Startup Hàn Quốc số hóa kỹ năng lao động để huấn luyện “bộ não AI” cho robot hình người

Tại một phòng tiệc của khách sạn năm sao Lotte Hotel Seoul, David Park - nhân viên phụ trách thực phẩm và đồ uống - cẩn thận gấp khăn ăn theo đúng quy trình mà anh đã thực hiện hàng nghìn lần trong gần một thập kỷ làm việc. Trên đầu, ngực và hai bàn tay của anh là các thiết bị camera ghi hình chuyển động.

Mỗi thao tác nhỏ, từ cách gấp mép khăn đến động tác lau ly rượu, đều được ghi lại và chuyển thành dữ liệu phục vụ huấn luyện trí tuệ nhân tạo (AI). Mục tiêu cuối cùng là giúp robot có thể tái hiện chính xác những kỹ năng vốn chỉ con người mới thực hiện được.

Đứng sau dự án này là RLWRLD, một startup AI của Hàn Quốc đang hợp tác với nhiều doanh nghiệp lớn để xây dựng thư viện dữ liệu kỹ năng lao động quy mô lớn nhằm phát triển “bộ não AI” cho robot hình người.

Không chỉ trong ngành khách sạn, RLWRLD còn thu thập dữ liệu từ nhân viên logistics của CJ Group để ghi nhận cách họ nâng, cầm và xử lý hàng hóa trong kho. Công ty cũng làm việc với chuỗi cửa hàng tiện lợi Nhật Bản Lawson nhằm ghi lại cách nhân viên sắp xếp quầy thực phẩm.

Theo các kỹ sư của RLWRLD, mục tiêu là tạo ra một lớp phần mềm AI có thể vận hành trên nhiều loại robot tại các nhà máy và môi trường làm việc khác nhau trong vài năm tới, trước khi mở rộng sang lĩnh vực dân dụng và gia đình.

HÀN QUỐC ĐẶT CƯỢC VÀO “AI VẬT LÝ”

RLWRLD là một phần trong làn sóng các công ty công nghệ và nhà sản xuất Hàn Quốc đang cạnh tranh trên thị trường “AI vật lý” (physical AI) - lĩnh vực tập trung vào những cỗ máy có khả năng nhận biết môi trường, đưa ra quyết định và hành động trong thế giới thực.

Mặc dù thị trường này vẫn đang trong giai đoạn đầu phát triển, Hàn Quốc xem đây là cơ hội chiến lược để tận dụng thế mạnh về sản xuất và bán dẫn nhằm trở thành một cường quốc AI toàn cầu.

Tuy nhiên, cạnh tranh đang ngày càng khốc liệt. Các tập đoàn công nghệ Mỹ như Tesla cùng hàng loạt doanh nghiệp Trung Quốc đang đầu tư hàng tỷ USD vào robot hình người và các hệ thống AI tự động hóa.

Nếu như các chatbot như ChatGPT hay Gemini được huấn luyện trên lượng lớn dữ liệu văn bản từ internet, thì robot AI lại cần dữ liệu thực tế về chuyển động và thao tác của con người để học cách làm việc trong môi trường vật lý.

Các chuyên gia Hàn Quốc cho rằng nước này khó cạnh tranh với Mỹ trong lĩnh vực chatbot do bất lợi về ngôn ngữ tiếng Anh, nhưng lại có lợi thế rõ rệt ở AI vật lý nhờ nền tảng sản xuất phát triển và lực lượng lao động kỹ năng cao.

Tháng trước, Chính phủ Hàn Quốc đã công bố dự án trị giá 33 triệu USD nhằm số hóa “bí quyết và kỹ năng bản năng” của các lao động lành nghề để xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ sản xuất ứng dụng AI. Chính phủ nước này kỳ vọng robot sẽ góp phần nâng cao năng suất và bù đắp tình trạng già hóa dân số cũng như thiếu hụt lao động.

RLWRLD vừa giới thiệu mô hình nền tảng robot (robotics foundation model) vào tuần trước và dự báo robot AI công nghiệp sẽ được triển khai trên diện rộng vào khoảng năm 2028.

CUỘC ĐUA ROBOT HÌNH NGƯỜI TĂNG TỐC

Nhiều tập đoàn lớn của Hàn Quốc cũng đang đẩy nhanh kế hoạch thương mại hóa robot hình người.

Hyundai Motor Company dự kiến đưa robot do công ty con Boston Dynamics phát triển vào hoạt động tại các nhà máy toàn cầu, bắt đầu từ cơ sở tại bang Georgia của Mỹ vào năm 2028.

Trong khi đó, Samsung Electronics đặt mục tiêu chuyển đổi toàn bộ cơ sở sản xuất thành “nhà máy vận hành bằng AI” vào năm 2030, với sự tham gia của robot hình người và robot chuyên dụng trên dây chuyền sản xuất.

Theo Billy Choi, giáo sư tại Trung tâm nghiên cứu AI lấy cảm hứng từ con người của Korea University, Hàn Quốc đang tập trung mạnh vào robot hình người phục vụ trực tiếp cho lĩnh vực sản xuất công nghiệp.

Một trong những thách thức lớn nhất hiện nay là giúp robot tái tạo được sự khéo léo của bàn tay con người.

Phần lớn robot hiện nay sử dụng các bộ kẹp hai hoặc ba ngón phục vụ những nhiệm vụ chuyên biệt. Tuy nhiên, RLWRLD thuộc nhóm nhỏ doanh nghiệp đang phát triển AI cho bàn tay năm ngón nhằm mô phỏng khả năng cầm nắm và xúc giác tự nhiên của con người.

Theo giới chuyên gia, công nghệ này đặc biệt quan trọng nếu robot muốn tiến vào môi trường gia đình - nơi cần tương tác gần gũi và linh hoạt hơn với con người.

Trong phòng thí nghiệm của RLWRLD đặt tại tầng 34 của Lotte Hotel Seoul, các kỹ sư tiếp tục huấn luyện robot bằng cách đeo kính thực tế ảo, găng tay cảm biến và thiết bị theo dõi chuyển động để tái hiện các thao tác của con người. Các dữ liệu thu thập được bao gồm cả những chi tiết rất nhỏ như góc khớp tay hay lực tác động khi cầm nắm vật thể.

Trong một buổi thử nghiệm gần đây, robot của RLWRLD đã có thể cẩn thận nhấc và đặt cốc tại quầy minibar, dù đôi lúc vẫn làm đổ vật dụng. Ở phiên bản thử nghiệm mới hơn, robot hình người đã có thể mở hộp, đặt chuột máy tính vào bên trong, đóng hộp lại rồi đưa lên băng chuyền.

LO NGẠI VỀ VIỆC LÀM VÀ TƯƠNG LAI LAO ĐỘNG

Sự phát triển nhanh chóng của robot AI cũng đang làm dấy lên những lo ngại trong giới lao động Hàn Quốc. Các tổ chức công đoàn cảnh báo robot có thể thay thế một phần lực lượng lao động kỹ năng cao - vốn được xem là lợi thế cạnh tranh truyền thống của nền kinh tế Hàn Quốc.

Sau khi công đoàn Hyundai cảnh báo hồi đầu năm nay về nguy cơ “cú sốc việc làm”, Tổng thống Lee Jae Myung cho rằng AI là xu hướng không thể đảo ngược và kêu gọi người lao động thích nghi với những thay đổi đang diễn ra nhanh hơn dự kiến.

Ông Kim Seok, Giám đốc chính sách của Korean Confederation of Trade Unions, cho rằng dù AI có thể sao chép kỹ năng hiện hữu, quá trình phát triển tay nghề vẫn là giá trị mang tính con người.

Theo ông, việc triển khai robot trên diện rộng có nguy cơ làm gián đoạn quá trình đào tạo và duy trì lực lượng lao động lành nghề nếu không có chính sách thích ứng phù hợp.

Dù vậy, nhiều doanh nghiệp vẫn tin rằng robot khó có thể thay thế hoàn toàn con người trong những công việc đòi hỏi giao tiếp trực tiếp.

Lotte Hotel cho biết các robot hiện nay vẫn cần nhiều giờ để dọn một căn phòng khách sạn - công việc mà nhân viên con người chỉ mất khoảng 40 phút. Tuy nhiên, khách sạn kỳ vọng robot sẽ có thể đảm nhiệm các công việc hậu trường như dọn dẹp, chuẩn bị sự kiện hoặc vận chuyển vật dụng vào khoảng năm 2029.

Theo David Park, robot hình người có thể đảm nhiệm khoảng 30-40% khối lượng công việc trong các khâu chuẩn bị hậu trường cho sự kiện. “Tuy nhiên, phần việc còn lại vẫn gắn với sự tương tác trực tiếp giữa con người với con người và rất khó để robot thay thế hoàn toàn”, ông nói.

Dù triển vọng thương mại hóa robot hình người vẫn còn cần thời gian kiểm chứng, Hàn Quốc đang cho thấy tham vọng trở thành một trong những trung tâm phát triển “AI vật lý” lớn nhất châu Á, bằng cách biến chính kỹ năng lao động của con người thành dữ liệu cốt lõi cho thế hệ robot tương lai.