996. Đây là biểu hiện mới nhất cho thấy mối lo ngại của nhà đầu tư về lạm phát do giá năng lượng, khả năng thắt chặt chính sách tiền tệ và tình hình tài khóa ngày càng xấu đi.

Các quan chức Bộ Tài chính Mỹ cho biết trong cuộc gặp với Thống đốc Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) Kazuo Ueda vào hôm 30/8, ông Bessent đã kêu gọi thực hiện chính sách tiền tệ hợp lý nhằm neo giữ kỳ vọng lạm phát và tránh biến động tiền tệ quá mức.

"Tôi có những thông tin mà thị trường chưa biết, và tôi tin rằng Chính phủ Nhật Bản cùng BOJ sẽ thực hiện các biện pháp giúp đồng yên mạnh lên", ông Bessent chia sẻ trong một cuộc trả lời phỏng vấn với CNBC.

Những phát biểu này - phù hợp với lời kêu gọi gần đây của ông Bessent về việc BOJ cần tăng lãi suất - được thị trường nhìn nhận là động thái nhằm gia tăng sức nặng cho lập luận ủng hộ việc tăng lãi suất tại cuộc họp chính sách của BOJ diễn ra vào ngày 17-18/9.