Quyết tâm cao nhất của Việt Nam trước đợt thanh tra thứ 5 của EC về chống khai thác IUU

Chiều 3/3/2026, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính chủ trì phiên họp lần thứ 32 của Ban Chỉ đạo quốc gia về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Đây là cuộc họp đặc biệt quan trọng diễn ra ngay trước thời điểm Đoàn Thanh tra của Ủy ban châu Âu (EC) dự kiến sang Việt Nam làm việc từ ngày 9-19/3, trong khuôn khổ đợt kiểm tra lần thứ 5 trong 9 năm qua.

RÀ SOÁT TOÀN DIỆN TRƯỚC "GIỜ G"

Hội nghị với sự tham dự của Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà, Trưởng Ban Chỉ đạo; Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng cùng lãnh đạo các bộ, ngành; được kết nối trực tuyến từ Trụ sở Chính phủ tới các tỉnh, thành phố ven biển.

Phát biểu khai mạc và chỉ đạo xuyên suốt phiên họp, Thủ tướng nhấn mạnh tinh thần: “Không để lỗi của một cá nhân, một tập thể ảnh hưởng đến nỗ lực chung của cả đất nước”. Mục tiêu đặt ra là chuẩn bị kỹ lưỡng, báo cáo toàn diện, kết quả thực chất, giải trình thuyết phục với EC; không có chỗ cho sự chủ quan, lơ là, thiếu trách nhiệm.

Theo báo cáo tại phiên họp, thời gian qua, công tác chống khai thác IUU nhằm gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của EC và phát triển bền vững ngành thủy sản đã có nhiều chuyển biến tích cực. Các nhiệm vụ theo chỉ đạo của Ban Bí thư, Chính phủ và Công điện số 18/CĐ-TTg của Thủ tướng được triển khai quyết liệt, đồng bộ.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng cho biết Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành kế hoạch kiểm tra, thành lập các đoàn công tác tại địa phương; bước đầu phát hiện, chấn chỉnh một số hồ sơ “khép không xử phạt” chưa bảo đảm căn cứ pháp lý, yêu cầu rà soát và xử lý lại đúng quy định.

Về quản lý đội tàu, hơn 80.000 tàu cá đã được đăng ký, cập nhật trên hệ thống VNFishbase. Các tàu cá “3 không”, không đủ điều kiện hoạt động được kiểm soát, giao lực lượng tại cơ sở quản lý chặt chẽ vị trí neo đậu.

Đến ngày 1/3/2026, 17/17 địa phương ven biển đã yêu cầu doanh nghiệp tự kê khai, rà soát hoạt động chế biến, xuất khẩu thủy sản và thành lập đoàn liên ngành kiểm tra công tác quản lý truy xuất nguồn gốc. Đặc biệt, trong tuần không phát sinh thêm tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài.

VỪA GỠ “THẺ VÀNG”, VỪA PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG

Kết luận phiên họp, Thủ tướng Phạm Minh Chính biểu dương nỗ lực của các bộ, ngành, địa phương, nhất là Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Ngoại giao, Bộ Khoa học và Công nghệ.

Thủ tướng nêu rõ mục tiêu kép: vừa phát triển ngành thủy sản bền vững, lâu dài; vừa gỡ “thẻ vàng” IUU theo khuyến cáo của EU. Theo đó, cần từng bước giảm cường lực khai thác xa bờ vốn nhiều rủi ro, tăng cường nuôi trồng, chế biến sâu, tạo việc làm, sinh kế, nâng cao đời sống người dân; đồng thời đáp ứng đầy đủ các yêu cầu quốc tế về quản lý nghề cá có trách nhiệm.

Thủ tướng yêu cầu toàn hệ thống chính trị hành động với tinh thần nghiêm túc, thực chất, liên tục; “đã nói là làm, đã cam kết phải thực hiện”, không hình thức, không đối phó. Mọi nội dung liên quan đến phát triển bền vững ngành thủy sản phải được báo cáo cụ thể, có giải pháp rõ ràng, địa chỉ và người chịu trách nhiệm cụ thể.

Bên cạnh kết quả đạt được, Thủ tướng chỉ rõ một số tồn tại cần khắc phục ngay: việc ứng dụng công nghệ, dữ liệu quản lý hoạt động khai thác còn chưa liên thông, đồng bộ; xử lý theo 5 khuyến cáo của EC cần tiếp tục hoàn thiện, thể hiện rõ hơn trong báo cáo; tiến độ chuyển đổi nghề tại một số địa phương còn chậm.

Nguyên tắc được nhấn mạnh là xử lý dứt điểm từng việc, làm việc nào ra việc đó; bảo đảm tiêu chí dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”.

Về nhiệm vụ cụ thể, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tiếp tục triển khai quyết liệt các chỉ đạo của Trung ương và Chính phủ, nhất là Công điện số 18/CĐ-TTg.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao chuẩn bị báo cáo tổng thể về phát triển ngành thủy sản bền vững, tập trung vào lộ trình giảm cường lực khai thác; quản lý đội tàu; kiểm soát sản lượng; ứng dụng công nghệ; nâng cao đời sống ngư dân. Đồng thời, phối hợp các bộ liên quan xây dựng chương trình, kịch bản, nội dung làm việc của lãnh đạo Chính phủ với Đoàn EC; hoàn thiện hồ sơ, dữ liệu; tổ chức tập huấn, thống nhất nội dung giải trình trước khi Đoàn sang làm việc.

Các Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Ngoại giao, Quốc phòng, Công an, Khoa học và Công nghệ phải phối hợp chặt chẽ, thống nhất số liệu, không để xảy ra mâu thuẫn thông tin; cử cán bộ chuyên môn trực tiếp tham gia làm việc, sẵn sàng giải trình các nội dung Đoàn quan tâm.

Bộ Quốc phòng chỉ đạo lực lượng Biên phòng kiểm soát chặt tàu cá xuất, nhập bến; tăng cường tuần tra vùng biển giáp ranh. Bộ Công an đẩy nhanh điều tra, xử lý các vụ việc vi phạm nghiêm trọng; phối hợp làm rõ trách nhiệm tại các địa phương có tỉ lệ “khép hồ sơ” cao.

UBND các tỉnh, thành phố ven biển phải báo cáo cụ thể kết quả chuyển đổi nghề, giảm số lượng tàu khai thác, tạo sinh kế cho người dân; cam kết không để phát sinh vi phạm mới; chuẩn bị đầy đủ hồ sơ truy xuất nguồn gốc và nội dung làm việc khi Đoàn kiểm tra thực tế. Những địa phương chưa ban hành chính sách chuyển đổi nghề phải hoàn thành ngay trong tuần.

Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT), Tập Đoàn Công Nghiệp - Viễn Thông Quân Đội (Viettel) được yêu cầu rà soát, bảo đảm hệ thống dữ liệu đáp ứng yêu cầu quản lý.

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam phải kiên quyết không để doanh nghiệp nhập các lô hàng vi phạm IUU; đồng thời xây dựng quỹ hỗ trợ chuyển đổi nghề cho người dân.

Các cơ quan báo chí đẩy mạnh truyền thông, hướng dẫn ngư dân khai thác đúng quy định pháp luật Việt Nam và quốc tế.

Thủ tướng giao Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà trực tiếp theo dõi, kiểm tra, chỉ đạo xử lý các vấn đề phát sinh, báo cáo kịp thời những nội dung vượt thẩm quyền.