Trung tâm tài chính quốc tế - “cú hích” tái định hình dòng chảy vốn tại Việt Nam

Việt Nam đang có những bước đi mạnh mẽ nhằm xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế (International Financial Center – IFC) trong thập kỷ tới. Tháng 6/2025, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết số 222/2025/QH15 về việc hình thành IFC theo mô hình hai địa điểm tại TP. Hồ Chí Minh và TP. Đà Nẵng, đánh dấu một cú hích chiến lược hướng tới hội nhập tài chính toàn cầu sâu rộng hơn.

BƯỚC NGOẶC TRONG TÁI CẤU TRÚC HỆ SINH THÁI TÀI CHÍNH

Đánh giá về dài hạn, ông Ngô Thành Huấn, Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc điều hành CTCP FIDT, cho rằng việc hình thành việc hình thành Trung tâm tài chính quốc tế tại TP. Hồ Chí Minh mang tính tái cấu trúc hệ sinh thái tài chính hơn là chỉ mở rộng quy mô.

Theo ông Huấn, thay đổi lớn nhất nằm ở cách dòng vốn được vận hành. Khi có trung tâm tài chính đúng nghĩa, Việt Nam không chỉ thu hút mà còn giữ, phân bổ và tái đầu tư vốn theo các chuẩn mực quốc tế, qua đó giúp dòng vốn dài hạn ổn định hơn.

Bên cạnh đó, trung tâm tài chính sẽ nâng cấp hệ sinh thái quản lý tài sản và dịch vụ tài chính cao cấp như ngân hàng đầu tư, quản trị rủi ro và fintech, thay vì chỉ thiên về tín dụng và giao dịch ngắn hạn như hiện nay.

Quan trọng hơn, TP. Hồ Chí Minh có cơ hội trở thành điểm trung chuyển vốn giữa dòng tiền quốc tế và khu vực ASEAN, tạo lợi thế chiến lược cho cả doanh nghiệp nội địa lẫn nhà đầu tư toàn cầu.

 “Trung tâm tài chính quốc tế không tạo ra tăng trưởng tức thì, nhưng đặt nền móng cho một chu kỳ phát triển tài chính sâu hơn, nơi Việt Nam chuyển từ ‘thị trường vốn đang nổi’ sang một điểm đến tài chính có vai trò cấu trúc trong khu vực”, ông Huấn nhấn mạnh.

Để vận hành hiệu quả và tạo sức lan tỏa, ông Huấn cho rằng Trung tâm cần có có bốn điều kiện tiên quyết.

Thứ nhất, pháp lý đặc thù, ổn định và dự đoán được Luật chơi phải rõ ràng, nhất quán, tiệm cận chuẩn mực quốc tế; quan trọng hơn là khả năng thực thi và bảo vệ nhà đầu tư.

Thứ hai, tự do luân chuyển vốn có kiểm soát & hạ tầng thị trường sâu bao gồm ngoại hối, thanh toán, lưu ký, phái sinh, quản trị rủi ro để vốn lớn có thể vào, ở lại và thoát ra trật tự.

Thứ ba, nguồn nhân lực tài chính cấp cao, không chỉ kỹ năng, mà là đạo đức nghề nghiệp, tư duy quản trị rủi ro và năng lực hoạch định dài hạn sẽ là các yếu tố quyết định uy tín trung tâm.

Thứ tư, kết nối thực chất với nền kinh tế nội địa Trung tâm tài chính phải phục vụ doanh nghiệp Việt, thị trường vốn trong nước và mục tiêu phát triển dài hạn, tránh trở thành “ốc đảo tài chính”.

“Nếu được triển khai hiệu quả, kỳ vọng Trung tâm tài chính quốc tế tại TP. Hồ Chí Minh sẽ không chỉ tạo ra hiệu ứng tăng trưởng tức thì, mà còn đặt nền móng cho một kiến trúc tài chính mới của Việt Nam. Khi đó, lợi thế không nằm ở quy mô dòng vốn đến, mà ở chất lượng cách vốn được thu hút, sử dụng và quay vòng trong nền kinh tế. Đây là bước dịch chuyển từ tăng trưởng dựa trên chu kỳ sang tăng trưởng dựa trên năng lực tài chính nội tại và chuẩn mực dài hạn”.

Chia sẻ kinh nghiệm từ Singapore, ông Lim Dyi Chang, Giám đốc Cấp cao Khối Khách Hàng Doanh Nghiệp, Ngân hàng UOB Việt Nam, cho biết Trung tâm Tài chính Quốc tế (IFC) được xem như một cơ chế nâng cấp hệ thống tài chính quốc gia.

Trong nhiều năm, Singapore duy trì ba trụ cột thể chế xuyên suốt gồm ổn định, pháp quyền và mở cửa. Trong đó, yếu tố ổn định giúp định hình kỳ vọng dài hạn và giảm chi phí vốn; với đặc thù nguồn lực hạn chế, quốc gia này tập trung cung cấp các dịch vụ tài chính đáng tin cậy, hiệu quả để thu hút nhà đầu tư và thúc đẩy tăng trưởng bền vững. Trụ cột pháp quyền bảo đảm tính minh bạch trong thực thi hợp đồng và bảo vệ nhà đầu tư, trong khi chính sách mở cửa duy trì lập trường trung lập, tăng cường liên kết khu vực, qua đó giúp trung tâm tài chính đóng vai trò cầu nối tin cậy trên thị trường quốc tế.

Theo ông Lim, điều quan trọng là các nền tảng thể chế cần được củng cố trước khi thị trường mở rộng về quy mô, bởi sự nhất quán này góp phần tạo dựng niềm tin quốc tế. IFC chỉ có thể vận hành hiệu quả khi các giao dịch thanh toán xuyên biên giới được xử lý an toàn, hiệu quả và có khả năng dự báo.

Trong bối cảnh đó, các ngân hàng nước ngoài đóng vai trò kết nối giữa hệ thống tài chính trong nước với mạng lưới thanh toán toàn cầu. Lợi thế của họ nằm ở khả năng vận hành theo chuẩn mực thanh toán quốc tế, quản lý rủi ro ngoại hối và tín dụng xuyên biên giới, đồng thời tuân thủ chặt chẽ các quy định về phòng chống rửa tiền (AML), chống tài trợ khủng bố (CFT) và các lệnh trừng phạt.

“Những năng lực này góp phần giảm “ma sát” trong dòng vốn và hoạt động thương mại, đồng thời thúc đẩy hình thành thị trường minh bạch hơn, nơi rủi ro và dịch vụ được định giá theo các chuẩn mực quốc tế”, ông Lim nhận định.

NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI ĐÓNG VAI TRÒ “HẠT NHÂN”

Sự hình thành của Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam không chỉ là câu chuyện của các định chế quốc tế mà còn là sân chơi lớn cho các ngân hàng thương mại (NHTM) trong nước. Ông Bùi Hải Dương, Giám đốc Khối Kinh doanh tiền tệ Nam A Bank, nhận định NHTM chính là cầu nối chủ lực dẫn dòng vốn offshore/onshore vào nền kinh tế thực.

Thông qua IFC, các ngân hàng có thể tiếp cận nguồn vốn quốc tế với chi phí và kỳ hạn phù hợp để tái phân bổ vào các lĩnh vực ưu tiên như hạ tầng, năng lượng, logistics và công nghệ.

Đặc biệt, IFC mở ra cơ hội triển khai hệ sinh thái dịch vụ tài chính trong chuỗi cho các ngành như nông nghiệp, từ khâu sản xuất đến sàn giao dịch hàng hóa, giúp nâng cao giá trị gia tăng cho hàng hóa xuất khẩu.

 “Quyết định phát triển Trung tâm Tài chính Quốc tế (IFC) của Việt Nam được xem là dấu mốc quan trọng trong tiến trình hội nhập tài chính, thể hiện định hướng nâng cao chuẩn mực quốc gia và tăng cường kết nối với dòng vốn toàn cầu. VIFC hướng tới xây dựng khung pháp lý chuyên biệt, áp dụng đồng bộ các chuẩn mực quốc tế về thanh toán, quản trị rủi ro và bảo vệ nhà đầu tư, qua đó tạo môi trường ổn định, có tính dự báo và chuyển sang cạnh tranh bằng năng lực thể chế, chất lượng vận hành thị trường”.

Nhờ các cơ chế đặc thù của IFC, ngân hàng có thể cung cấp các dịch vụ như tài trợ thương mại, bao thanh toán, tín dụng chuỗi cung ứng, bảo hiểm rủi ro giá hàng hóa và thanh toán quốc tế, qua đó nâng cao giá trị gia tăng cho chuỗi nông nghiệp xuất khẩu.

IFC đồng thời mở ra cơ hội để ngân hàng Việt Nam trở thành đầu mối cung cấp dịch vụ đầu tư trọn gói cho nhà đầu tư quốc tế, từ tư vấn pháp lý, thẩm định dự án, quản trị rủi ro đến quản lý dòng tiền, lưu ký và thanh toán xuyên biên giới.

Một điểm nhấn quan trọng là cơ chế sandbox - thử nghiệm có kiểm soát, cho phép triển khai các mô hình tài chính và công nghệ mới trong khuôn khổ pháp lý linh hoạt nhưng vẫn bảo đảm an toàn hệ thống. Ngân hàng thương mại được kỳ vọng đóng vai trò trung tâm, đặc biệt trong ứng dụng blockchain, tiền số và hợp tác fintech.

Thông qua sandbox, ngân hàng có thể thử nghiệm blockchain trong thanh toán xuyên biên giới, tài trợ thương mại và số hóa chuỗi cung ứng với rủi ro được kiểm soát trước khi nhân rộng. Không gian thử nghiệm đối với tài sản số dưới sự giám sát của cơ quan quản lý cũng giúp thúc đẩy đổi mới nhưng vẫn duy trì ổn định tài chính, đồng thời tạo nền tảng hợp tác ngân hàng – fintech.

Theo ông Bùi Hải Dương, việc hình thành Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TP. Hồ Chí Minh là bước chuyển cấu trúc của hệ thống tài chính theo hướng hội nhập sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu, trong đó ngân hàng thương mại giữ vai trò trung gian vốn và cầu nối dòng vốn quốc tế với nền kinh tế trong nước.

Để phát huy vai trò này, ông Dương cũng đưa ra kiến nghị Nhà nước cần xây dựng chính sách ưu đãi có chọn lọc nhằm thu hút các định chế tài chính chiến lược, đồng thời chuẩn hóa hệ sinh thái sản phẩm tài chính theo chuẩn quốc tế để thu hút vốn trung và dài hạn.

Song song đó là duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, minh bạch chính sách tỷ giá và cho phép hình thành các mô hình ngân hàng chuyên biệt trong IFC nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh.

“Việc nâng cấp hạ tầng công nghệ và nguồn nhân lực tài chính chất lượng cao được xem là yếu tố quyết định để IFC trở thành trung tâm tài chính có sức cạnh tranh trong khu vực và hỗ trợ tăng trưởng dài hạn của nền kinh tế”, ông Dương nhận định.