Văn hóa thành nguồn lực phát triển du lịch

Thời gian qua, Hà Nội đã đổi mới mạnh mẽ tư duy quản trị. Từ chỗ coi văn hóa chỉ là lĩnh vực tiêu ngân sách, nay văn hóa được nhìn nhận như một lĩnh vực có khả năng sinh lợi khi được đầu tư bài bản.

Thành phố ban hành chương trình hành động, phân công trách nhiệm rõ ràng. Qua đó hình thành hệ sinh thái công nghiệp văn hóa năng động với nhiều ngành như du lịch, điện ảnh, thiết kế, thời trang, game, truyền thông số…

Một dấu ấn nổi bật là sự phát triển mạnh của hệ thống không gian sáng tạo. Từ vài mô hình nhỏ lẻ như Zone 9 trước đây, đến nay Hà Nội đã có hàng trăm địa điểm. Điển hình như Complex 01, Heritage Space, VICAS Art Studio, Ơ Kìa Hà Nội…

Cùng với đó, các không gian cộng đồng như phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm và vùng phụ cận, phố đi bộ Trịnh Công Sơn, Trần Nhân Tông hay phố bích họa Phùng Hưng... đều trở thành điểm đến sáng tạo hấp dẫn.

Di tích, di sản, kiến trúc cổ cũng được khai thác theo hướng mới. Nhà tù Hỏa Lò, Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hoàng thành Thăng Long phát triển tour đêm, ứng dụng công nghệ 3D, kết hợp biểu diễn thực cảnh. Biệt thự Pháp số 49 Trần Hưng Đạo hay Trung tâm Văn hóa 22 Hàng Buồm trở thành không gian triển lãm nghệ thuật đương đại...

Ở ngoại thành, các địa phương như Sơn Tây, Bát Tràng, Quảng Phú Cầu, Ba Vì… cũng xây dựng mô hình sáng tạo gắn với du lịch văn hóa. Các sự kiện quốc tế như Tuần lễ Thiết kế sáng tạo, Liên hoan phim quốc tế Hà Nội, Lễ hội Áo dài, Lễ hội Quà tặng du lịch… góp phần thúc đẩy giao lưu quốc tế, gia tăng sức hút du lịch.

PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, khẳng định: “Điều quan trọng nhất mà Hà Nội đạt được sau Nghị quyết 09 là sự thay đổi tư duy, công nghiệp văn hóa không còn là khái niệm xa lạ, mà trở thành một phần thiết yếu trong chiến lược phát triển Thủ đô”.

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Tiến Đạt, Tổng Giám đốc AZA Travel, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hà Nội, bày tỏ: "Chúng tôi không chỉ tự hào về những con số, mà quan trọng hơn là cách Hà Nội đang nỗ lực chuyển mình từ điểm đến truyền thống sang điểm đến có chiều sâu, sáng tạo và mở rộng không gian trải nghiệm".

Ông Đạt nêu ví dụ: "Nhóm 20 sản phẩm du lịch đêm; hai tuyến Con đường di sản Nam Thăng Long và Con đường đạo học; hay đoàn tàu du lịch Hà Nội 5 cửa ô - The Train Hanoi… là sự kết hợp giữa chiều sâu di sản với trải nghiệm hiện đại, là hướng đi khác biệt mà Hà Nội đang tiên phong.

Ngoài ra, những không gian văn hóa như Tuyến phố bao cấp Trúc Bạch - toa tàu điện số 6 - Leng keng di sản, hay làng thuốc Nam của người Dao tại bản Miền (Ba Vì), cũng bước đầu tạo nên các tọa độ du lịch mới mang bản sắc Hà Nội".

Mới nhất, tối 18/10 vừa qua, Sở Du lịch Hà Nội đã phối hợp cùng UBND xã Phúc Thọ tổ chức Lễ công bố các sản phẩm du lịch mới Hà Nội năm 2025 với chủ đề “Tinh hoa hội tụ”. Ba sản phẩm du lịch mới công bố trong khuôn khổ chương trình gồm: “Sắc hoa Tường Phiêu” (xã Phúc Thọ); “Con đường di sản Nam Thăng Long - Tinh hoa làng nghề Việt” (kết nối Đại Thanh - Hồng Vân - Ngọc Hồi - Chuyên Mỹ); và “Con đường đạo học” (xã Ô Diên).

Tại xã Phúc Thọ, sản phẩm “Sắc hoa Tường Phiêu” được hình thành trên diện tích hơn 100 ha, nơi những cánh đồng hồng cổ, cúc cổ và hàng trăm loài hoa, cây cảnh nở rộ quanh năm. Điểm nhấn của khu du lịch là đình Tường Phiêu – di tích quốc gia đặc biệt mang đậm dấu ấn kiến trúc thời Lê, kết tinh giá trị lịch sử và văn hóa của vùng đất cổ.

Chủ tịch UBND xã Phúc Thọ Kiều Trọng Sỹ cho biết, việc ra mắt sản phẩm du lịch đã góp phần giúp địa phương hoàn thiện mô hình du lịch nông thôn, mở ra cơ hội tiêu thụ sản phẩm cho các nhà vườn. Trong thời gian tới, xã hướng tới hình thành trung tâm thương mại chợ hoa, cây cảnh, cây giống Tích Giang, góp phần tạo cảnh quan “sáng – xanh – sạch – đẹp”.

Với tuyến du lịch “Con đường Di sản Nam Thăng Long – Tinh hoa làng nghề Việt”, du khách có thể dừng chân tại làng Hạ Thái nổi tiếng với nghề sơn mài tinh xảo. Tiếp theo là làng Cựu quyến rũ với kiến trúc Á – Âu và nghề may comple truyền thống. Làng Ngâu nức tiếng với rượu hoa Cúc Chi tiến vua; hay làng Phúc Am gắn liền tín ngưỡng dân gian và nghề thủ công. Mỗi điểm đến là một câu chuyện về bàn tay khéo léo và tâm hồn sáng tạo của người thợ Thăng Long.

Cùng với đó, sản phẩm “Con đường Đạo học” tại xã Ô Diên mang đến cho du khách hành trình tìm về cội nguồn tri thức của đất Thăng Long xưa. Nơi đây có đền thờ Thái úy Tô Hiến Thành và nhiều bậc hiền tài, là không gian linh thiêng tôn vinh đạo học, tri thức và nhân nghĩa.

“Con đường Đạo học” không chỉ là tuyến tham quan di tích mà còn là hành trình trải nghiệm văn hóa – giáo dục. Từ đó giúp du khách hiểu hơn về truyền thống hiếu học, lòng trọng nghĩa, trọng nhân – những giá trị làm nên cốt cách người Hà Nội.

Phát biểu tại lễ công bố, ông Trần Trung Hiếu, Phó Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội, nhấn mạnh năm 2025 là năm bản lề trong việc hiện thực hóa Nghị quyết 09-NQ/TU của Thành ủy Hà Nội về phát triển công nghiệp văn hóa.

Trong đó, du lịch văn hóa được xác định là sản phẩm có tính dẫn dắt và lan tỏa cao. Với chủ đề “Tinh hoa hội tụ”, việc công bố các sản phẩm du lịch mới sẽ là điểm khởi đầu cho hành trình phát triển du lịch thủ đô mang đậm bản sắc sáng tạo, thân thiện và bền vững.