Ngày Vì người nghèo 17-10: Giảm nghèo bền vững - Từ thành tựu đến định hướng tương lai

Đảng và Nhà nước luôn coi giảm nghèo bền vững là chủ trương lớn, nhất quán, xuyên suốt quá trình đổi mới và phát triển đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa, đến nay đã đạt nhiều thành tựu nổi bật.

Hiến pháp quy định rõ quyền an sinh xã hội, đảm bảo bình đẳng cơ hội cho công dân, đặc biệt hỗ trợ người nghèo và các nhóm yếu thế. Việt Nam đã đưa ra nhiều chính sách giảm nghèo bền vững và đã đạt được nhiều thành tựu lớn trong lĩnh vực này và trong giai đoạn tới sẽ tiếp tục khơi dậy ý chí tự lực, tự cường trong cộng đồng để thoát nghèo bền vững.

THÀNH TỰU VÀ CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO GIAI ĐOẠN 2021-2025

Giai đoạn 2021-2025, Việt Nam đạt kết quả giảm nghèo vượt mục tiêu Quốc hội và Chính phủ giao. Tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 5,2% năm đầu kỳ xuống còn 1,93% năm 2024, dự kiến đến cuối 2025 còn khoảng 0,9-1,1%; tỷ lệ hộ nghèo dân tộc thiểu số còn 12,55%, giảm trung bình 4,45%/năm. Đời sống vật chất, tinh thần của người dân, đặc biệt ở vùng nghèo và khó khăn, được cải thiện rõ rệt.

Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững tích cực lồng ghép bình đẳng giới, hỗ trợ phụ nữ và trẻ em gái, góp phần thực hiện Chương trình nghị sự 2030 vì sự phát triển bền vững.

Ông Phạm Hồng Đào, Phó Chánh Văn phòng Quốc gia về giảm nghèo cho biết: "Việt Nam đã 8 lần ban hành chuẩn nghèo quốc gia theo mô hình tháp giảm nghèo, đáp ứng nhu cầu người nghèo từ thấp lên cao, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước từng thời kỳ. Việt Nam là một trong 30 quốc gia đầu tiên trên thế giới và là một trong những quốc gia đầu tiên của châu Á áp dụng chuẩn nghèo đa chiều, bảo đảm mức sống tối thiểu gắn với mục tiêu phát triển bền vững”.

Các Chính sách giảm nghèo thường xuyên bao gồm tín dụng ưu đãi, dạy nghề, hỗ trợ lao động hộ nghèo và dân tộc thiểu số đi làm việc nước ngoài, hỗ trợ y tế, giáo dục, nhà ở, nước sinh hoạt, vệ sinh, tiền điện và trợ giúp pháp lý. Năm 2021, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 24/2021/QH15 phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025, giải quyết các vấn đề nghèo đói trọng tâm, cấp bách.

Phong trào thi đua "Vì người nghèo - Không để ai bị bỏ lại phía sau" do Thủ tướng Chính phủ phát động được triển khai sâu rộng, phối hợp với Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, khơi dậy tinh thần tự lực, tự cường, nhân rộng mô hình giảm nghèo hiệu quả. Các cuộc vận động như: xóa nhà tạm, nhà dột nát, xây trường học vùng biên giới được thực hiện thường xuyên, phấn đấu đến cuối 2025 xóa toàn bộ nhà tạm cho hộ nghèo. Cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội được ưu tiên đầu tư, thay đổi bộ mặt vùng nghèo, thu hẹp khoảng cách vùng miền và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

ĐỊNH HƯỚNG GIẢM NGHÈO TRONG TƯƠNG LAI: GIAI ĐOẠN 2026-2035

Trong thời gian tới, các cấp ngành đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức, phát huy truyền thống "tương thân, tương ái", động viên người nghèo chủ động vươn lên, không trông chờ ỷ lại. Phong trào thi đua "Vì người nghèo - Không để ai bị bỏ lại phía sau" tiếp tục triển khai giai đoạn 2026-2035, khơi dậy ý chí tự lực, tự cường để xây dựng cuộc sống ấm no.

Chia sẻ nhiệm vụ trọng tâm, ông Phạm Hồng Đào cho biết chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2026-2030 được xây dựng với phương pháp đo lường phù hợp đặc thù vùng miền, đảm bảo mức sống tối thiểu và tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản.

Bên cạnh đó, đề xuất tiêu chí thu nhập tương đương mức sống tối thiểu năm 2028: khu vực đô thị 2,8 triệu đồng/người/tháng, nông thôn 2,2 triệu đồng/người/tháng.

Đồng thời điều chỉnh chỉ số: bỏ phương tiện tiếp cận thông tin; thay đổi chỉ số sử dụng dịch vụ viễn thông, dịch vụ số (hộ không có thành viên sử dụng Internet, ngân hàng số, dịch vụ công); cập nhật chỉ số nước sinh hoạt, nhà tiêu hợp vệ sinh; bổ sung chỉ số xử lý rác thải; nghiên cứu thêm chỉ số ảnh hưởng thiên tai, bão lũ.

Văn phòng Quốc gia về giảm nghèo trình Chính phủ báo cáo Quốc hội phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững giai đoạn 2026-2035, tích hợp giảm nghèo vào phát triển nông thôn toàn diện, khắc phục tồn tại giai đoạn trước.

Định hướng mới sẽ là: lồng ghép giảm nghèo vào khung nông thôn mới, gắn với phát triển kinh tế sinh thái, hiện đại như cơ cấu lại nông nghiệp giảm phát thải, áp dụng VietGAP/GlobalGAP, sản phẩm OCOP xanh, du lịch nông thôn cộng đồng, chuỗi giá trị bền vững. Xây dựng mô hình sinh kế đa dạng phù hợp sinh thái, văn hóa địa phương, hướng tới "cùng nhau làm giàu" thay vì hỗ trợ tạm thời.

Chương trình áp dụng chuyển đổi số và công nghệ cao trong giảm nghèo; phát triển sinh kế, việc làm bền vững, mở rộng ra đô thị; tăng cường bình đẳng giới, bảo vệ yếu thế; phân cấp, giám sát minh bạch với vai trò cộng đồng. Nhà nước giữ vai trò chủ đạo, huy động nguồn lực xã hội, trong nước và quốc tế; thúc đẩy sản xuất, giáo dục nghề nghiệp; đầu tư hạ tầng vùng nghèo; nâng cao quản lý nhà nước, chuyển đổi số, kiểm soát nguồn lực và xây dựng đội ngũ cán bộ chuyên nghiệp.

Mới đây, Chính phủ cũng đã thống nhất chủ trương tích hợp ba chương trình: Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững và Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi thành một chương trình mới.

Chương trình này có một mục tiêu chung nhưng có hợp phần chính, một là xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững; hai là Phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Chương trình mục tiêu quốc gia mới không chỉ là sắp xếp hành chính, mà còn là đổi mới tư duy phát triển: từ chỗ “đầu tư theo dự án” sang “đầu tư theo mục tiêu” và đây là hướng đi phù hợp với Nghị quyết số 19-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn 2045 – nhấn mạnh yêu cầu phát triển nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh. Đây là yếu tố quan trọng để giảm nghèo bền vững.

Với thành tựu giảm nghèo vượt bậc và định hướng chiến lược tích hợp, Việt Nam đang vững bước hướng tới một xã hội không còn đói nghèo, đảm bảo quyền con người, phát triển bền vững, nhờ sự tham gia của toàn dân và tinh thần tự lực vươn lên.