Trung Quốc được cho là đang chuẩn bị nối lại hoạt động nhập khẩu dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Mỹ, trong bối cảnh Bắc Kinh đẩy mạnh đa dạng hóa chuỗi cung ứng năng lượng giữa lúc thị trường toàn cầu biến động mạnh vì xung đột Iran...

Theo dữ liệu theo dõi của công ty phân tích dữ liệu hàng hóa Kpler, gần 600.000 thùng/ngày dầu thô Mỹ dự kiến sẽ được bốc xếp lên tàu để chuyển tới Trung Quốc trong tháng 4. Một số tàu hiện đang hướng tới Corpus Christi, thành phố thuộc bang Texas, nơi đặt cảng xuất khẩu dầu lớn nhất của Mỹ, để nhận hàng.

Ngoài ra, gần 300.000 tấn LNG của Mỹ cũng được xếp lịch bốc xếp lên tàu trong tháng 3 để giao sang Trung Quốc.

Kpler cho biết các lô hàng này vẫn có thể được chuyển hướng sang Nhật Bản hoặc Hàn Quốc thay vì cập cảng Trung Quốc. Tuy nhiên, nếu được dỡ hàng tại Trung Quốc, đây sẽ là những chuyến dầu thô Mỹ đầu tiên tới nước này kể từ tháng 2/2025 và những chuyến LNG đầu tiên kể từ tháng 12/2024 - thời điểm Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa tái đắc cử nhiệm kỳ thứ hai.

Trước đó, trong một báo cáo công bố hôm 25/3, Kpler cho biết Trung Quốc đang tìm cách mở rộng các lựa chọn nhập khẩu năng lượng.

“Khả năng Bắc Kinh quay lại mua năng lượng từ Mỹ cho thấy chính sách an ninh năng lượng của nước này có thể đang chuyển theo hướng ưu tiên đa dạng hóa nguồn cung, thay vì đặt nặng các cân nhắc ngoại giao như trước”, báo cáo chỉ ra.

Trung Quốc hiện là nước nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới và nhập khẩu khoảng 70% dầu thô tiêu thụ trong nước. Theo giới phân tích, trong bối cảnh giá dầu tăng mạnh vì chiến sự ở Trung Đông, Bắc Kinh có thể đang cân nhắc nối lại nhập khẩu năng lượng từ Mỹ.

Trung Quốc trước đó đã áp thuế quan bổ sung đối với dầu thô và LNG của Mỹ để đáp trả chính sách thuế quan của ông Trump. Động thái này khiến hoạt động nhập khẩu năng lượng Mỹ của Trung Quốc gần như chững lại trong thời gian qua. Trong khi đó, ông Trump nhiều lần yêu cầu Trung Quốc tăng mua năng lượng, nông sản và máy bay của Mỹ. Vấn đề này nhiều khả năng sẽ được đưa ra thảo luận tại hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Trung trong chuyến thăm Trung Quốc của ông Trump, dự kiến diễn ra vào tháng 5 tới.

Trong bối cảnh lo ngại về nguồn cung năng lượng ngày càng gia tăng, Bắc Kinh có thể dễ chấp nhận yêu cầu của Washington về việc tăng mua hàng hóa Mỹ hơn. Giới phân tích cho rằng Bắc Kinh nhiều khả năng muốn dùng nhập khẩu năng lượng như một công cụ đàm phán, qua đó tìm cách đổi lại việc Mỹ giảm thuế quan và hạ nhiệt căng thẳng song phương. Hai nước hiện đang duy trì thỏa thuận đình chiến thương mại đạt được trong cuộc gặp giữa ông Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Hàn Quốc vào tháng 10 năm ngoái.

Theo dữ liệu từ Tổng cục Hải quan Trung Quốc, kim ngạch nhập khẩu dầu thô của nước này trong năm 2024 đạt 325,1 tỷ USD. Trong đó, dầu thô từ Mỹ chiếm 1,8%, tương đương khoảng 6 tỷ USD.

Dù Trung Quốc có thể tự đáp ứng khoảng 80% nhu cầu năng lượng, nhu cầu điện của nước này vẫn tăng nhanh do sự phát triển mạnh của trí tuệ nhân tạo (AI) và xe điện.

Dữ liệu từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho thấy sản lượng điện của Trung Quốc trong năm 2023 đạt 9,55 triệu gigawatt-giờ - cao nhất thế giới và gấp hơn hai lần so với Mỹ, nước đứng thứ hai.

Theo tờ báo Nikkei Asia, trước đà tăng mạnh của giá dầu thô, Trung Quốc đã nâng giá bán lẻ xăng và dầu diesel trong nước từ ngày 24/3. Tuy nhiên, để tránh giá nhiên liệu tăng quá nhanh và gây phản ứng trong dư luận, Bắc Kinh đã lần đầu tiên triển khai các biện pháp tạm thời nhằm kìm tốc độ tăng giá.

Trung Đông hiện chiếm khoảng một nửa kim ngạch nhập khẩu dầu thô qua đường biển của Trung Quốc. Vì vậy, bất kỳ gián đoạn nguồn cung nào từ khu vực này cũng có thể gây thêm sức ép lên nền kinh tế Trung Quốc, vốn đang chịu ảnh hưởng bởi nhu cầu nội địa suy yếu và khủng hoảng bất động sản.

Tại cuộc họp công bố kết quả kinh doanh ngày 23/3, ông Zhao Dong, Phó Chủ tịch công ty dầu khí quốc doanh China Petroleum & Chemical của Trung Quốc, cho biết công ty đang nhập khẩu dầu thô từ Saudi Arabia qua tuyến vận chuyển không đi qua eo biển Hormuz. Doanh nghiệp này cũng đang vận hành các nhà máy hóa chất sử dụng than ở mức công suất tối đa.

Song song với đó, Bắc Kinh đang đẩy mạnh hợp tác năng lượng với các nước Trung Á và Nga nhằm đa dạng hóa nguồn cung. Tại cuộc gặp ở Bắc Kinh ngày 18/3 với Chủ tịch Hội đồng Nhân dân Turkmenistan Gurbanguly Berdimuhamedov, ông Tập Cận Bình nhấn mạnh rằng “hai bên cần thúc đẩy mở rộng quy mô hợp tác trong lĩnh vực khí tự nhiên”.

Turkmenistan - quốc gia đang xuất khẩu khí đốt sang Trung Quốc qua đường ống - hiện là nhà cung cấp khí đốt lớn thứ 4 của nước này tính theo giá trị.

Trong khi đó, Nga là nhà cung cấp lớn nhất của Trung Quốc cả về dầu thô lẫn khí đốt. Theo một số nguồn tin, Tổng thống Nga Vladimir Putin có thể thăm Trung Quốc sớm nhất vào tháng 5 để thảo luận với ông Tập về hợp tác năng lượng, trong đó có dự án đường ống dẫn khí Power of Siberia 2 nối Nga với Trung Quốc.