Nhà giàu Trung Quốc đua nhau mua nhà ở Zimbabwe

Trên tuyến đường lớn chạy qua Highlands - khu ngoại ô giàu có của thủ đô Harare, Zimbabwe - một tấm biển quảng cáo nổi bật hình ảnh gia đình trẻ người Trung Quốc tươi cười trước một ngôi nhà mới xây.

SỨC HÚT KHÁC BIỆT

Theo các môi giới bất động sản tại đây, hình ảnh này phần nào cho thấy nhu cầu ngày càng tăng của người Trung Quốc đối với phân khúc nhà ở cao cấp tại những khu dân cư đắt giá nhất ở Harare.

Giá mỗi căn thường dao động từ khoảng 500.000 USD đến 2 triệu USD. Ít nhất hai công ty môi giới là Pam Golding Properties và Guest and Tanner đã tuyển nhân viên biết tiếng Trung Quốc để phục vụ nhóm khách hàng mới.

“Người mua Trung Quốc thường thanh toán bằng tiền mặt. Điều này giúp họ chốt giao dịch nhanh hơn và có lợi thế lớn khi đàm phán giá”, ông Kura Chihota, chuyên gia tư vấn bất động sản tại công ty eXp Realty ở Harare, nói với hãng tin Bloomberg.

Sự hiện diện ngày càng lớn của người Trung Quốc tại Zimbabwe phản ánh xu hướng đang diễn ra ở nhiều nước đang phát triển, nhưng trường hợp của Zimbabwe có sự khác biệt khá rõ. Nếu tại nhiều nơi, người di cư Trung Quốc chủ yếu là lao động thu nhập thấp, thì ở Zimbabwe, họ phần lớn là những người có tiềm lực tài chính.

Một phần nguyên nhân là Zimbabwe có tỷ lệ dân số biết chữ cao, lực lượng lao động được đào tạo khá bài bản và nền công nghiệp đã hình thành từ lâu, dù nay đã xuống cấp. Vì vậy, nước này không có nhu cầu lớn với lao động nhập cư tay nghề thấp.

Ngoài ra, nỗ lực đẩy mạnh nguồn thu từ tài nguyên thiên nhiên cũng đang thu hút thêm người Trung Quốc tới Zimbabwe để đảm nhiệm các công việc có thu nhập cao, điều hành mỏ và mở rộng hoạt động kinh doanh trong nhiều lĩnh vực.

“Harare là một thành phố đẹp và là một nơi đáng sống”, ông Steve Zhao, nhà sáng lập Trung tâm Giao lưu Trung Quốc - Zimbabwe, nhận xét.

Hồi tháng 2, trung tâm này đã tổ chức lễ đón tết Nguyên đán theo truyền thống của người Trung Quốc, thu hút khoảng 30.000 người tham dự.

“Một số người tôi từng hỗ trợ sang đây du lịch nay đã trở thành nhà đầu tư tại Harare và nhiều nơi khác trên khắp Zimbabwe. Họ hiện có mặt trong gần như mọi lĩnh vực, từ bán lẻ đến khai khoáng”, ông Zhao nói.

Theo các nhà phân tích, sức hút lớn nhất của Zimbabwe đối với Trung Quốc là tài nguyên khoáng sản. Những năm gần đây, các công ty Trung Quốc đã chiếm vị trí chi phối trong ngành khai thác lithium của Zimbabwe - lĩnh vực cung ứng khoảng 10% nhu cầu toàn cầu. Họ cũng rót vốn vào nhà máy thép, các mỏ chrome, tham gia xây dựng và sửa chữa nhà máy điện quốc doanh, mua cổ phần tại ngân hàng địa phương và đầu tư vào nông nghiệp.

Ngoài ra, các khoản vay từ Trung Quốc đóng vai trò quan trọng trong dự án mở rộng sân bay Harare thời gian qua. Tòa nhà quốc hội mới của Zimbabwe cũng do phía Trung Quốc xây dựng.

“SẮC MÀU CHÂU Á”

Dù giành độc lập từ Anh từ năm 1980, Harare vẫn mang đậm dấu ấn thời thuộc địa. Tên đường kiểu Anh vẫn hiện diện ở nhiều nơi, trong khi ảnh hưởng của thời kỳ đế chế cũ vẫn còn thấy rõ trong hệ thống trường học và trên các sân cricket nằm rải rác ở những khu ngoại ô nhiều cây xanh phía Bắc thành phố.

Nhưng bên cạnh những dấu tích cũ đó, Harare cũng đang xuất hiện ngày càng nhiều dấu hiệu của một làn sóng cư dân mới. Trên khu đất từng là một dinh thự bề thế ở Belgravia - khu ngoại ô cao cấp của thành phố - nay là trung tâm San de Li. Tổ hợp này có nhà hàng Trung Quốc và một siêu thị chuyên bán các mặt hàng Trung Quốc, từ bia, chảo xào kiểu Trung Quốc đến nhiều món ăn châu Á, trong đó có cả lưỡi vịt đông lạnh đóng gói. Tại đây còn có một sòng bạc mở cửa tới 3 giờ sáng hàng ngày, thường đông kín khách Trung Quốc.

Tại nhà hàng KungFu Kitchen trong khu San de Li, cô phục vụ Valentine Tamupakare đưa thực đơn cho thực khách và chào họ bằng tiếng Trung. Cô cho biết đã học tiếng Trung ngay trong quá trình làm việc, từ khách hàng và các quản lý người Trung Quốc.

Ngay bên ngoài San de Li, bà Rumbidzai Ngwadza bày bán nhiều loại trái cây châu Á được trồng tại Mozambique, nước láng giềng của Zimbabwe. Theo bà, mít - có giá 10 USD/quả - được nhiều khách hàng châu Á ưa chuộng vì họ xem loại quả này có giá trị như một vị thuốc.

Gần đó, một công ty du lịch treo áp phích quảng cáo dịch vụ chụp ảnh hộ chiếu với hình các thanh niên châu Phi và Trung Quốc, trong khi nhiều biển hiệu ở khu mua sắm cao cấp xung quanh được viết bằng tiếng Trung.

“Khu vực này đã thay đổi rất nhiều. Giờ có thêm nhiều tòa nhà mới mà trước đây chưa từng có. Nơi này giờ mang khá rõ màu sắc châu Á”, Tamupakare nhận xét.

Dù Harare vẫn còn nhiều dấu ấn thời thuộc địa, hạ tầng thiết yếu của thành phố đã xuống cấp sau nhiều thập kỷ. Hiện nay, nhiều khu vực của thủ đô không có nước máy. Đèn đường trên các tuyến chính không hoạt động, trong khi nhiều con đường ở khu ngoại ô chi chít ổ gà.

Theo một quan chức cấp cao của Bộ Tài chính Zimbabwe, Chính phủ nước này đánh giá vốn đầu tư từ Trung Quốc “nhìn chung đã tạo ra những thay đổi đáng kể đối với kinh tế và xã hội của đất nước”. Người này cho biết thêm các dự án do Trung Quốc rót vốn, đặc biệt trong lĩnh vực bất động sản, đã làm thay đổi rõ rệt bộ mặt của một số khu vực tại thủ đô.

Mối quan tâm của Trung Quốc với Zimbabwe gia tăng rõ rệt trong 5 năm qua, trong bối cảnh nhu cầu lithium - nguyên liệu đầu vào cho pin - tăng mạnh, còn giá vàng duy trì đà tăng trong nhiều năm. Xu hướng này đã tạo thêm lực đẩy cho Zimbabwe, quốc gia có sản lượng vàng lớn, trong lúc nhiều tập đoàn phương Tây như tập đoàn khai khoáng Anglo American thoái vốn do lo ngại về siêu lạm phát tại đây.

Ngoài ra, môi trường đầu tư tại Zimbabwe còn chịu ảnh hưởng từ các chính sách yêu cầu doanh nghiệp nhượng lại cổ phần cho người Zimbabwe. Trong khi đó, sau vụ vỡ nợ với Ngân hàng Thế giới và các chủ nợ khác cách đây 25 năm, nước này đến nay vẫn chưa thể quay lại thị trường trái phiếu quốc tế.

Dù vậy, làn sóng người Trung Quốc tới Zimbabwe không đồng nghĩa ngân sách nhà nước sẽ thu được nhiều thuế hơn. Theo 5 nhà môi giới bất động sản, người mua nhà cao cấp Trung Quốc cùng các nhóm khách hàng tương tự thường thanh toán bằng tiền mặt để lách quy định kiểm soát ngoại hối chặt chẽ và giảm nghĩa vụ thuế.

Dù không trái luật, giao dịch tiền mặt vẫn khó kiểm soát hơn các phương thức thanh toán khác. Có những trường hợp giới chức thậm chí khó xác định khoản tiền có thực sự được chuyển giao trong Zimbabwe hay không.

Tuy nhiên, các nhà môi giới bất động sản cho rằng việc người mua Trung Quốc ngày càng hiện diện nhiều hơn trên thị trường là một tín hiệu tích cực với Zimbabwe.

“Số lượng người mua Trung Quốc đang tăng đều theo thời gian. Họ đang rót vốn vào Zimbabwe trong khi nhiều người tìm cách rút tiền ra”, quản lý của một công ty môi giới cho biết.