Quy định mới trong việc cưỡng chế tài sản để thi hành án dân sự

Theo tờ trình, Bộ Tư pháp đã chỉ ra thực trạng, nguyên nhân dẫn đến việc thi hành án dân sự gặp khó khăn, vướng mắc. Trong đó có việc thiếu cơ chế xử lý trong trường hợp chủ sở hữu cũ cố tình chiếm giữ trái pháp luật. 

Cụ thể, Điều 120 Luật Phá sản năm 2014, cơ quan thi hành án dân sự không có thẩm quyền cưỡng chế trong trường hợp quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản thực hiện các thủ tục thanh lý tài sản.

Việc này làm kéo dài thời gian thi hành án và quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản không thể thực hiện nhiệm vụ.

Tuy nhiên, Luật Phục hồi, phá sản năm 2025 đã trao quyền cho quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản được đề nghị cơ quan thi hành án dân sự thực hiện các biện pháp cưỡng chế.

Cụ thể, khoản 4, Điều 75, quy định rõ: “Trường hợp xét thấy cần thiết phải thực hiện các biện pháp cưỡng chế thì quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản đề nghị cơ quan thi hành án dân sự thực hiện các biện pháp cưỡng chế để thu hồi, giao tài sản theo quy định của pháp luật về thi hành án dân sự”.

Như vậy, căn cứ phạm vi ra quyết định thi hành án của Thủ trưởng cơ quan Thi hành án dân sự, dự thảo nghị định quy định các trường hợp áp dụng biện pháp cưỡng chế.

Bao gồm trường hợp thu hồi nợ và xử lý tài sản bảo đảm trong trường hợp hợp đồng có bảo đảm chưa đến hạn thì chấp hành viên ra quyết định cưỡng chế khấu trừ tiền trong tài khoản, thu tiền, xử lý giấy tờ có giá; trừ vào thu nhập; khai thác tài sản; kê biên, xử lý tài sản, kể cả tài sản đang do người thứ ba giữ.

Trường hợp bán tài sản còn lại của doanh nghiệp, hợp tác xã hoặc trường hợp khác mà quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản không giao được tài sản, vật, giấy tờ thì chấp hành viên ra quyết định cưỡng chế giao tài sản, vật, giấy tờ;

Trường hợp thi hành nghĩa vụ buộc thực hiện hoặc không thực hiện công việc nhất định theo quyết định tuyên bố phá sản mà công việc phải do người đó thực hiện và họ không tự nguyện thi hành thì chấp hành viên ra quyết định cưỡng chế buộc thực hiện, không thực hiện công việc.

Bộ Tư pháp nhấn mạnh việc xây dựng nghị định là cần thiết nhằm bổ sung các quy định để hoàn thiện cơ sở pháp lý về thi hành các quyết định tuyên bố doanh nghiệp, hợp tác xã phá sản theo hướng đầy đủ, chặt chẽ, công khai, minh bạch, khách quan, thuận lợi cho việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số. Đồng thời nâng cao hiệu quả, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan.

Mặt khác, tăng cường trách nhiệm của chấp hành viên, cơ quan thi hành án dân sự, quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản, đương sự và cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan; bảo đảm sự quản lý thống nhất, hiệu quả trong công tác quản lý nhà nước về thi hành án dân sự.