Xuất khẩu thủy sản: Khả thi mục tiêu 3,6 tỷ USD?

Theo Tổng cục Thống kê, giá trị sản xuất nông, lâm nghiệp và thuỷ sản 9 tháng đầu năm 2007 tăng 4,18% so cùng kỳ năm trước, trong đó thuỷ sản tăng 9,79%. Sản lượng thủy sản khai thác và nuôi trồng 9 tháng ước đạt 2.790.500 tấn, kim ngạch xuất khẩu ước đạt trên 2,7 tỉ USD.

Như vậy, nếu so với chỉ tiêu xuất khẩu 3,6 tỷ USD trong năm 2007, thì các doanh nghiệp thuỷ sản sẽ phải xuất khẩu khoảng 900 triệu USD trong quý 4.

Liệu đây có là "nhiệm vụ khả thi" với ngành thủy sản?

Hội nghị triển khai thực hiện kế hoạch kinh tế - xã hội ngành thủy sản đầu năm 2007 đã đề ra mục tiêu đưa tổng sản lượng ngành thủy sản năm 2007 đạt 3,8 triệu tấn, trong đó sản lượng khai thác là 2 triệu tấn; sản lượng nuôi trồng là 1,8 triệu tấn, giá trị xuất khẩu thủy sản đạt 3,6 tỷ USD (tăng 7,02% so với 2006).

Trước ngưỡng 3,6 tỷ USD

Hàng năm, cứ vào khoảng tháng 10, các nhà máy chế biến thủy sản bắt đầu tăng tốc do nhu cầu nhập khẩu hàng thủy sản đông lạnh của các nước tăng cao, và đây cũng là thời điểm các nhà máy chế biến thủy sản tăng tốc để đạt chỉ tiêu xuất khẩu được giao. Các nhà máy chế biến thủy sản ở tỉnh An Giang cũng không nằm ngoài quy luật này.

Theo ông Nguyễn Văn Thạnh, Giám đốc Sở Thủy sản An Giang, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (trước đây là Bộ Thủy sản) giao chỉ tiêu xuất khẩu cho tỉnh An Giang là 270 triệu USD, nhưng UBND tỉnh lại yêu cầu xuất khẩu thủy sản của tỉnh phải đạt 300 triệu USD.

Trong 9 tháng qua, An Giang đã xuất được 245 triệu USD. "Tôi nghĩ chỉ tiêu 300 triệu USD mà UBND tỉnh giao sẽ thực hiện được. Và việc đạt chỉ tiêu xuất khẩu thủy sản 3,6 tỷ USD năm 2007 là có cơ sở", ông Thạnh nói.

"Có hai lý do để lạc quan. Thứ nhất, chỉ tính riêng cá tra, năm 2006, đã xuất khẩu 600- 700 triệu USD nhưng năm nay cá tra, basa sẽ xuất được khoảng 1 tỷ USD. Thứ hai, chúng ta có thuận lợi về thị trường xuất khẩu thủy sản đã mở rộng, từ khoảng 50 nước nay đã lên 75 nước".

Vẫn theo ông Thạnh, hiện nay giá cá tra trên thị trường đang dao động trong mức 13.500-14.000 đồng/kg. Với giá này, cả doanh nghiệp và ngư dân đều có lãi và nguồn cá tra, basa nguyên liệu dồi dào đủ khả năng cung ứng cho các nhà máy chế biến trong những tháng cuối năm.

Kinh nghiệm xuất khẩu trong nhiều năm qua cho thấy, quý 4 là thời điểm mà các nước thuộc EU, Mỹ, Nga, Hàn Quốc... tiêu thụ rất mạnh hàng thủy sản đông lạnh của Việt Nam và đây chính là thời điểm để các doanh nghiệp tăng tốc đạt chỉ tiêu.

Giá cá tra nguyên liệu ở ĐBSCL hiện đã tăng trở lại, đạt 13.500 - 15.000 đồng/kg (loại thịt trắng). Tôm sú đang vào vụ thu hoạch rộ, mặc dù nhiều nơi còn xảy ra tình trạng thương lái "ép giá" nhưng nhìn chung, giá tôm sú nguyên liệu vẫn giữ ở mức cao.

Ông Lương Lê Phương, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỏ ra rất tự tin: "Thông thường xuất khẩu thủy sản vào quý 4 bao giờ cũng khả quan, nhờ nguồn nguyên liệu khá hơn và nhu cầu tiêu thụ của thế giới vào dịp cuối năm tăng mạnh. Do vậy, khả năng kim ngạch xuất khẩu thủy sản cả năm đạt 3,6 tỷ USD là hoàn toàn có cơ sở".

Cần có giải pháp đồng bộ về an toàn vệ sinh thực phẩm

Để ngành thủy sản phát triển thủy sản bền vững và đạt chỉ tiêu xuất khẩu thủy sản đạt 4 tỷ USD vào năm 2010 thì không thể bỏ qua các chỉ tiêu về an toàn vệ sinh thực phẩm và cần phải có giải pháp đồng bộ để giải quyết vấn đề trong đó vùng ĐBSCL là trọng điểm.

Thứ trưởng Lương Lê Phương cho biết hàng rào kỹ thuật mà các nước đặt ra ngày càng gắt gao. Ông nói: "Họ kiểm dịch chặt chẽ và thường xuyên ban hành những tiêu chuẩn mới, nếu chúng ta lơ là sẽ vướng ngay. Mới đây, đoàn thanh tra EU và Nga sang Việt Nam kiểm tra an toàn vệ sinh thực phẩm và thú y thủy sản ở Cà Mau, Nha Trang, xem xét hệ thống nuôi trồng, thu mua và chế biến tại các nhà máy.

Sau khi đi kiểm tra an toàn vệ sinh thực phẩm, phía Nga đã có kết luận thông quan. Riêng đoàn thanh tra của EU đánh giá cao nỗ lực kiểm soát an toàn vệ sinh thực phẩm và đáp ứng tốt các quy định của EU, tuy nhiên điều kiện vệ sinh tại các nhà máy sản xuất nước đá, tàu cá, cảng cả... vẫn chưa tốt".

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Nguyễn Việt Thắng đã nhận xét: "Nuôi trồng thuỷ sản ở ĐBSCL rất phát triển, đem lại lợi nhuận lớn và còn nhiều tiềm năng để phát triển. Tuy nhiên, còn nhiều vấn đề cần được quan tâm giải quyết."

Thứ trưởng Nguyễn Việt Thắng cũng yêu cầu các tỉnh ĐBSCL rà soát lại quy hoạch thủy lợi, quan tâm đến những vùng nuôi trồng thủy sản, tiến hành tổ chức hội thảo công tác thủy lợi cho nuôi trồng thủy sản dự kiến vào cuối tháng 10 năm nay tại thành phố Cần Thơ hoặc Tp.HCM.

Sau hội thảo, Bộ sẽ ra văn bản hướng dẫn và thiết kế hệ thống thủy lợi phục vụ thủy sản. Tiềm năng phát triển thủy sản ở ĐBSCL và vùng ven biển rất lớn, nếu tập trung giải quyết được vấn đề thủy lợi, xử lý môi trường và thị trường tiêu thụ. Hiện nay, tình trạng ô nhiễm môi trường nước vùng nuôi cá ở ĐBSCL đang báo động.