Có một số loại thảo dược thiên nhiên chứa nhiều tinh dầu mang lại lợi ích cho việc phòng các chứng bệnh về đường hô hấp. Nếu không tìm được các loại cây, lá tươi, bạn có thể tìm mua các loại tinh dầu này khá dễ dàng.

Nhiều công trình nghiên cứu đã chứng minh tinh dầu có tác dụng giảm đau, giảm co thắt, giúp khí huyết lưu thông, một số trường hợp còn gây hưng phấn, thư thái tinh thần, sảng khoái nhờ mùi thơm, thường dùng để chữa nhức đầu, sổ mũi, ho, cảm cúm, chảy nước mắt, mũi, sát trùng, kháng khuẩn, giúp lành sẹo, khử mùi hôi… Khi xoa tinh dầu sẽ làm kích thích hệ mạch máu ngoại biên chống đau nhức, tan máu bầm. Tinh dầu còn trị được các bệnh tiêu hóa, ăn uống không tiêu, đau bụng, tiêu chảy…

Bạc hà

Lá bạc hà có chứa nhiều Mentol, có vị cay, tính mát, tác dụng hạ sốt, làm ra mồ hôi, làm dịu các cơn đau hầu họng, dịu cơn ho, sát trùng. Có thể dùng lá tươi hoặc khô (5-10g), hãm nước sôi, hoặc rượu bạc hà (gồm 50g lá, 50g tinh dầu, rượu 1 lít) mỗi lần uống 5-10 giọt pha trong nước ấm, ngày uống 2-3 lần, chữa cảm cúm, nhức đầu, sổ mũi, sốt, đau họng, đau bụng, tiêu chảy. Tinh dầu còn được dùng để xoa bóp nơi sưng đau, sát trùng ngoài da, pha trong nước đun sôi 1-2 phần ngàn để làm nước súc miệng, phòng ngừa các bệnh viêm họng, nhiễm trùng răng, miệng. Nước xông bạc hà phối hợp chung với các dược liệu khác như tràm, hương nhu, ngũ trảo, lá sả… rất hiệu quả với cảm cúm, sổ mũi, viêm đường hô hấp.

Bạch đàn

Còn gọi là cây khuynh diệp, trong lá có chứa nhiều tinh dầu trong đó khoảng 80-85% là eucalyptol, ngoài ra còn có phellandren, aromadendren, pinen, camphen. Theo y học cổ truyền, lá bạch đàn có tác dụng hạ nhiệt, diệt vi khuẩn, diệt ký sinh trùng, long đờm, khi dùng lá sắc nước uống hoặc hãm nước sôi với liều 3 - 4 lá trong 1 ly nước, ngày uống 3 - 5 lần, sẽ chữa được các bệnh thuộc đường hô hấp như viêm phế quản cấp và mãn, cảm cúm, ho, hen suyễn, các bệnh đường tiết niệu, sốt rét, ký sinh trùng đường ruột. Dùng ngoài đắp vết thương, bỏng. Xông mũi chữa cảm sốt, ho, nặng đầu.

Gừng

Trong củ gừng có chứa từ 1 - 3% tinh dầu camphen, phelandren, zingiberen và zingirol, tinh dầu gừng có màu vàng nhạt, hơi sánh và mùi thơm đặc biệt, vị cay, tính ấm. Gừng chữa ăn uống không tiêu, nôn mửa, tiêu chảy, mệt lả, đau bụng, cảm mạo phong hàn, ho mất tiếng. Gừng còn được dùng để giải độc bán hạ, cua, cá, ốc, hến…và làm giảm mùi tanh của các loại thịt động vật.

Húng chanh

Còn gọi là húng chanh, rau tần, rau thơm lông (Coleus amboinicus), dùng lá, cây được trồng làm gia vị và dùng làm thuốc. Lá rau tần có thể thu hái quanh năm, thường dùng tươi. Rau tần có chứa tinh dầu carvacrola và một chất màu đỏ là colein đều có tác dụng kháng sinh rất mạnh đối với một số vi trùng nhất là ở vùng hầu họng, mũi. Theo y học cổ truyền, rau tần có tác dụng thanh nhiệt, tiêu độc, lợi phế, trừ đờm, giải cảm, phát hãn. Dùng tươi (5-10 lá) mỗi ngày, có thể dùng riêng hoặc phối hợp với các vị khác như gừng, bạc hà, tràm, tía tô, củ sả… nhai sống với tí muối, giã lấy nước uống hoặc hãm nước sôi, hoặc chưng với tắc, vỏ quýt, gừng, đường phèn, chữa ho, viêm họng, khan tiếng, cảm cúm, sổ mũi. Đem nấu chung với các loại lá khác làm thuốc xông chữa cảm, ngạt mũi, đau họng, sốt cao.

Tràm

Trong lá tươi có tinh dầu cineol, cymen, pinen, terpinen, geraniol và terpineol. Nhân dân hay dùng để uống thay nước trà nên còn được gọi tên là chè đồng hay chè cay. Theo y học cổ truyền, lá tràm có vị cay, tính ấm, mùi thơm dễ chịu, tác dụng làm ra mồ hôi, trừ thấp, giảm đau. Thường dùng cành lá tươi sắc hoặc hãm nước sôi uống với liều 20g trong 1 lít, chữa các chứng sổ mũi, hắt hơi, ngạt mũi, nhức đầu, sốt, đau nhức mình mẩy, ho có đờm, ăn uống không tiêu. Dùng ngoài ở dạng nấu lá xông giúp giải cảm làm ra mồ hôi, sát trùng đường hô hấp, hoặc rửa vết thương, vết bỏng, mụn nhọt. Nếu dùng ở dạng tinh dầu 10-20 giọt pha trong nước ấm uống, nhỏ mũi ở nồng độ 10%, dung dịch rửa 0,2%.