Xuất khẩu sang Anh: Chuyển từ tư duy bán hàng sang đầu tư xây dựng thị trường

Tại hội thảo “Cơ hội và thách thức phát triển thị trường Vương quốc Anh” ngày 11/5/2026, ông Lê Hoàng Tài, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) nhấn mạnh: Nền tảng hữu nghị truyền thống đang tạo ra những xung lực tích cực, đưa quan hệ kinh tế - thương mại giữa Việt Nam và Vương quốc Anh duy trì đà tăng trưởng ổn định bất chấp những biến động toàn cầu.

CƠ HỘI LỚN CHO CẢ DOANH NGHIỆP XUẤT KHẨU VỪA VÀ NHỎ

Năm 2025 ghi nhận một cột mốc ấn tượng trong quan hệ song phương. Theo số liệu thống kê của Cục Hải quan Việt Nam, kim ngạch thương mại hai chiều đạt khoảng 9,3 tỷ USD, tăng trưởng 10% so với năm 2024. Trong đó, Việt Nam khẳng định vị thế xuất siêu vững chắc với kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 8,4 tỷ USD. Đà tăng trưởng này tiếp tục được củng cố trong 3 tháng đầu năm 2026, với kim ngạch đạt 2,36 tỷ USD, cho thấy quy mô thị trường ngày càng ổn định.

Chỉ ra các cơ hội cho xuất khẩu của Việt Nam, ông Lê Đình Bá, Tham tán, Trưởng đại diện Thương vụ Việt Nam tại Vương quốc Anh, cho rằng quy mô thị trường Anh rất lớn. Đây là một quốc gia giàu, thị trường có thu nhập cao, GDP danh nghĩa khoảng 4,26 nghìn tỷ USD. Điều này tạo ra sức mua rất lớn cho các dòng sản phẩm có chất lượng, có thương hiệu và dịch vụ tốt.

“Tổng nhập khẩu của Anh rất lớn, điều này có ý nghĩa rất quan trọng cho doanh nghiệp. Chúng ta không nhất thiết phải chiếm thị phần lớn mới thành công, mà phải chọn đúng phân khúc, đúng nhà mua hàng và đúng tiêu chuẩn. Doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng có cơ hội chứ không chỉ có các doanh nghiệp lớn”, ông Bá nhấn mạnh.

Năm 2025, tỷ trọng bán lẻ online của Vương quốc Anh đạt 27,5%, đây là điểm rất phù hợp cho một số sản phẩm tiêu dùng của Việt Nam, trong đó có thực phẩm đóng gói, hàng lifestyle cũng như các sản phẩm có câu chuyện bản địa.

Về cơ cấu xuất khẩu năm 2025, điện tử vẫn dẫn đầu. Tuy nhiên, nông sản cũng đang tăng khá nhanh. Ông Bá cho biết Việt Nam xuất khẩu sang Anh không chỉ là dệt may, da giày, thủy sản hay đồ gỗ, mà tỷ trọng về công nghiệp chế biến, điện tử và sản phẩm công nghệ cũng đang tăng nhanh. Nhiều mặt hàng nông sản và tiêu dùng như đồ chơi, dụng cụ thể thao, cà phê, rau quả cũng đang tăng trưởng tốt. Đây là cơ hội để doanh nghiệp đưa những sản phẩm có câu chuyện, có bao bì tốt và có truy xuất nguồn gốc vào phân khúc có giá trị cao hơn.

Đặc biệt, 5 nhóm ngành có cơ hội lớn được ông Bá chỉ rõ, đó là: Điện tử và linh kiện - Việt Nam có năng lực sản xuất lớn nhưng phải kiểm soát xuất xứ và minh bạch chuỗi cung ứng. Dệt may và da giày không chỉ cạnh tranh về giá, cơ hội nằm ở sản phẩm xanh, vật liệu tái chế, đơn hàng nhỏ, giao nhanh và đáp ứng yêu cầu về ESG. Đồ gỗ và nội thất người tiêu dùng Anh quan tâm thiết kế, tính bền vững, nguồn gỗ hợp pháp và khả năng giao hàng ổn định. Nông sản và thực phẩm như cà phê, hạt điều, rau quả, gia vị đều có dư địa nhưng phải đi theo hướng chế biến sâu, an toàn thực phẩm, nhãn mác và bao bì tốt. Cuối cùng, thương mại điện tử là kênh thử nghiệm tốt nhưng không dễ, vì vẫn cần tiêu chuẩn, bảo hành, phản hồi khách hàng và quản trị uy tín tốt.

CẦN TIÊU CHUẨN VÀ LỘ TRÌNH BÀI BẢN

Bên cạnh cơ hội, các ý kiến tại hội thảo cũng cho rằng thách thức khi xuất khẩu sang thị trường Anh là hệ sinh thái tuân thủ. Ông Vũ Việt Thành, Vụ thị trường nước ngoài (Bộ Công Thương), cho biết Vương quốc Anh hậu Brexit đang định hình lại vai trò bằng những tiêu chuẩn phát triển bền vững cực kỳ khắt khe. Anh là thị trường có yêu cầu cao về chất lượng, tiêu chuẩn, an toàn sản phẩm, môi trường và trách nhiệm xã hội.

Với cam kết Net Zero vào năm 2050, các nhà bán lẻ Anh yêu cầu minh bạch hoàn toàn dữ liệu về carbon, lao động và truy xuất nguồn gốc. Quy định về Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) khiến bao bì khó tái chế trở thành một gánh nặng chi phí trực tiếp cho nhà xuất khẩu. Đặc biệt, quy tắc xuất xứ vẫn là "điểm nghẽn" quyết định khả năng hưởng ưu đãi thuế. Nếu không chứng minh được nguồn gốc chuỗi giá trị, ưu đãi thuế quan sẽ bị vô hiệu hóa hoàn toàn. Đối với hàng nông sản và thực phẩm, việc tuân thủ các yêu cầu về vệ sinh dịch tễ (SPS) và quy trình kiểm soát mới của Anh là một thách thức không nhỏ.

Dư địa thị trường dù lớn nhưng không tự chuyển thành đơn hàng, mà doanh nghiệp cần phải chuyển từ tư duy "bán được hàng" sang tư duy "xây dựng được thị trường. Ông Bá nhấn mạnh tầm quan trọng của việc quản trị "giá vào kệ" thay vì chỉ tính giá FOB tại cảng Việt Nam.

Để thâm nhập thị trường Anh hiệu quả, ông Bá đề xuất một lộ trình 4 giai đoạn:

Giai đoạn 0-3 tháng: Kiểm chuẩn sản phẩm, xác định phân khúc và tính toán Landed Cost chính xác.

Giai đoạn 3-6 tháng: Tìm kiếm nhà phân phối, tối ưu hóa nhãn mác qua các đơn hàng nhỏ để thử nghiệm phản ứng thị trường.

Giai đoạn 6-12 tháng: Khai phá kênh online và wholesale, xây dựng hệ thống dữ liệu khách hàng.

Giai đoạn sau 12 tháng: Thiết lập kho bãi tại Anh (3PL) và xây dựng sự hiện diện thương hiệu dài hạn.

Đặc biệt, doanh nghiệp được khuyến nghị xây dựng Phòng dữ liệu xuất khẩu cho từng dòng sản phẩm. Đây là "vũ khí" giúp doanh nghiệp phản hồi chuyên nghiệp các câu hỏi về hồ sơ xuất xứ, chứng nhận ESG và truy xuất nguồn gốc trong vòng 24-48 giờ – một yếu tố then chốt để xây dựng niềm tin với các nhà nhập khẩu Anh.

Ông Bá cho rằng nguyên tắc là đi từng nấc, kiểm chứng bằng dữ liệu, không đầu tư lớn quá sớm khi chưa chuẩn sản phẩm. Đặc biệt, doanh nghiệp không nên đi một mình, hãy tận dụng hệ sinh thái hỗ trợ từ Thương vụ, Cục Xúc tiến thương mại, các hiệp hội ngành nghề và các đơn vị logistics, luật, kiểm nghiệm.

“Cơ hội không nằm ở câu hỏi thị trường Anh có lớn hay không, mà nằm ở câu hỏi doanh nghiệp Việt Nam có đủ chuẩn, đủ câu chuyện và đủ kênh phân phối để vào sâu hơn hay không. Cơ hội lớn nhất của Việt Nam không chỉ là xuất khẩu nhiều hơn, mà là xuất khẩu tốt hơn: có tiêu chuẩn, có truy xuất, có thương hiệu và có khả năng đi đường dài”, ông Bá nhấn mạnh.