Từ du lịch sinh thái đến chi trả môi trường rừng, chi trả giảm phát thải khí nhà kính vùng Bắc Trung Bộ- ERPA, Thành phố Huế đang hình thành một mô hình kinh tế rừng đa tầng, trong đó con người và rừng cùng phát triển bền vững, để vừa giữ được rừng, vừa làm giàu từ rừng...

Những năm gần đây, thành phố Huế đã có bước chuyển mạnh mẽ trong tư duy phát triển kinh tế rừng, khi các mô hình du lịch sinh thái, chi trả dịch vụ môi trường rừng và thỏa thuận giảm phát thải ERPA được triển khai hiệu quả, mang lại nguồn sinh kế bền vững cho người dân miền núi, đồng thời bảo vệ và khai thác hợp lý tài nguyên rừng.

RỪNG - NỀN TẢNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI

Tại xã A Lưới 5, khu du lịch sinh thái suối Pâr Le đã trở thành điểm đến nổi bật, thu hút đông đảo du khách nhờ cảnh quan hoang sơ, mát lành giữa đại ngàn.

Bà A Kiêng Thị Lịch, Giám đốc Hợp tác xã Du lịch dịch vụ Hồng Hạ, cho biết khu du lịch được hình thành từ năm 2016 trên cơ sở tổ hợp tác của 17 hộ dân địa phương. Từ chỗ khai thác tự phát, đến nay, mô hình đã mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt, giúp người dân có thêm thu nhập từ dịch vụ gắn với môi trường rừng.

Cùng với Pâr Le, nhiều địa điểm khác như thác A Nôr, suối A Lin, suối nước nóng Tôm Trung... cũng được đồng bào khai thác thành các điểm du lịch sinh thái hấp dẫn.

Khi rừng trở thành nguồn sinh kế, người dân nơi đây dần nhận thức rõ hơn trách nhiệm và quyền lợi trong việc bảo vệ rừng. Họ trở thành những “kiểm lâm viên không chuyên”, góp phần gìn giữ tài nguyên thiên nhiên, đồng thời phát triển kinh tế gia đình.

Một trong những mô hình tiêu biểu khác là khu du lịch sinh thái Bạch Mã Village rộng hơn 3,3 hecta, đi vào hoạt động từ tháng 5/2019. Khu du lịch được xây dựng theo hình thức thuê môi trường rừng đặc dụng thuộc Vườn Quốc gia Bạch Mã. Giám đốc Công ty Bạch Mã Villa Nguyễn Tuấn Khanh  cho biết dự án đã mang lại hiệu quả cao, tạo việc làm cho nhiều lao động địa phương và trở thành mô hình mẫu trong phát triển kinh tế rừng gắn với bảo tồn.

Từ thành công của Bạch Mã Village, Vườn Quốc gia Bạch Mã đã xây dựng Đề án phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và giải trí giai đoạn 2021 - 2030. Đề án được Bộ Nông nghiệp và Môi trường phê duyệt, quy hoạch 12 khu vực du lịch với tổng diện tích hơn 2.500 hecta. Đây là cơ sở để kêu gọi doanh nghiệp đầu tư theo hình thức liên kết, hợp tác hoặc thuê môi trường rừng, qua đó tạo nguồn thu bền vững cho công tác bảo tồn, đồng thời góp phần phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

TẠO NGUỒN THU NHẬP ỔN ĐỊNH HƠN TỪ CHI TRẢ DỊCH VỤ MÔI TRƯỜNG RỪNG VÀ CHƯƠNG TRÌNH ERPA

Không chỉ nguồn thu từ phát triển du lịch, rừng còn mang lại thu nhập ổn định cho người dân thông qua chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng và chương trình ERPA (Thỏa thuận chi trả giảm phát thải khí nhà kính vùng Bắc Trung Bộ).

Gia đình chị Lê Thị Thùy Dung, xã A Lưới 4 từng sống dựa vào việc hái củi, khai thác lâm sản phụ, nay đã có thêm nguồn thu ổn định nhờ tham gia chương trình ERPA. “Từ khi được chi trả từ chương trình, cuộc sống gia đình ổn định hơn, có điều kiện lo cho con cái học hành, và quan trọng hơn, chúng tôi hiểu rằng giữ rừng là giữ chính cuộc sống của mình,” chị Dung chia sẻ.

Tại A Lưới, các cộng đồng thôn đã được giao khoán bảo vệ hàng nghìn hecta rừng. Riêng thôn La Tưng, với 20 thành viên, đã nhận khoán hơn 140 hecta rừng, được chi trả tiền từ ERPA và hỗ trợ sinh kế lên tới hàng chục triệu đồng mỗi năm.

Theo Ban Quản lý Rừng phòng hộ A Lưới, năm 2025, địa bàn này được phân bổ hơn 4,2 tỷ đồng từ nguồn chi trả ERPA, góp phần nâng cao thu nhập và ý thức bảo vệ rừng của người dân.

Nhờ vậy, tình trạng lấn chiếm, khai thác rừng trái phép giảm hẳn, thay vào đó là sự chủ động của cộng đồng trong việc giám sát, bảo vệ và phát triển tài nguyên rừng.

NGUỒN LỰC PHÁT TRIỂN KINH TẾ XANH

Thành phố Huế hiện có tỷ lệ che phủ rừng đạt hơn 57%, thuộc nhóm cao trong khu vực Bắc Trung Bộ. Cùng với đó, việc triển khai thỏa thuận ERPA với Ngân hàng Thế giới đã đánh dấu bước tiến trong cơ chế tài chính quốc tế về giảm phát thải khí nhà kính. Tổng diện tích rừng tự nhiên được chi trả giảm phát thải lên đến hơn 205.000 hecta, với tổng kinh phí hơn 135 tỷ đồng giai đoạn 2023 - 2025.

Nguồn kinh phí ERPA giúp các chủ rừng tăng cường lực lượng bảo vệ, khoanh nuôi tái sinh, nuôi dưỡng làm giàu rừng, đồng thời nâng cao nhận thức cộng đồng về vai trò của rừng trong phát triển bền vững.

Đến nay, Huế đã chi trả hơn 123 tỷ đồng tiền ERPA cho hơn 550 cộng đồng, hộ dân và các tổ chức quản lý rừng. Hoạt động này không chỉ cải thiện đời sống cho người dân, mà còn góp phần phục hồi rừng tự nhiên, giữ gìn đa dạng sinh học và bảo vệ môi trường sinh thái.

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Huế Nguyễn Đình Đức khẳng định: “Phát huy giá trị đa dụng của rừng là hướng đi tất yếu. Rừng không chỉ mang lại sinh kế mà còn tạo nền tảng cho phát triển du lịch, dịch vụ, góp phần xây dựng nền kinh tế xanh, hài hòa giữa bảo tồn và phát triển.”