Thanh long xuất khẩu sang EU chịu kiểm tra với tần suất 50% là chưa chính xác

Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẳng định rằng mặt hàng thanh long của Việt Nam xuất khẩu sang Liên minh châu Âu (EU) hiện đang thuộc diện kiểm soát tăng cường với tần suất kiểm tra 30%, không phải 50% như một số thông tin đã được đăng tải trước đó. Việc làm rõ thông tin về tần suất kiểm tra đối với thanh long không chỉ giúp doanh nghiệp tránh hiểu nhầm mà còn góp phần ổn định tâm lý thị trường, tạo cơ sở để tiếp tục đẩy mạnh xuất khẩu.

Theo đó, thanh long hiện nằm trong Phụ lục II của Quy định (EU) 2019/1793 – danh mục các mặt hàng bị áp dụng biện pháp kiểm soát tăng cường khi nhập khẩu vào thị trường này. Cùng với thanh long, một số nông sản khác của Việt Nam cũng đang chịu mức kiểm soát tăng cường gồm: ớt và đậu bắp với tần suất kiểm tra 50%, sầu riêng 20%. Riêng chanh leo hiện chưa thuộc diện áp dụng biện pháp kiểm soát tăng cường của EU.

EU SIẾT CHẶT QUY ĐỊNH VỀ DƯ LƯỢNG

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong những năm gần đây, EU liên tục siết chặt các quy định liên quan đến dư lượng tối đa cho phép (MRLs) đối với thuốc bảo vệ thực vật, đồng thời mở rộng phạm vi kiểm soát đối với nông sản nhập khẩu.

Đáng chú ý, ngày 29/1/2026, EU đã thông báo tới WTO về việc thay đổi cách tiếp cận trong thiết lập MRLs. Thay vì dựa trên đánh giá “rủi ro” như trước đây, EU chuyển sang tiếp cận dựa trên “mối nguy”. Với các hoạt chất có nguy cơ cao như gây ung thư hoặc rối loạn nội tiết, mức dư lượng tối đa được áp dụng mặc định chỉ 0,01 mg/kg, tức là gần như bằng 0 về mặt kỹ thuật.

Bên cạnh mục tiêu bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và môi trường, các quy định về MRLs ngày càng trở thành hàng rào kỹ thuật với yêu cầu khắt khe, tần suất cập nhật nhanh và nhiều quy định mới được ban hành trong thời gian ngắn, gây khó khăn cho doanh nghiệp xuất khẩu.

ĐỐI THOẠI VỚI EU, HƯỚNG TỚI GIẢM TẦN SUẤT KIỂM TRA

Trước các yêu cầu ngày càng nghiêm ngặt từ EU, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm kiểm soát an toàn thực phẩm đối với nông sản xuất khẩu.

Ngay khi nhận được các thông báo không tuân thủ từ phía EU liên quan đến vi phạm về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, Bộ đã chỉ đạo các cơ quan chuyên ngành tiến hành truy xuất nguồn gốc, điều tra nguyên nhân và hoàn thiện báo cáo khắc phục gửi tới cơ quan có thẩm quyền của EU.

Đồng thời, Bộ thường xuyên ban hành các văn bản chỉ đạo, tổ chức hội nghị nhằm đôn đốc địa phương, hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp tăng cường kiểm soát an toàn thực phẩm, đặc biệt đối với hàng xuất khẩu. Nhiều quy trình phòng trừ dịch hại tổng hợp cũng đã được triển khai, cùng với các chương trình sử dụng tác nhân sinh học nhằm giảm thiểu việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trong sản xuất.

Nhờ các biện pháp này, số lượng cảnh báo không tuân thủ quy định an toàn thực phẩm của EU đối với nông sản Việt Nam đã giảm rõ rệt. Nếu năm 2024 ghi nhận 64 cảnh báo, thì đến năm 2025 con số này giảm xuống còn 17.

Để tiếp tục cải thiện tình hình, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chỉ đạo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật chủ động làm việc với Tổng vụ Y tế và An toàn thực phẩm của EU (DG-SANTE).

Trong khuôn khổ hợp tác này, phía EU đã tiến hành đợt thanh tra tại Việt Nam từ ngày 3 đến 20/6/2025 đối với các mặt hàng ớt, thanh long và sầu riêng. Kết quả thanh tra được đánh giá tích cực, đặc biệt ở hệ thống cấp phép, kiểm soát lưu thông thuốc bảo vệ thực vật và sự chủ động của khu vực tư nhân.

Hai bên cũng đã thống nhất về kế hoạch hành động nhằm khắc phục các tồn tại. Theo đó, Việt Nam sẽ hoàn thiện báo cáo kết quả thực hiện và gửi phía EU vào tháng 5/2026. Báo cáo này được xem là cơ sở quan trọng để EU xem xét việc tiếp tục duy trì, tăng cường hay giảm tần suất kiểm tra đối với các mặt hàng nông sản chủ lực của Việt Nam.

Trong ngắn hạn, Bộ tập trung hoàn thiện báo cáo kỹ thuật về việc triển khai kế hoạch hành động khắc phục các tồn tại nhằm đàm phán giảm tần suất kiểm tra tại cửa khẩu đối với một số mặt hàng thuộc Phụ lục II của Quy định (EU) 2019/1793.

Cùng với đó, các cơ quan chuyên môn được yêu cầu theo dõi sát các dự thảo quy định mới của EU, đặc biệt liên quan đến cách tiếp cận MRLs, để kịp thời trao đổi và có ý kiến. Công tác tập huấn, phổ biến quy định cũng được đẩy mạnh nhằm nâng cao nhận thức và năng lực tuân thủ cho doanh nghiệp và người sản xuất.

Về trung và dài hạn, Bộ định hướng nâng cao năng lực tuân thủ quy định của EU cho toàn bộ chuỗi sản xuất; tăng cường vai trò của chính quyền địa phương trong bảo đảm an toàn thực phẩm; phát triển sản xuất theo hướng bền vững, giảm phụ thuộc vào hóa chất; đồng thời đẩy mạnh kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các vi phạm.

Để nâng cao chất lượng nông sản xuất khẩu sang EU, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã kiến nghị Thủ tướng Chính phủ ban hành chỉ thị về tăng cường tuân thủ quy định an toàn thực phẩm đối với hàng nông sản xuất khẩu.