Ấn Độ đối mặt sức ép từ xung đột Trung Đông

Căng thẳng tại Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt đang khiến Ấn Độ đối mặt sức ép ngày càng lớn, khi giá dầu tăng vọt có thể khiến hóa đơn nhập khẩu năng lượng của nước này phình to thêm. Cùng với đó, việc nhiều đường bay bị gián đoạn cũng gây khó khăn cho hoạt động của các hãng hàng không nước này.

SỨC ÉP GIÁ DẦU

Ông Pankaj Srivastava, Phó Chủ tịch cấp cao của công ty nghiên cứu năng lượng Rystad Energy, cho biết Ấn Độ nhập khẩu gần 85% nhu cầu dầu thô, tương đương khoảng 4,2 triệu thùng/ngày.

“Chỉ cần giá dầu tăng thêm vài USD cũng có thể tác động đáng kể tới bài toán năng lượng của Ấn Độ. Giá dầu tăng sẽ gây sức ép lên cán cân thanh toán và có thể khiến đồng rupee chịu thêm áp lực”, ông Srivastava nhận xét với hãng tin CNBC.

Trong tuần này, giá dầu tăng mạnh sau khi các cuộc không kích do Mỹ và Israel tiến hành nhằm vào Iran cuối tuần trước làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung. Iran hiện là nhà sản xuất dầu lớn thứ tư trong Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC).

Căng thẳng tiếp tục leo thang sau khi Lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei chết trong các cuộc không kích này, kéo theo các đợt đáp trả của Tehran nhằm vào nhiều quốc gia Trung Đông có căn cứ quân sự của Mỹ.

Trong phiên thứ Hai (2/3), giá dầu Brent tăng 9,3% lên 79,40 USD/thùng, mức cao nhất trong vòng 52 tuần.

Trong báo cáo công bố hôm 1/3, ngân hàng Morgan Stanley nhận định nếu giá dầu tăng thêm 10 USD/thùng và duy trì ở mức này, tăng trưởng tổng sản phẩm trong nước (GDP) của châu Á có thể giảm 0,2-0,3 điểm phần trăm.

Ngân hàng này cũng đánh giá Ấn Độ là một trong những nền kinh tế chịu tác động nhất trước cú sốc giá dầu. Phân tích của Morgan Stanley chỉ ra rằng mỗi khi giá dầu tăng thêm 10 USD/thùng, thâm hụt tài khoản vãng lai của Ấn Độ - hiện ở mức 1,2% GDP - có thể tăng 0,5 điểm phần trăm.

“Thái Lan, Hàn Quốc, Đài Loan và Ấn Độ là những nền kinh tế dễ chịu sức ép hơn lên tăng trưởng, do phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu dầu khí”, báo cáo nhận định.

Theo hãng tin Reuters, vào ngày thứ Hai (2/3), một quan chức cấp cao của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran tuyên bố Tehran sẽ đóng eo biển Hormuz và đe dọa tấn công bất kỳ tàu nào tìm cách đi qua tuyến hàng hải này. 

Gián đoạn tại eo biển Hormuz tiếp tục đẩy giá dầu tăng cao, bởi đây là tuyến hàng hải huyết mạch kết nối các nhà sản xuất năng lượng lớn như Saudi Arabia, Iran, Iraq và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) với thị trường toàn cầu. Khoảng 20% nguồn cung dầu của thế giới được vận chuyển qua tuyến hàng hải này.

Theo báo cáo công bố ngày 1/3 của tập đoàn tài chính Nomura, dữ liệu theo dõi tàu biển mới nhất cho thấy khoảng một nửa lượng dầu thô nhập khẩu của Ấn Độ hiện đi qua eo biển Hormuz.

“Đây là thời điểm rất bất lợi với Ấn Độ”, bà Ellen Wald, Chủ tịch công ty tư vấn Transversal Consulting, nhận định trên chương trình “Inside India” của CNBC hôm 2/3. Theo bà, nếu Ấn Độ tăng mua dầu Nga, các giao dịch này sẽ bị Washington theo dõi sát sao hơn.

Theo nhà cung cấp dữ liệu năng lượng Kpler, cho tới một tuần trước, Ấn Độ nhập khẩu 1,16 triệu thùng/ngày dầu Nga, thấp hơn mức bình quân 1,71 triệu thùng/ngày của năm 2025. Phần sụt giảm này được bù bằng nguồn cung từ Trung Đông, nhưng nguồn cung đó hiện đang bị gián đoạn.

Kể từ tháng 8 năm ngoái, hàng hóa xuất khẩu của Ấn Độ sang Mỹ bị áp thuế quan 50%. Trong đó, 25% là thuế quan trừng phạt nhằm gây sức ép để New Delhi giảm mua dầu Nga. Tuy nhiên, sau thỏa thuận thương mại tạm thời đạt được vào tháng trước, Mỹ đã gỡ bỏ phần thuế quan này. Washington cho biết Ấn Độ đã cam kết chấm dứt nhập khẩu dầu từ Nga, dù trực tiếp hay gián tiếp, đồng thời tăng mua các sản phẩm năng lượng từ Mỹ.

Tuy nhiên, Washington cũng cảnh báo sẽ theo dõi chặt hoạt động nhập khẩu dầu Nga của Ấn Độ. Bất kỳ động thái nào của New Delhi nhằm nối lại các giao dịch này đều có thể khiến Mỹ áp lại thuế quan trừng phạt. Điều này đồng nghĩa nếu xung đột với Iran tiếp tục gây gián đoạn nguồn cung dầu, Ấn Độ sẽ rơi vào thế khó trong việc bảo đảm nhu cầu năng lượng.

Dù vậy, bà Wald cho rằng Ấn Độ vẫn có thể vẫn có sự linh hoạt nhất định.  “Tôi có cảm giác sẽ không ai thực sự chỉ trích Ấn Độ nếu nước này làm những gì cần phải làm để vượt qua vấn đề này trong tháng tới”, bà Wald chia sẻ.

Theo ông Srivastava của công ty Rystad Energy, khả năng Ấn Độ nối lại nhập khẩu dầu Nga vẫn khá lớn, do một lượng đáng kể dầu thô Nga có chất lượng phù hợp với nhu cầu của nước này hiện có sẵn trên các tuyến vận chuyển đường biển.

GIÁN ĐOẠN HÀNG KHÔNG

Giá dầu tăng là rủi ro lớn hơn với kinh tế Ấn Độ về trung hạn, nhưng trước mắt, việc nhiều vùng trời tại Trung Đông đóng cửa đang trực tiếp làm gián đoạn các chuyến bay đi và đến Ấn Độ.

Ông Sajay Lazar, Giám đốc điều hành công ty tư vấn hàng không Avialaz Consultants của Ấn Độ, cho biết các chuyến bay từ Ấn Độ đi về phía Tây thường phải bay qua không phận Iran và bán đảo Arab.

“Trung Đông là hành lang hàng không lớn nhất của Ấn Độ trên các chặng bay hướng Tây, nên sự gián đoạn hiện nay sẽ ảnh hưởng đáng kể tới hãng hàng không IndiGo và hãng hàng không Air India”, ông Lazar nói.

Trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông leo thang, cùng với việc không phận Pakistan vẫn đóng cửa đối với các hãng hàng không Ấn Độ, nhiều chuyến bay từ Ấn Độ đi châu Âu và Anh đã bị ảnh hưởng. Một số chuyến bị hủy, một số khác phải đổi lộ trình.

Cổ phiếu của hãng hàng không IndiGo - giao dịch dưới tên InterGlobe Aviation - giảm gần 6%  trong phiên giao dịch ngày 2/3. Trong thông báo công bố cùng ngày, hãng này cho biết thời gian tạm dừng một số chuyến bay quốc tế đi qua không phận Trung Đông sẽ được kéo dài.

Trong khi đó, theo bài đăng trên mạng xã hội X, hãng hàng không Air India - do tập đoàn Tata và hãng hàng không Singapore Airlines đồng sở hữu - đã hủy toàn bộ các chuyến bay đi và UAE, Saudi Arabia, Israel và Qatar trong ngày 2/3.

Hãng này cũng hủy một số chuyến bay từ New Delhi tới châu Âu, nhưng cho biết nhiều chuyến bay khác tới châu Âu và Bắc Mỹ vẫn được khai thác theo lịch trình nhờ chuyển sang các đường bay thay thế qua những không phận còn mở.

Theo các chuyên gia hàng không, việc phải chuyển hướng bay không chỉ kéo dài hành trình mà còn làm chi phí vận hành tăng mạnh. Hiện các chuyến bay từ Ấn Độ đi về phía Tây đang mất thêm tới 4 tiếng so với thông thường.

“Ở kịch bản thận trọng nhất, thiệt hại đối với các hãng hàng không Ấn Độ và quốc tế khai thác các chuyến bay đi và đến Ấn Độ được ước tính là khoảng 875 crore rupee, tương đương khoảng 96 triệu USD, một tuần”, ông Mark D. Martin, chuyên gia hàng không tại công ty tư vấn Martin Consulting, nhận định. Ông dự báo tình trạng gián đoạn không phận hiện nay nhiều khả năng sẽ còn kéo dài ít nhất một tuần nữa.

Hôm 1/3, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói với tờ báo Daily Mail rằng xung đột với Iran có thể kéo dài thêm 4 tuần nữa. Trong khi đó, ông Ali Larijani, người đứng đầu Hội đồng An ninh Quốc gia Iran, cho biết trong một bài đăng X rằng Tehran chưa có kế hoạch nối lại đàm phán với Mỹ.

Ông Martin nhận định nếu tình hình tiếp tục leo thang, Ấn Độ có thể sẽ tìm cách đề nghị Trung Quốc cho phép sử dụng không phận phía Bắc. Phương án này sẽ giúp các chuyến bay bay qua không phận của Cộng đồng các Quốc gia Độc lập (CIS) để tới châu Âu.