Quy mô trái phiếu doanh nghiệp chưa tới 50% so với mục tiêu của Chính phủ

Theo báo cáo tổng quan về thị trường trái phiếu doanh nghiệp 2025 vừa được FiinRatings công bố, số lượng doanh nghiệp tham gia phát hành trái phiếu trong năm đạt 122 tổ chức, nâng tổng số doanh nghiệp có trái phiếu đang lưu hành trên thị trường lên 321.

Tổng dư nợ trái phiếu doanh nghiệp đang lưu hành tính đến cuối năm 2025 đạt khoảng 1,41 triệu tỷ đồng, tương đương 11,4% GDP. Con số này vẫn thấp hơn đáng kể so với mức đỉnh 18,3% GDP ghi nhận trong giai đoạn 2020–2021, và chưa đạt mục tiêu 20% GDP vào cuối năm 2025 theo định hướng được Chính phủ đề ra.

Về cơ cấu ngành, nhóm ngân hàng và bất động sản tiếp tục đóng vai trò chi phối. Cụ thể, các tổ chức tín dụng chiếm 66% tổng giá trị phát hành trái phiếu doanh nghiệp trong năm, trong khi nhóm doanh nghiệp bất động sản chiếm 23%. Riêng lĩnh vực bất động sản ghi nhận mức tăng trưởng giá trị phát hành lên tới 58% so với năm 2024. 

FiinRatings đánh giá rằng trong năm 2026, thị trường trái phiếu doanh nghiệp sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc huy động vốn trung và dài hạn cho khu vực doanh nghiệp. Tuy nhiên, sự mở rộng của thị trường sẽ không còn chỉ dựa trên tăng trưởng quy mô, mà phụ thuộc nhiều hơn vào khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn tín dụng và mức độ minh bạch thông tin của từng doanh nghiệp.

Nguồn cung trái phiếu doanh nghiệp dự kiến sẽ tăng trong năm 2026, chủ yếu do điều kiện tín dụng từ hệ thống ngân hàng có xu hướng thắt chặt hơn và mặt bằng lãi suất cho vay đang gia tăng. Những yếu tố này được đánh giá sẽ thúc đẩy nhu cầu tìm kiếm các kênh huy động vốn thay thế từ phía doanh nghiệp.

Dù vậy, các chuyên gia cho rằng khả năng tiếp cận thị trường trái phiếu doanh nghiệp có sự phân hóa rõ rệt. Các doanh nghiệp có tỷ lệ đòn bẩy tài chính cao, dòng tiền yếu hoặc mức độ công khai thông tin hạn chế sẽ gặp khó khăn hơn trong việc phát hành trái phiếu so với các doanh nghiệp có hồ sơ tín dụng mạnh.

Chuyên gia dự báo chất lượng tín dụng trung bình của các đợt phát hành trái phiếu doanh nghiệp trong năm 2026 sẽ có xu hướng cải thiện nhờ vào một loạt điều chỉnh trong khung pháp lý.

Cụ thể, Luật Doanh nghiệp sửa đổi quy định tỷ lệ đòn bẩy tài chính tối đa, theo đó tổng nợ phải trả không được vượt quá 5 lần vốn chủ sở hữu. Bên cạnh đó, quy định yêu cầu xếp hạng tín nhiệm sẽ được mở rộng đối với trái phiếu phát hành cho nhà đầu tư cá nhân, ngoại trừ trái phiếu do các tổ chức tín dụng phát hành.

Ngoài ra, các quy định mới nhằm tăng cường giám sát mục đích sử dụng vốn và nghĩa vụ công bố thông tin cũng sẽ được áp dụng. Những thay đổi này được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao kỷ luật thị trường, đồng thời hạn chế các rủi ro tín dụng có tính hệ thống.

Về phía cầu đầu tư, nhóm phân tích nhận định rằng sự phát triển của nhóm nhà đầu tư tổ chức sẽ đóng vai trò then chốt trong việc gia tăng tính ổn định của thị trường trái phiếu doanh nghiệp trong trung hạn.

Cụ thể, Quyết định số 3168 của Bộ Tài chính về việc phát triển các mô hình quỹ đầu tư mới, cùng với việc mở rộng quy mô hoạt động của các quỹ mở, được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện để tăng khả năng hấp thụ vốn từ thị trường. Đồng thời, việc tích hợp xếp hạng tín nhiệm vào quy trình phân bổ tài sản và quản trị rủi ro sẽ giúp các tổ chức đầu tư nâng cao hiệu quả quản lý danh mục.

Bên cạnh đó, hạ tầng thị trường tiếp tục được cải thiện; các quy định liên quan đến tiêu chuẩn nhà đầu tư cá nhân chuyên nghiệp được làm rõ hơn; và dự thảo nghị định mới về phát hành trái phiếu riêng lẻ, trong đó có các nội dung về vai trò giám sát của tổ chức tín dụng đối với tài sản bảo đảm được kỳ vọng sẽ góp phần gia tăng mức độ minh bạch và bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư.