Nhiều sân bay bị Iran tấn công, hàng không Trung Đông tê liệt

Theo giới phân tích, trong bối cảnh chính quyền Iran chịu sức ép sống còn, Tehran đang nhắm vào các đầu mối kết nối toàn cầu của các quốc gia láng giềng vùng Vịnh. Động thái này khiến hoạt động hàng không tại khu vực Trung Đông, nơi vận tải hàng không giữ vai trò như một huyết mạch kinh tế, gần như tê liệt.

Với nhiều quốc gia trong khu vực, sân bay vừa là đầu mối nhập khẩu phần lớn lương thực, vừa là cửa ngõ đón lao động nước ngoài – nhóm chiếm phần lớn lực lượng lao động của các nước này.

Các sân bay này cũng là mắt xích quan trọng của mạng lưới vận tải và hàng hóa toàn cầu.

Theo dữ liệu từ nền tảng theo dõi chuyến bay Flightradar24, hơn 3.400 chuyến bay đã bị hủy trong ngày Chủ nhật (1/3) tại 7 sân bay ở Trung Đông.

Đến nay, Iran đã tấn công các sân bay tại Dubai và Abu Dhabi - hai đầu mối hoạt động của các hãng hàng không Emirates và Etihad ở Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) - cùng một số sân bay khác tại Kuwait và Bahrain.

Vào sáng Chủ nhật, khói đen bốc lên từ sân bay quốc tế Dubai - sân bay đông đúc nhất thế giới về lượng hành khách quốc tế trong năm ngoái - sau khi cảng hàng không này bị một máy bay không người lái của Iran tấn công. Trên trang web chính thức, giới chức sân bay cho biết toàn bộ các chuyến bay đi và đến sân bay này đã bị đình chỉ cho tới khi có thông báo mới.

Iran cũng tấn công các cảng biển và nhiều hạ tầng trọng yếu khác trong khu vực. Máy bay không người lái đã nhằm vào các khách sạn cao tầng và nhiều tòa nhà khác ở Dubai, cũng như các khu nhà ở tại Bahrain. Bên cạnh đó, các mối đe dọa từ Tehran cũng làm gián đoạn hoạt động qua eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng nhất thế giới - cho thấy chiến dịch trả đũa của Iran đang bắt đầu gây tác động ra toàn cầu.

Các cuộc tấn công nhằm vào sân bay, cảng biển và những hạ tầng trọng yếu khác cho thấy Tehran đang muốn gây tổn thất kinh tế cho khu vực vùng Vịnh, qua đó gia tăng sức ép lên Mỹ và Israel để giảm cường độ các cuộc tấn công của hai nước này nhằm vào Iran.

Dù có diện tích nhỏ, nhờ nguồn thu dồi dào từ dầu khí, các nước vùng Vịnh như UAE và Qatar đã phát triển hệ thống sân bay thành những trung tâm trung chuyển hàng không toàn cầu, kết nối châu Âu, Trung Đông, châu Phi và châu Á. Các sân bay này cũng cạnh tranh trực tiếp với những đầu mối hàng không lớn như London, Singapore, Amsterdam và Istanbul trong việc thu hút hành khách trên các chặng bay dài.

Theo dữ liệu từ Hội đồng Sân bay Quốc tế (ACI), Sân bay quốc tế Dubai đã đón hơn 92,3 triệu lượt hành khách trong năm 2024, cao hơn khoảng 13 triệu lượt so với sân bay Heathrow của London. Cùng năm, Sân bay quốc tế Hamad ở Doha của Qatar cũng ghi nhận 52,7 triệu lượt. Các con số này cho thấy vai trò trung chuyển đặc biệt quan trọng của các đầu mối hàng không vùng Vịnh.

Theo thông tin từ giới chức Dubai, 4 nhân viên đã bị thương trong vụ việc xảy ra tại DXB. Tại Abu Dhabi, theo hãng thông tấn nhà nước WAM, một người thiệt mạng và 7 người bị thương sau khi mảnh vỡ từ vụ đánh chặn máy bay không người lái rơi xuống gần Sân bay quốc tế Zayed.

Giới chức Kuwait và Bahrain cho biết các sân bay quốc tế tại hai nước này cũng bị ảnh hưởng trong các đợt tấn công bằng máy bay không người lái của Iran. Các đợt phóng tên lửa và máy bay không người lái của Iran diễn ra sau chiến dịch không kích của Mỹ và Israel nhằm vào nước này. Ngày Chủ nhật (1/3), truyền thông nhà nước Iran cho biết Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei đã chết trong cuộc không kích của Mỹ và Israel một ngày trước đó.

Từ lâu, giới quan sát đã cảnh báo rằng các nước láng giềng vùng Vịnh có thể trở thành mục tiêu trả đũa nếu Iran rơi vào một cuộc xung đột quy mô lớn. Trên thực tế, những nước này từng bị Iran và các lực lượng đồng minh của Tehran tấn công, nhưng chưa lần nào ở quy mô lớn như hiện nay. Năm ngoái, cả Iran và Israel đều mở các đợt tấn công nhằm vào Qatar, làm gia tăng lo ngại tại quốc gia vùng Vịnh rằng họ có thể bị cuốn vào một cuộc xung đột diện rộng trong khu vực.

Theo giới phân tích an ninh, các cuộc tấn công hiện nay của Iran nhằm gia tăng sức ép lên Mỹ thông qua các nước vùng Vịnh, với mục tiêu buộc những nước này phải kêu gọi Washington chấm dứt chiến dịch quân sự. Diễn biến này cũng đẩy giá dầu tăng, làm gia tăng lo ngại rằng giá năng lượng và lạm phát toàn cầu sẽ cùng chịu sức ép đi lên.

“Iran muốn tất cả các bên liên quan đều phải gánh chịu tổn thất”, ông Bader Al-Saif, giáo sư tại Đại học Kuwait và nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Hoàng gia Anh về Các vấn đề quốc tế (Chatham House), nhận xét với tờ báo Wall Street Journal.

Theo ông Al-Saif, Tehran đang muốn phát đi thông điệp rằng nếu Iran sụp đổ, các bên khác cũng sẽ không thể tránh khỏi hệ quả.

Tình trạng hỗn loạn tại các sân bay ở Trung Đông khiến nhiều hành khách hoang mang.

Ông Manish Gupta, 35 tuổi, quản lý kỹ thuật của một công ty công nghệ tài chính ở Ấn Độ, cho biết đã vội đưa gia đình tới sân bay ở Dubai vào khoảng 11h45 sáng thứ Bảy, chưa đầy 2 tiếng sau khi Mỹ và Israel mở đợt tấn công đầu tiên. Gia đình ông khi đó hy vọng vẫn có thể kịp chuyến bay trở về New Delhi.

Tuy nhiên, khi xe taxi chở gia đình ông tới gần nhà ga, lực lượng an ninh đã chặn xe và yêu cầu quay đầu. Lúc đó, gia đình ông Gupta đã trả phòng khách sạn và không còn chỗ lưu trú. Ông phải khẩn trương đặt một nơi ở mới, nhưng vẫn không biết khi nào và bằng cách nào cả nhà có thể trở về nước.

“Bây giờ chúng tôi chỉ còn biết chờ nhưng không biết sẽ phải chờ bao lâu”, ông Gupta chia sẻ với Wall Street Journal.