Trong bối cảnh các thị trường quốc tế ngày càng siết chặt hàng rào kỹ thuật và đề cao tiêu chuẩn bền vững, con đường xuất khẩu cho nông sản Việt Nam đang đối mặt với những thách thức chưa từng có.

Để tồn tại và phát triển, chuyển đổi sang mô hình kinh doanh xanh không còn là một lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc. Tháng 8 vừa qua, dự án GEVA – “Ươm tạo và Tăng tốc xuất khẩu xanh thông qua Tiêu chuẩn Bền vững Tự nguyện (VSS)” – đã triển khai chuỗi đào tạo chuyên sâu tại TP. Hồ Chí Minh, mở ra hành trình nâng cao năng lực toàn diện cho doanh nghiệp nông nghiệp Việt Nam.

NÂNG CAO NĂNG LỰC DOANH NGHIỆP TRONG XUẤT KHẨU XANH

Khóa đào tạo tại TP.HCM được thiết kế bài bản với 4 buổi học, thu hút sự tham gia của hàng chục doanh nghiệp, tạo thành một lộ trình xuyên suốt từ lý thuyết nền tảng đến kinh nghiệm thực chiến. Buổi học đầu tiên vào ngày 16/8 đã đặt nền móng tư duy cho toàn bộ khóa học.

Dưới sự dẫn dắt của ông Phan Đình Tuấn Anh, CEO & Founder Angel4Us, các học viên đã được tiếp cận những kiến thức cốt lõi về xây dựng mô hình kinh doanh theo chuẩn quốc tế. Trọng tâm của buổi học là tích hợp ESG (Môi trường – Xã hội – Quản trị) vào DNA của doanh nghiệp. ESG không chỉ là một bộ tiêu chí để "làm đẹp" hồ sơ, mà là kim chỉ nam giúp doanh nghiệp quản trị rủi ro, tối ưu hóa vận hành và thu hút đầu tư.

Các doanh nghiệp đã được thực hành trực tiếp với công cụ Business Model Canvas và bộ câu hỏi tự đánh giá, giúp họ "chẩn đoán" chính xác mức độ sẵn sàng cho hành trình xuất khẩu xanh, từ đó xác định rõ đâu là điểm mạnh cần phát huy và đâu là lỗ hổng cần khắc phục.

Một trong những "nút thắt" lớn nhất của doanh nghiệp là làm sao để lựa chọn đúng tiêu chuẩn bền vững giữa hơn 400 loại đang tồn tại trên thị trường. Buổi học ngày 19/8 về “Tiêu chuẩn bền vững tự nguyện (VSS) trong nông nghiệp” do ông Bùi Khánh Tùng, Phó Giám đốc Kỹ thuật CODAS, Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam, đã giúp tháo gỡ vướng mắc này.

“Mỗi thị trường sẽ ưa chuộng một nhóm VSS riêng biệt, mỗi tiêu chuẩn lại gắn với một chuỗi giá trị, lợi ích cụ thể. Doanh nghiệp càng hiểu rõ, chọn đúng chuẩn, càng tiết kiệm được chi phí, công sức và dễ dàng chinh phục thị trường mục tiêu”, ông Tùng nhấn mạnh.

Thông qua các hoạt động phân tích nhóm, các doanh nghiệp đã hiểu cách lồng ghép VSS vào mô hình kinh doanh, nhận diện được lợi ích trực tiếp và hình dung rõ hơn con đường để sản phẩm của mình đủ tiêu chuẩn bước ra thế giới.

Chương trình cũng có sự tham gia của ông Lê Sài Gòn, Giám đốc Trung tâm Đào tạo và Tư vấn XNK SIMEX trong hướng dẫn các doanh nghiệp thực hiện các nghiệp vụ liên quan đến hoạt động xuất khẩu xanh. Xanh hóa trong xuất khẩu đang đòi hỏi doanh nghiệp phải tính toán từng bước từ sản xuất đến bao bì đóng gói, vận tải và tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế trong giao nhận và nghiệp vụ xuất khẩu.

Điểm nhấn đặc biệt của chuỗi đào tạo là chuyến đi thực tế tại Vina T&T Group, một trong những "cánh chim đầu đàn" của ngành xuất khẩu nông sản Việt Nam. Tại đây, các học viên không chỉ được tham quan vùng trồng bưởi, dừa theo phương pháp hữu cơ mà còn được tận mắt chứng kiến quy trình xử lý, đóng gói tại nhà máy đạt hàng loạt chứng nhận quốc tế khắt khe như BRCGS, GlobalG.A.P, USDA Organic.

Đây là trải nghiệm vô giá, giúp kết nối toàn bộ kiến thức đã học vào một bức tranh thực tiễn sinh động. Câu chuyện của Vina T&T, từ những thất bại ban đầu đến khi chinh phục thành công thị trường Mỹ, là minh chứng hùng hồn cho thấy việc kiên trì theo đuổi tiêu chuẩn xanh và đồng hành cùng nông dân là con đường phát triển bền vững và hiệu quả nhất.

XUẤT KHẨU BỀN VỮNG KHÔNG CÒN LÀ LỰA CHỌN, MÀ LÀ YÊU CẦU TẤT YẾU

Chuỗi đào tạo tại TP.HCM chỉ là bước khởi đầu. Dự án GEVA sẽ còn đồng hành cùng doanh nghiệp qua chương trình ươm tạo và tăng tốc xuất khẩu xanh, theo đó, các nội dung chuyên sâu theo nhu cầu của từng nhóm doanh nghiệp sẽ được đề cập và huấn luyện như thực thi VSS trong thực tế, xây dựng thương hiệu để xuất khẩu, đặc biệt là phát triển các mô hình kinh doanh xanh và hoạt động kết nối thị trường.

Khóa đào tạo đã khép lại, nhưng hành trình chuyển đổi xanh của các doanh nghiệp nông sản Việt Nam mới thực sự bắt đầu. Với những kiến thức, công cụ và nguồn cảm hứng nhận được, họ đã có một nền tảng vững chắc hơn để tự tin bước vào sân chơi toàn cầu, không chỉ để bán hàng, mà còn để khẳng định giá trị và thương hiệu của nông sản Việt trên bản đồ thế giới bằng con đường xanh, sạch và bền vững.

Hội nhập kinh tế sâu rộng thông qua các Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) thế hệ mới đã mang lại nhiều cơ hội cho hàng hóa Việt Nam. Tuy nhiên, đi kèm với đó là những rào cản phi thuế quan ngày càng khắt khe, đặc biệt là các quy định liên quan đến môi trường, xã hội và phát triển bền vững.

Các thị trường khó tính như Liên minh châu Âu (EU) với "Thỏa thuận Xanh", hay Mỹ, Nhật Bản với những yêu cầu nghiêm ngặt về truy xuất nguồn gốc và chứng nhận hữu cơ, đang buộc các doanh nghiệp phải thay đổi tư duy sản xuất và kinh doanh.

Đối với ngành nông sản, áp lực này càng trở nên rõ rệt. Người tiêu dùng toàn cầu không chỉ quan tâm đến chất lượng sản phẩm, mà còn muốn biết sản phẩm đó được tạo ra như thế nào, có thân thiện với môi trường và đảm bảo trách nhiệm xã hội hay không.

Đây vừa là thách thức lớn, vừa là cơ hội để các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME), tạo ra lợi thế cạnh tranh khác biệt và xây dựng thương hiệu trên trường quốc tế. Chương trình đào tạo của GEVA ra đời chính là để đáp ứng nhu cầu cấp thiết này.