Nguy hiểm khi điều trị tuyến giáp theo “lời đồn”

Bà K.T.H. (Hà Nội) phát hiện có nang tuyến giáp cách đây 5 năm. Kích thước nang chỉ 3 - 4mm, được bác sĩ khuyên theo dõi vì kích thước nhỏ, chưa cần can thiệp. Thế nhưng, nỗi ám ảnh mắc ung thư tuyến giáp luôn đeo bám, khiến bà không yên tâm. Nghe nhiều người rỉ tai về địa chỉ tiêm tan nang tuyến giáp có thể chặn đứng nguy cơ ung thư, bà đã tìm đến để tiêm cồn vào vùng cổ.

Sau 4 mũi tiêm, mỗi mũi 2 triệu đồng, bà H. bắt đầu thấy mệt mỏi, tim đập nhanh, bồn chồn, lo lắng. Tới cơ sở y tế kiểm tra, bà được chẩn đoán cường giáp, phải uống thuốc hàng tháng. Điều trị hơn 1 tháng nhưng tình trạng không cải thiện, bà tìm đến Bệnh viện Nội tiết Trung ương.

Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Đăng Quân, Phó trưởng khoa Điều trị tích cực, Bệnh viện Nội tiết Trung ương, cho biết với trường hợp bệnh nhân này, do khối u nhỏ, nhiều khả năng cồn ethanol không đi vào nang mà tiêm ra ngoài, phá hủy mô giáp lành, gây viêm tuyến giáp. Quá trình này giải phóng nhanh hormone dự trữ trong tuyến giáp vào máu, tạo ra các triệu chứng giống cường giáp như hồi hộp, run tay, nóng bừng, lo lắng.

Theo bác sĩ Nguyễn Đăng Quân, trường hợp của bà H. vẫn còn may mắn vì chưa hình thành u xơ nặng phải phẫu thuật. Thực tế, Bệnh viện Nội tiết Trung ương từng tiếp nhận nhiều ca biến chứng nghiêm trọng sau tiêm mù (tiêm không siêu âm) tại các cơ sở kém uy tín. Điển hình như một bệnh nhân ở Bắc Ninh, mắc Basedow gần 10 năm, điều trị không khỏi. Bệnh nhân tự ý tiêm cồn kéo dài tại phòng khám tư gần nhà.

Hậu quả là vùng cổ bị xơ hóa, liệt dây thần kinh, thanh quản quặt ngược bên trái, tắc tĩnh mạch cảnh, khó thở dữ dội. Khi phẫu thuật, các bác sĩ phải đối diện nguy cơ chảy máu rất cao do tuyến giáp giàu mạch máu, mô xơ dính như bó chặt vùng cổ. Thậm chí, vùng vôi hóa vỡ vụn như bụi phấn.

Thực chất, tiêm ethanol vào nhân tuyến giáp là thủ thuật đã được y văn chứng minh hiệu quả, nhưng phải được tiến hành nghiêm ngặt dưới hướng dẫn siêu âm tại bệnh viện chuyên khoa. Nguyên tắc là bác sĩ sử dụng kim nhỏ, đưa vừa đủ lượng cồn tuyệt đối vào trong nang. Ethanol gây hoại tử có kiểm soát, tạo xơ hóa, giúp nhân giảm thể tích rõ rệt sau một hoặc vài lần tiêm. Phương pháp này phù hợp với các nhân giáp dạng nang hoặc hỗn hợp, đã được xác định là lành tính qua chọc hút tế bào.

Tiến sĩ, bác sĩ Lê Văn Khảng, Trung tâm Điện quang Can thiệp, Bệnh viện Bạch Mai, thông tin thêm, bệnh nhân rối loạn đông máu nặng, nhiễm trùng cấp vùng cổ, hoặc đang có bệnh nặng khác thì chống chỉ định tiêm cồn. Nếu thực hiện ở cơ sở không phép, tiêm mù (không siêu âm), nguy cơ biến chứng rất lớn như viêm tuyến giáp, liệt dây thanh quản, xơ cứng vùng cổ…

Trước đó, Bệnh viện Nội tiết Trung ương cũng đã phải xử lý một trường hợp bệnh nhân nữ với vết sẹo chằng chịt ở cổ do đắp lá để điều trị u tuyến giáp lành tính. Thay vì cải thiện, bướu cổ không giảm, tình trạng của chị trở nên tồi tệ hơn để lại những vết sẹo chằng chịt... Trong khi chi phí cho mỗi liệu trình đắp lá rất cao, từ 15 đến 22 triệu đồng. Thời gian đắp lá kéo dài đến 45 ngày.

BSCKII. Nguyễn Thái Hoàng, Phụ trách Khoa Kỹ thuật cao, nhận định: "Đây là một ca bệnh rất khó do vùng cổ đã có sẹo dính, co kéo nặng nề sau nhiều lần phẫu thuật và điều trị sai lầm. Khối u bướu cổ độ 3 lớn, chèn ép các dây thần kinh và mạch máu quan trọng". Sau khi tiến hành các xét nghiệm và hội chẩn kỹ lưỡng, bệnh viện quyết định thực hiện phẫu thuật để loại bỏ toàn bộ khối u.

Câu chuyện của các bệnh nhân là lời cảnh tỉnh cho người bệnh về những hậu quả của việc lựa chọn sai phương pháp điều trị. BSCKII. Nguyễn Thái Hoàng nhấn mạnh: “Việc nghe theo lời truyền miệng và tự ý áp dụng các phương pháp không được kiểm chứng không chỉ làm chậm trễ quá trình điều trị mà còn gây hậu quả nặng nề về sức khỏe, thẩm mỹ và tâm lý”.

Thực tế, các chuyên gia cảnh báo ung thư tuyến giáp thể nhú hầu hết chỉ cần theo dõi thay vì vội vàng mổ. Theo Hội Tuyến giáp Mỹ (ATA), nếu tình cờ siêu âm thấy có hạt giáp nghi ngờ ung thư thì chỉ nên sinh thiết nếu hạt này lớn hơn 1cm. Thậm chí có khuyến cáo lớn hơn 1,5cm thì mới cần lấy kim chích thử xem có phải là bệnh ung thư tuyến giáp không. Khi có kết quả là ung thư thì mới điều trị.

Tại Việt Nam, hiện nay một vài bệnh viện đã rất thận trọng và chuyên nghiệp. Trên phiếu mô tả kết quả siêu âm, ở phần ghi chú các bác sỹ đã "thuyết minh" luôn cho bệnh nhân hiểu rõ khi nhận kết quả siêu âm. Giải thích ý nghĩa của thuật ngữ TIRADS 2, 3,4... là như thế nào, khi nào mới cần chọc kim, sinh thiết tế bào. Điều này giúp các bác sĩ lâm sàng cân nhắc khi cho chỉ định chọc sinh thiết, và về phía bệnh nhân cũng có thể hiểu tương đối khi nào cần làm sinh thiết.

PGS.TS Nguyễn Anh Khôi, trưởng khoa ngoại đầu cổ hàm mặt Bệnh viện Ung bướu TP.HCM, cho hay những khuyến cáo mới nhất khi hạt giáp dưới 1cm, không đe dọa xấm lấn vào vị trí quan trọng như thần kinh, khí quản, các mạch máu lớn... thì chỉ cần theo dõi, chưa cần phẫu thuật.

90% loại ung thư tuyến giáp có tiên lượng rất tốt. Nghiên cứu ở Nhật trên hàng ngàn bệnh nhân cho thấy chỉ có khoảng 10% các trường hợp mới có các hạt giáp tăng kích thước. Vì vậy, với những người có hạt giáp dưới 1cm, không nên quá lo lắng, căng thẳng và nên nghe theo tư vấn của bác sĩ, không nên gây áp lực cho bác sĩ phải mổ.

Mới đây, lần đầu tiên tại Việt Nam, kỹ thuật đốt sóng cao tần (Radiofrequency Ablation-RFA) đã cũng được các bác sĩ Bệnh viện Nội tiết Trung ương ứng dụng để điều trị cho bệnh nhân bị hạch cổ tái phát sau phẫu thuật ung thư tuyến giáp.

Chia sẻ về lựa chọn điều trị, bác sĩ Đỗ Thành Công, Phó Trưởng khoa Điều trị kỹ thuật cao, Bệnh viện Nội tiết Trung ương, cho biết: “Kỹ thuật đốt sóng cao tần là một giải pháp đột phá, mang lại hiệu quả cao, an toàn và ít xâm lấn”. Thủ thuật diễn ra an toàn, bệnh nhân tỉnh táo, không đau, không ghi nhận biến chứng và được ra viện trong ngày.

Theo bác sĩ Đỗ Thành Công, việc ứng dụng thành công kỹ thuật RFA trong điều trị hạch cổ tái phát sau ung thư tuyến giáp không chỉ khẳng định năng lực chuyên môn và khả năng làm chủ công nghệ hiện đại của Bệnh viện Nội tiết Trung ương, mà còn đánh dấu một bước tiến quan trọng trong điều trị ung thư tái phát tại Việt Nam.