Gần 400 năm qua, nghề làm nước mắm ở Ba Làng, phường Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa vẫn được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Từ những con cá cơm tươi và hạt muối, người dân nơi đây tạo nên thứ nước mắm mang đậm hương vị quê nhà. Hôm nay, nghề truyền thống ấy đang có thêm sức sống mới khi nhiều người trẻ trở về tiếp nối và tìm cách phát triển nghề của cha ông.

Sinh ra trong gia đình có 3 thế hệ làm mắm, chị Nguyễn Thị Trang, sinh năm 1994, lớn lên cùng những chum mắm và công việc của gia đình. Tình yêu với nghề cứ thế được vun đắp qua năm tháng. Khoảng 9 năm trước, sau khi lập gia đình, vợ chồng chị quyết định khởi nghiệp bằng chính nghề truyền thống của quê hương.

Ba sản phẩm được lựa chọn ban đầu là nước mắm, mắm tôm và mắm tép. Có thuận lợi là được bố mẹ truyền lại kinh nghiệm, nhưng những ngày đầu, bài toán khó nhất vẫn là tìm đầu ra.

Hai vợ chồng kiên trì mang sản phẩm đi giới thiệu, kết nối với các cơ sở phân phối. Từng đơn hàng nhỏ dần được tích lũy. Khi khách hàng dùng quen, cảm nhận được hương vị và chất lượng, thị trường cũng bắt đầu mở rộng.

Những năm gần đây, Trang tiếp tục tận dụng mạng xã hội để bán hàng trực tuyến. Từ những mối hàng truyền thống đến các đơn hàng trên không gian mạng, sản phẩm của gia đình có thêm nhiều cơ hội tiếp cận người tiêu dùng.

Mỗi năm, cơ sở sử dụng khoảng 20 tấn cá cơm để làm nước mắm. Trung bình 1 tấn cá cho khoảng 1.000 lít nước mắm thành phẩm. Riêng mắm tôm, sản lượng tiêu thụ trung bình khoảng 10 tấn mỗi tháng, mang lại doanh thu khoảng 700 - 800 triệu đồng/tháng.

Đằng sau những con số ấy vẫn là cách làm mắm đòi hỏi sự kiên nhẫn. Cá cơm phải được lựa chọn khi còn tươi, sau đó trộn với muối theo công thức riêng và ủ trong thời gian dài. Nước mắm thường được ủ từ 2 - 3 năm để đạt độ chín, tạo nên hương vị đặc trưng.

Mỗi năm, tháng 5 và tháng 11 là hai mùa chính để thu mua cá, tép làm mắm. Những mùa nguyên liệu nối tiếp nhau, giữ cho nghề truyền thống ở Ba Làng tiếp tục được duy trì.

Điều mới mẻ nằm ở cách những người trẻ đưa nghề cũ đến với thị trường mới. Họ vừa giữ phương pháp làm mắm truyền thống, vừa chú trọng chất lượng, an toàn sản phẩm và tận dụng nền tảng số để mở rộng thị trường.

Từ Ba Làng, nước mắm và mắm tép của gia đình Trang hiện được phân phối chủ yếu ra thị trường phía Bắc, trong khi mắm tôm được tiêu thụ nhiều hơn tại phía Nam.

Với những người trẻ như Trang, giữ nghề không chỉ là giữ lại hương vị đã gắn với quê hương qua gần 400 năm. Đó còn là câu chuyện về cách một nghề truyền thống có thể trở thành sinh kế, tạo thu nhập và mở ra một hướng phát triển kinh tế ngay trên chính quê nhà.