Trung bình mỗi năm, quỹ NAFOSTED mở mới khoảng 500 đề tài, duy trì 1.500 đề tài chuyển tiếp với tổng kinh phí từ ngân sách Nhà nước lên tới 2.500 tỷ đồng. Trong giai đoạn tới, NAFOSTED đặt mục tiêu xây dựng hệ sinh thái nghiên cứu chất lượng cao, đưa Việt Nam vào nhóm ba nước dẫn đầu ASEAN về công bố quốc tế/tỷ USD…

PGS.TS. Đào Ngọc Chiến, Giám đốc quỹ NAFOSTED (Bộ Khoa học và Công nghệ), thông tin tại Hội thảo khoa học “Hỗ trợ nâng cao chất lượng hồ sơ đề xuất của doanh nghiệp tham gia thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ do Quỹ tài trợ” mới đây. 

Chính phủ, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng quỹ NAFOSTED đã và đang triển khai nhiều cơ chế, chính sách nhằm khuyến khích, hỗ trợ cộng đồng khoa học cũng như doanh nghiệp tích cực tham gia nghiên cứu và phát triển khoa học công nghệ.

Tuy nhiên, thực tế nhiều doanh nghiệp và tổ chức vẫn gặp khó khăn trong trình bày hồ sơ đề xuất nhiệm vụ khoa học công nghệ.

Không ít hồ sơ thiếu thông tin, chưa làm rõ tính mới, tính khả thi hoặc chưa đáp ứng chuẩn mực đánh giá của hội đồng khoa học... Điều này khiến cơ hội tiếp cận nguồn vốn tài trợ bị hạn chế, đồng thời ảnh hưởng đến hiệu quả triển khai nhiệm vụ sau khi được phê duyệt.

ĐƯA VIỆT NAM VÀO TOP BA NƯỚC ASEAN DẪN ĐẦU VỀ CÔNG BỐ QUỐC TẾ/TỶ USD

Ông Chiến kỳ vọng sự tham gia tích cực của các nhà khoa học, doanh nghiệp vào các chương trình tài trợ của NAFOSTED sẽ góp phần hình thành nhiều đề xuất chất lượng cao, khẳng định vai trò "cầu nối" của Quỹ trong việc đưa khoa học công nghệ trở thành động lực phát triển đất nước.

Quỹ NAFOSTED hiện đang triển khai ba loại hình nhiệm vụ hợp tác quốc tế gồm: Nhiệm vụ Nghị định thư, Hợp tác song phương và Hợp tác đa phương. 

Trung bình mỗi năm, Quỹ mở mới khoảng 500 đề tài, duy trì 1.500 đề tài chuyển tiếp với tổng kinh phí từ ngân sách Nhà nước lên tới 2.500 tỷ đồng. 

Trong giai đoạn tới, NAFOSTED đặt mục tiêu xây dựng hệ sinh thái nghiên cứu chất lượng cao, đưa Việt Nam vào nhóm ba nước dẫn đầu ASEAN về công bố quốc tế/tỷ USD, nhóm bốn nước đứng đầu về chỉ số H-index; gia tăng tối thiểu 15% mỗi năm số lượng đơn đăng ký sáng chế, văn bằng bảo hộ; hỗ trợ 40 - 50 tổ chức khoa học công nghệ đạt xếp hạng quốc tế...

Để đạt mục tiêu, Quỹ đẩy mạnh cải cách hành chính, phân cấp mạnh mẽ, áp dụng đăng ký, đánh giá và quản lý nhiệm vụ trực tuyến.

Về tài chính, ngoài tăng cường ngân sách nhà nước, sự tham gia của doanh nghiệp với cơ cấu vốn dự kiến 20 - 30% từ ngân sách, 70 - 80% từ doanh nghiệp; áp dụng cơ chế khoán chi, chấp nhận rủi ro, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm để thúc đẩy khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.

NHIỀU ƯU ĐÃI THÚC ĐẨY TỔ CHỨC VÀ DOANH NGHIỆP PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ CHIẾN LƯỢC 

Ông Hoàng Anh Tú, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học kỹ thuật và công nghệ (Bộ Khoa học và Công nghệ), cho biết Chương trình công nghệ chiến lược được triển khai theo Quyết định số 1131, với danh mục gồm 11 nhóm công nghệ và 35 nhóm sản phẩm chiến lược, trải rộng từ trí tuệ nhân tạo (AI), chip bán dẫn, blockchain cho tới robot... nhằm làm chủ thiết kế, tích hợp thành sản phẩm từ các công nghệ lõi, qua đó nâng giá trị Việt Nam trong sản phẩm công nghệ chiến lược lên trên 50%. 

Để triển khai, Chương trình sẽ bao gồm các chương trình thành phần ứng với 11 nhóm công nghệ chiến lược. Đây là những chương trình, nhiệm vụ đặc biệt, trong trường hợp cần thiết có thể được giao cho "Tổng công trình sư" trực tiếp chủ trì. 

Nhà nước cũng áp dụng cơ chế linh hoạt như chỉ định thuê chuyên gia, mua công nghệ hoặc sản phẩm theo kinh phí thỏa thuận; đồng thời ưu tiên giao trực tiếp nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược cho những tổ chức, doanh nghiệp có khả năng thu hút nhân tài và nguồn lực.

Song song, Chương trình dành nhiều cơ chế hỗ trợ mạnh mẽ: Tài trợ và đặt hàng nghiên cứu; phòng thí nghiệm; cơ chế sandbox; sở hữu trí tuệ, tiêu chuẩn và quy chuẩn; hỗ trợ lãi suất vay; thúc đẩy hợp tác quốc tế; truyền thông và mở rộng thị trường. Các tổ chức, doanh nghiệp tham gia cũng sẽ được hưởng ưu đãi cao nhất về thuế và đất đai.

Từ góc độ học thuật, PGS.TS. Lâm Quang Vinh, ĐHQG TP.HCM, kiến nghị cần thống nhất xây dựng Chương trình công nghệ chiến lược gắn với chủ trương, chính sách phát triển khoa học công nghệ và thương mại hóa sản phẩm; đồng thời, Nhà nước cần sớm có cơ chế đột phá, bố trí kinh phí cho các trường đại học thu hút nhân tài và phát triển công nghệ chiến lược. 

Ông cũng đề xuất thí điểm cơ chế hòa dòng vốn Trung ương, địa phương và doanh nghiệp vào Quỹ, tăng phân cấp, phân quyền để các trường linh hoạt hơn trong sử dụng quỹ, hướng tới hợp tác hiệu quả giữa "3 nhà".