Theo báo cáo tại Diễn đàn, dự báo đến năm 2030, nhu cầu năng lượng tại Việt Nam sẽ tăng mạnh do tác động của quá trình công nghiệp hóa, chuyển đổi số và sự bùng nổ của các ngành công nghệ cao như AI, trung tâm dữ liệu. Tuy nhiên, ngành năng lượng đang đối mặt với nhiều thách thức lớn: nguồn cung truyền thống suy giảm, dự án chậm tiến độ, hệ thống pháp luật chưa đồng bộ và thiếu hụt cơ chế tài chính cho các dự án quy mô lớn LNG, năng lượng tái tạo, hydrogen.

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), trung tâm dữ liệu (Data Center), điện toán đám mây, bán dẫn và các ngành công nghiệp công nghệ cao… đang làm thay đổi căn bản cấu trúc tiêu thụ năng lượng toàn cầu. Cam kết phát thải ròng bằng “0” (Net Zero) đang thúc đẩy quá trình tái cấu trúc thị trường năng lượng với tốc độ nhanh hơn bao giờ hết.

Phát biểu khai mạc diễn đàn, ông Đào Quang Bính, Tổng Thư ký Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội đồng Biên tập Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy cho biết, cạnh tranh giữa các quốc gia không chỉ là cạnh tranh về công nghệ, nguồn vốn hay tài nguyên, mà trước hết là cạnh tranh về chất lượng thể chế và môi trường đầu tư. Quốc gia nào tạo dựng được một khuôn khổ pháp lý minh bạch, ổn định, có khả năng dự báo và khuyến khích đổi mới sẽ có lợi thế trong thu hút dòng vốn, công nghệ và các dự án năng lượng quy mô lớn. Nếu thể chế chậm đổi mới, những lợi thế về tài nguyên hay vị trí địa kinh tế cũng rất khó chuyển hóa thành lợi thế cạnh tranh thực sự.

Đảng và Nhà nước ta đã xác định mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức cao trong những năm tới, đồng thời tiếp tục thực hiện cam kết phát triển nhanh, bền vững và chuyển đổi xanh.

“Để hiện thực hóa mục tiêu đó, năng lượng phải đi trước một bước. Không có một hệ thống năng lượng an toàn, ổn định, đa dạng và đủ năng lực đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế thì rất khó tạo dựng nền tảng cho tăng trưởng nhanh và bền vững. Tuy nhiên, chúng ta cũng cần nhìn nhận rằng, Luật Dầu khí chỉ là một điểm khởi đầu. Điều Việt Nam cần hướng tới không chỉ là sửa đổi một đạo luật, mà là tiếp tục xây dựng một hệ thống thể chế hiện đại, đồng bộ và có tính cạnh tranh quốc tế cho toàn bộ ngành năng lượng”, ông Đào Quang Bính nhấn mạnh.

Thể chế phải đi trước đầu tư. Đó không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là điều kiện tiên quyết để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong dài hạn.

VnEconomy trân trọng giới thiệu phát biểu của Tổng Thư ký Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội đồng Biên tập Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy – ông Đào Quang Bính, tại Diễn đàn.