Chính phủ của Thủ tướng Narendra Modi mới đây nới lỏng một phần các hạn chế đối với vốn đầu tư từ Trung Quốc, trong bối cảnh nền kinh tế nước này đang chịu thêm sức ép cú sốc giá năng lượng do xung đột ở Trung Đông...

Cụ thể, New Delhi đã phê duyệt chủ trương cho phép huy động vốn đầu tư từ các quốc gia láng giềng có chung đường biên giới trên bộ với Ấn Độ chảy vào các lĩnh vực hàng hóa phục vụ sản xuất, điện tử và pin mặt trời.

Theo các nhà phân tích, dù thông báo không nêu tên Trung Quốc, quyết định trên này thực chất là bước điều chỉnh đối với Press Note 3 - quy định mà New Delhi ban hành sau vụ đụng độ biên giới giữa quân đội Ấn Độ và Trung Quốc cách đây 6 năm. Theo quy định đó, mọi khoản đầu tư từ các quốc gia có chung đường biên giới trên bộ với Ấn Độ đều phải được chính phủ phê duyệt.

“Các hướng dẫn mới nhằm làm rõ quy định hành chính, cải thiện môi trường kinh doanh và tạo thuận lợi hơn cho dòng vốn đầu tư nước ngoài. Thay đổi này có thể giúp thu hút thêm vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), hỗ trợ doanh nghiệp trong nước tiếp cận công nghệ mới, tạo thêm giá trị nội địa và tăng cường liên kết với chuỗi cung ứng toàn cầu”, thông cáo của văn phòng Thủ tướng Ấn Độ cho biết.

Trên thực tế, Chính phủ của ông Modi đã cân nhắc nới lỏng các hạn chế này trong nhiều tháng qua, khi giới doanh nghiệp liên tục gây sức ép và kêu gọi mở cửa trở lại với dòng vốn từ Trung Quốc. Quyết định được đưa ra vào thời điểm nền kinh tế Ấn Độ đang chịu thêm sức ép từ xung đột ở Trung Đông, vốn đang làm gián đoạn dòng chảy dầu khí toàn cầu và kéo đồng rupee xuống mức thấp nhất so với đồng USD.

Động thái của New Delhi cũng được đưa ra trong lúc nước này đang nỗ lực xử lý các bất đồng với Mỹ - đối tác thương mại lớn nhất của Ấn Độ. Gần đây, Tổng thống Mỹ Donald Trump tạm thời cho phép Ấn Độ tiếp tục mua dầu Nga mà không bị tái áp trừng phạt. Đây từng là một trong những điểm gây căng thẳng giữa hai bên và cũng là lý do khiến hàng xuất khẩu của Ấn Độ đối mặt mức thuế quan cao hơn khi xuất khẩu vào Mỹ.

Ông Trump vốn cho rằng việc Ấn Độ mua dầu Nga đã gián tiếp tạo nguồn thu cho Moscow phục vụ cuộc chiến tại Ukraine. Sau đó, Washington đã gỡ bỏ mức thuế quan trừng phạt liên quan, khi hai bên đạt được thỏa thuận thương mại tạm thời và New Delhi cam kết ngừng mua dầu Nga.

Những rạn nứt trong quan hệ thương mại và ngoại giao với Washington cũng khiến New Delhi đẩy nhanh nỗ lực đa dạng hóa quan hệ kinh tế. Trong năm nay, Ấn Độ đã ký một số thỏa thuận thương mại bị trì hoãn từ lâu, trong đó có thỏa thuận với Liên minh châu Âu (EU).

Theo quy định được điều chỉnh, các doanh nghiệp có tỷ lệ sở hữu của Trung Quốc dưới 10% sẽ được đầu tư vào Ấn Độ mà không cần xin phê duyệt của Chính phủ. Quy định này cũng yêu cầu cơ quan chức năng đưa ra quyết định trong vòng tối đa 60 ngày đối với các dự án thuộc những lĩnh vực then chốt như điện tử, tấm silicon dùng để sản xuất con chip và pin năng lượng mặt trời.

Dù Trung Quốc là đối tác thương mại lớn thứ hai của Ấn Độ, FDI từ nước này vào Ấn Độ tương đối hạn chế. Trong năm tài khóa kết thúc vào tháng 3/2025, FDI từ Trung Quốc chỉ đạt 2,67 triệu USD, trong khi tổng vốn FDI đổ vào Ấn Độ đạt 50 tỷ USD.

Theo bà Rajani Sinha, nhà kinh tế trưởng tại công ty xếp hạng tín nhiệm CareEdge Ratings, dù mức độ nới lỏng lần này còn hạn chế, việc củng cố dòng vốn FDI là đặc biệt quan trọng trong bối cảnh bất định toàn cầu gia tăng và xung đột địa chính trị kéo dài.

“Giá dầu Brent duy trì ở mức cao đang khiến việc hỗ trợ dòng vốn FDI trở nên cấp thiết hơn, bởi điều này có thể làm thâm hụt tài khoản vãng lai tăng thêm, qua đó gây sức ép lên cán cân thanh toán và đồng rupee”, bà Sinha nhận định.

Kể từ khi lên nắm quyền vào năm 2014, ông Modi đặt mục tiêu nâng tỷ trọng ngành sản xuất trong nền kinh tế Ấn Độ lên 25%. Tuy nhiên, đến nay lĩnh vực này mới chỉ chiếm khoảng 16%.

Bà Jahnavi Prabhakar, nhà kinh tế tại ngân hàng Bank of Baroda, cho rằng việc nới lỏng quy định có thể giúp các công ty khởi nghiệp và doanh nghiệp công nghệ chuyên sâu thu hút thêm vốn từ các quỹ đầu tư toàn cầu. Theo bà, Ấn Độ vẫn cần công nghệ và nguồn nhân lực có kỹ năng từ Trung Quốc để thúc đẩy sản xuất trong một số lĩnh vực nhạy cảm, trong đó có xe điện.

Trong năm tài khóa 2021, kim ngạch thương mại giữa Ấn Độ và Trung Quốc đạt 86,4 tỷ USD. Đến năm tài khóa kết thúc vào tháng 3/2025, con số này tăng lên 127,7 tỷ USD. Tuy nhiên, đà tăng chủ yếu đến từ việc Ấn Độ nhập khẩu nhiều hơn từ Trung Quốc.

Theo bà Sinha, trong giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 12/2025, FDI ròng vào Ấn Độ chỉ đạt 4 tỷ USD. Mức này thấp hơn nhiều so với FDI gộp, do một phần lợi nhuận của nhà đầu tư nước ngoài được chuyển ra nước ngoài thay vì tái đầu tư, trong khi doanh nghiệp Ấn Độ cũng đẩy mạnh đầu tư ra nước ngoài. Dù cao hơn mức 0,6 tỷ USD của cùng kỳ năm trước, con số này vẫn cho thấy lượng vốn FDI thực ở lại nền kinh tế khá khiêm tốn.