Việt Nam - Canada: Thúc đẩy hợp tác đầu tư trong lĩnh vực năng lượng

Không chỉ là đối tác thương mại tăng trưởng nhanh, Canada còn đang nổi lên như một nguồn cung năng lượng đáng chú ý trên thị trường toàn cầu, đặc biệt trong lĩnh vực dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG). Với lợi thế về quy mô sản xuất, hạ tầng xuất khẩu hướng sang châu Á và tuyến vận chuyển thuận lợi qua Thái Bình Dương, Canada được đánh giá có thể đóng vai trò quan trọng trong chiến lược bảo đảm an ninh năng lượng của Việt Nam.

Trong cuộc trao đổi dưới đây, Đại sứ Canada tại Việt Nam đã chia sẻ cụ thể về năng lực cung ứng LNG, lợi thế logistics, cũng như khả năng thiết lập các thỏa thuận hợp tác dài hạn với các đối tác Việt Nam.

Thưa Ngài Đại sứ, sau khi nhận nhiệm vụ tại Việt Nam, Ngài đánh giá như thế nào về thực trạng hợp tác kinh tế và thương mại giữa Việt Nam và Canada hiện nay? Những lĩnh vực nào Ngài cho là ưu tiên trong hợp tác thời gian tới?

Trước hết, xin trân trọng cảm ơn lời mời tham gia trao đổi với độc giả và khán giả của Tạp chí Kinh tế Việt Nam.

Đây là một cơ hội rất tốt để chúng tôi chia sẻ với các bạn bè Việt Nam về mối quan hệ hết sức tốt đẹp giữa Canada và Việt Nam. Trên thực tế, quan hệ kinh tế song phương giữa hai nước đang tăng trưởng rất nhanh, có thể nói là phát triển vượt bậc.

Tôi cũng xin lưu ý rằng Việt Nam đang có lợi thế rõ rệt trong quan hệ thương mại này. Cứ mỗi 1 tỷ USD Canada xuất khẩu sang Việt Nam thì Việt Nam xuất khẩu sang Canada tới khoảng 19 tỷ USD hàng hóa. Điều đó cho thấy Canada là một đối tác thương mại rất tốt đối với Việt Nam. Chúng tôi nhập khẩu một lượng lớn hàng hóa từ Việt Nam.

Đồng thời, với tốc độ tăng trưởng nhanh của nền kinh tế Việt Nam - một trong những nền kinh tế phát triển nhanh nhất thế giới - cùng với sự mở rộng của tầng lớp trung lưu có sức mua ngày càng tăng và nhu cầu đối với các sản phẩm chất lượng cao, chúng tôi cũng nhìn thấy nhiều cơ hội cho các nhà xuất khẩu Canada.

Với nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú, các sản phẩm nông nghiệp và nhiều mặt hàng chất lượng cao khác, chúng tôi tin rằng người tiêu dùng Việt Nam sẽ ngày càng quan tâm đến các sản phẩm từ Canada.

Bên cạnh đó, Canada cũng phụ thuộc vào nhiều nguồn cung từ Việt Nam để phục vụ các ngành công nghiệp trong nước. Vì vậy, đây là mối quan hệ cùng có lợi cho cả hai bên.

Quan hệ này được xây dựng trên nền tảng Đối tác Toàn diện giữa hai nước, được thiết lập từ năm 2017, cũng như việc cả hai cùng tham gia Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP). Những yếu tố này đã thực sự gắn kết hai nền kinh tế như những đối tác tin cậy.

Tôi nghĩ một số độc giả có thể đã nghe Thủ tướng Canada, ông Mark Carney, gần đây phát biểu - chẳng hạn tại Diễn đàn Davos - về tầm quan trọng của các quốc gia tầm trung như Việt Nam và Canada, cũng như các nền kinh tế cùng chí hướng, trong việc hợp tác để duy trì các quy tắc thương mại quốc tế và trật tự kinh tế dựa trên luật lệ.

Điều này đặc biệt quan trọng đối với các quốc gia xuất khẩu như Việt Nam và Canada, khi chúng ta phụ thuộc rất nhiều vào nền kinh tế toàn cầu.

Một số bước đi cụ thể mà chúng tôi đang triển khai bao gồm vai trò Chủ tịch CPTPP của Việt Nam trong năm nay.

Thủ tướng của chúng tôi cũng đã cử Đặc phái viên phụ trách châu Âu làm việc với lãnh đạo và quan chức Việt Nam về cách thức kết nối các nền kinh tế CPTPP với các nền kinh tế châu Âu - những quốc gia cùng chia sẻ lợi ích trong việc thúc đẩy thương mại và đầu tư dựa trên luật lệ.

Chúng tôi cũng khuyến khích tiến trình đàm phán Hiệp định Thương mại Tự do giữa ASEAN và Canada, và hy vọng có thể hoàn tất trong năm nay.

Điều này sẽ góp phần hiện thực hóa ý tưởng các quốc gia tầm trung có cùng lợi ích trong việc duy trì hệ thống thương mại dựa trên luật lệ cùng hợp tác chặt chẽ hơn.

Cuối cùng, tôi xin nhấn mạnh rằng Canada sẽ là một đối tác thương mại tin cậy của Việt Nam. Chúng ta có những lợi ích chung trong thương mại, đầu tư và đổi mới sáng tạo, và tôi tin rằng còn rất nhiều tiềm năng hợp tác mà hai bên có thể cùng khai thác trong thời gian tới.

Thưa Ngài Đại sứ, Ngài có thể chia sẻ tổng quan về ngành dầu khí của Canada - quá trình phát triển, vị thế hiện tại và vai trò toàn cầu của ngành này?

Đại sứ:

Chắc chắn rồi. Đối với Canada, một số lĩnh vực ưu tiên mà chúng tôi nhìn thấy cơ hội hợp tác với Việt Nam bao gồm những lĩnh vực đã được cả lãnh đạo Việt Nam và Canada xác định.

Rõ ràng, năng lượng là một trong những lĩnh vực quan trọng nhất - bao gồm an ninh năng lượng, chủ quyền năng lượng và cam kết chung của hai nước trong việc giảm phát thải khi tiến tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0.

Hiện nay, Canada là một trong những quốc gia sản xuất năng lượng lớn trên thế giới. Chúng tôi là nhà sản xuất dầu thô lớn thứ tư và khí tự nhiên lớn thứ năm toàn cầu. Do đó, Canada đóng vai trò quan trọng trong thị trường năng lượng truyền thống toàn cầu.

Đồng thời, định hướng chiến lược của chúng tôi không chỉ là duy trì vai trò nhà cung cấp đáng tin cậy các nguồn năng lượng truyền thống, mà còn hỗ trợ quá trình chuyển dịch năng lượng toàn cầu thông qua sản xuất sạch hơn, công nghệ phát thải thấp, phát triển LNG, thu giữ carbon và các công nghệ sạch tiên tiến.

Chúng tôi cũng nhận thấy nhiều cơ hội hợp tác với Việt Nam trong các lĩnh vực như hàng không - vũ trụ, công nghệ và đổi mới sáng tạo, công nghệ thông tin và truyền thông, công nghệ sạch, giáo dục, nông nghiệp và thực phẩm nông nghiệp. Đây đều là những lĩnh vực ưu tiên mà cả hai bên đều nhìn thấy tiềm năng để cùng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Canada đang nổi lên là một nhà cung cấp LNG lớn trên thế giới. Những lợi thế nào Canada có thể mang lại cho các đối tác như Việt Nam? Ngài có thể chia sẻ thêm về vận chuyển LNG từ Canada sang Việt Nam, bao gồm thời gian, lợi thế logistics và tác động đối với an ninh năng lượng của Việt Nam?

Đại sứ:

Xin cảm ơn. Có lẽ tôi sẽ tập trung trực tiếp vào các lợi thế của LNG Canada và những giá trị mà điều này có thể mang lại cho Việt Nam. Nhưng trước hết, xin nhấn mạnh lại rằng Canada là nhà sản xuất dầu thô lớn thứ tư và khí tự nhiên lớn thứ năm trên thế giới.

Canada thực sự là một “cường quốc năng lượng” toàn cầu trong lĩnh vực năng lượng truyền thống. Trước đây, phần lớn dầu thô và khí đốt của Canada được xuất khẩu sang Hoa Kỳ. Tuy nhiên, chúng tôi nhận thấy nhu cầu toàn cầu về năng lượng, an ninh năng lượng và các đối tác đáng tin cậy đang ngày càng gia tăng. Vì vậy, Canada mong muốn đóng vai trò rộng lớn hơn trên thị trường toàn cầu.

Trong những năm gần đây, Canada đã phát triển hạ tầng trong nước để có thể cung cấp năng lượng cho các thị trường châu Á. Ví dụ, vào tháng 5/2024, Canada đã đưa vào vận hành tuyến đường ống mở rộng Trans Mountain, vận chuyển dầu thô từ bang Alberta ở miền Tây Canada ra bờ biển Thái Bình Dương của bang British Columbia để xuất khẩu sang châu Á.

Chúng tôi đã bắt đầu xuất khẩu dầu thô sang các nước châu Á, đặc biệt là Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và khu vực Đông Bắc Á nói chung. Hiện nay, công suất vận chuyển đạt khoảng 890.000 thùng/ngày tới bờ Tây và thị trường châu Á. Trong khoảng một năm tới, công suất này dự kiến sẽ gần như tăng gấp đôi, lên khoảng 1,7 triệu thùng/ngày.

Đối với LNG, Canada mới chỉ gần đây phát triển hạ tầng để xuất khẩu trực tiếp sang châu Á. Trước đây, phần lớn khí tự nhiên của chúng tôi được sử dụng trong nước hoặc xuất sang Hoa Kỳ.

Tuy nhiên, nhu cầu toàn cầu đối với LNG của Canada hiện rất rõ ràng. Vào tháng 6/2025, các cơ sở LNG đầu tiên tại bờ biển Thái Bình Dương của British Columbia đã bắt đầu xuất khẩu sang Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Đài Loan và Philippines. Công suất hiện tại khoảng 14 triệu tấn/năm và sẽ tăng gấp đôi lên khoảng 28 triệu tấn/năm vào năm tới.

Đây mới chỉ là bước khởi đầu. Hiện Canada đang có thêm hai dự án LNG đang xây dựng, dự kiến đi vào vận hành vào năm 2026 và 2027, cùng với nhiều dự án khác đang được xem xét.

LNG có mức phát thải thấp hơn đáng kể so với nhiều loại nhiên liệu truyền thống. LNG của Canada hiện có mức phát thải thấp hơn khoảng 60% so với mức trung bình toàn cầu. Với các cơ sở mới, công nghệ cải tiến và việc sử dụng thủy điện cùng năng lượng tái tạo để vận hành các nhà máy LNG, mức phát thải có thể giảm tới khoảng 90% so với trung bình toàn cầu. Đây là một nguồn năng lượng chuyển tiếp rất sạch.

Đối với Việt Nam, rõ ràng nhu cầu về nguồn cung năng lượng an toàn, ổn định là rất lớn, đồng thời Việt Nam cũng đang hướng tới các nguồn năng lượng sạch hơn và dần thay thế than đá. Canada có thể trở thành một đối tác cung cấp đáng tin cậy.

Không chỉ có nguồn cung, Canada còn có lợi thế lớn về logistics. Một trong những lợi thế quan trọng nhất của LNG Canada là thời gian vận chuyển: từ British Columbia (Canada) đến Việt Nam khoảng 15 ngày còn từ Bờ Vịnh Hoa Kỳ đến Việt Nam là khoảng 30 ngày. Như vậy, thời gian vận chuyển từ Canada chỉ bằng một nửa, giúp giảm chi phí vận chuyển, đồng thời đảm bảo tuyến đường an toàn và ổn định hơn khi đi trực tiếp qua Thái Bình Dương.

Trong khi đó, các tuyến cung ứng khác có thể phải đi qua các “điểm nghẽn” như Kênh đào Panama hoặc các khu vực nhạy cảm về địa chính trị như Eo biển Hormuz hay Eo biển Malacca. Vì vậy, không chỉ nhanh hơn và tiết kiệm chi phí hơn, LNG từ Canada còn có tính an toàn chiến lược cao hơn.

Trong bối cảnh Việt Nam đang đa dạng hóa nguồn năng lượng và tìm kiếm các nguồn nhiên liệu chuyển tiếp sạch hơn, Canada có thể trở thành một đối tác rất tiềm năng.

Thưa ngài, Canada đã sẵn sàng ký các thỏa thuận cung cấp LNG dài hạn với Việt Nam hay chưa?

Có. Khi Canada phát triển các nguồn năng lượng để xuất khẩu sang châu Á, một trong những ưu tiên hàng đầu của chúng tôi là xây dựng các quan hệ đối tác dài hạn. Chúng tôi tìm kiếm những mối quan hệ hợp tác ổn định, đáng tin cậy và bền vững.

Dĩ nhiên, Việt Nam có thể nhập khẩu LNG hoặc các sản phẩm năng lượng khác của Canada thông qua các hợp đồng cung ứng dài hạn. Tuy nhiên, còn có một cơ hội quan trọng khác: Việt Nam có thể tham gia trực tiếp vào các dự án LNG tại Canada.

Như tôi đã đề cập, hiện Canada đang triển khai nhiều dự án LNG và chúng tôi hoan nghênh đầu tư nước ngoài vào các dự án này. Trên thực tế, một số nhà đầu tư châu Á đã tham gia góp vốn vào các dự án LNG của Canada nhằm đảm bảo nguồn cung dài hạn và thiết lập quan hệ đối tác năng lượng chiến lược.

Các đối tác này bao gồm PetroChina, Petronas (Malaysia), Korea Gas Corporation, cùng các nhà đầu tư và tập đoàn thương mại của Nhật Bản. Như vậy, Canada đã có một số đối tác châu Á tham gia đầu tư vào lĩnh vực LNG. Đây chính là mô hình hợp tác dài hạn mà chúng tôi đánh giá cao.

Điều Canada hướng tới là một mối quan hệ đối tác ổn định và đáng tin cậy, và Việt Nam có thể tham gia theo nhiều cách khác nhau:

1. Thông qua các hợp đồng mua bán dài hạn;

2. Thông qua đầu tư góp vốn vào các dự án LNG tại Canada;

3. Thông qua hợp tác chiến lược rộng hơn trong thương mại năng lượng và phát triển hạ tầng.

Từ phía Đại sứ quán Canada, chúng tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ kết nối, giới thiệu đối tác và thúc đẩy các cuộc trao đổi để Việt Nam có thể tiếp cận với những đối tác và nhà hoạch định phù hợp.

 Ngài có thấy cơ hội để PVN đầu tư vào các dự án thượng nguồn dầu khí tại Canada hay không? Nếu có, Ngài có thể nói rõ các mô hình hợp tác khả thi?

Có, chắc chắn là có. Tôi tin rằng có rất nhiều cơ hội khi Canada tiếp tục phát triển lĩnh vực LNG cũng như hạ tầng dầu khí nói chung. Canada luôn chào đón đầu tư nước ngoài và là một môi trường đầu tư an toàn, minh bạch và đáng tin cậy.

Đối với các doanh nghiệp và quốc gia muốn đầu tư vào Canada, đây là một thị trường có tính ổn định cao, được bảo đảm bởi hệ thống pháp luật vững chắc, tính minh bạch và khả năng mang lại lợi nhuận dài hạn hấp dẫn.

Tôi xin nêu một ví dụ cụ thể. Như tôi đã đề cập trước đó, Petronas của Malaysia đã tham gia vào dự án LNG lớn đầu tiên của Canada xuất khẩu sang châu Á với tỷ lệ góp vốn 25%. Đây là minh chứng rõ ràng cho cách thức hợp tác quốc tế có thể được triển khai hiệu quả.

Bên cạnh đó, PetroChina cũng đã đầu tư, Korea Gas Corporation cũng đã tham gia. Điều này cho thấy Canada đã có kinh nghiệm và thành tích rõ ràng trong việc thu hút đầu tư nước ngoài vào các tài sản khí đốt thượng nguồn, các cơ sở LNG cũng như phát triển năng lượng nói chung.

Chúng tôi luôn hoan nghênh các khoản đầu tư như vậy, bởi những quan hệ đối tác này đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển tài nguyên thiên nhiên ở quy mô đáp ứng nhu cầu toàn cầu ngày càng gia tăng.

Để hình dung về quy mô, tổng vốn đầu tư nước ngoài hiện có trong lĩnh vực năng lượng của Canada vào khoảng 157 tỷ USD. Điều này cho thấy Canada rất cởi mở với các hình thức hợp tác như vậy.

Chúng tôi hoàn toàn sẵn sàng hỗ trợ kết nối cho PVN, EVN hoặc bất kỳ đối tác Việt Nam nào quan tâm đến việc tham gia phát triển các nguồn tài nguyên năng lượng tại Canada. Đây có thể là một đóng góp quan trọng cho an ninh năng lượng dài hạn của Việt Nam trong thời gian tới.

Cuối cùng, Ngài muốn gửi thông điệp gì tới cộng đồng doanh nghiệp và các nhà hoạch định chính sách Việt Nam về hợp tác với Canada trong lĩnh vực năng lượng?

Như tôi đã đề cập trước đó, Canada là một cường quốc năng lượng. Chúng tôi có nguồn năng lượng truyền thống, năng lượng tái tạo, các công nghệ sạch giúp giảm phát thải, cùng với hoạt động nghiên cứu và phát triển mạnh mẽ trong lĩnh vực năng lượng.

Chúng tôi cũng có các doanh nghiệp giàu kinh nghiệm hoạt động trên toàn bộ chuỗi giá trị của ngành, và đặc biệt là nguồn tài nguyên thiên nhiên dồi dào để chia sẻ với thế giới.

Khi nền kinh tế Việt Nam tiếp tục tăng trưởng nhanh, năng lực sản xuất ngày càng nâng cao và nhu cầu năng lượng không ngừng gia tăng, tôi tin rằng hai nước nên cùng hợp tác để phát triển các nguồn năng lượng đáng tin cậy, an toàn và sạch cho tương lai của Việt Nam. Canada có thể là một đối tác rất mạnh của Việt Nam trong lĩnh vực này.

Chúng tôi mong muốn tiếp tục các cuộc trao đổi với Chính phủ Việt Nam, cộng đồng doanh nghiệp và các bên liên quan. Dù là trong các lĩnh vực: dầu khí, LNG, thu giữ - sử dụng và lưu trữ carbon (CCUS), năng lượng tái tạo, điện hạt nhân truyền thống hay lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR), tôi tin rằng chúng ta hoàn toàn có thể xây dựng một mối quan hệ hợp tác cùng có lợi.