An ninh mạng vững chắc là điều kiện để Việt Nam bứt phá trong kỷ nguyên số

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Tiến Dũng nhấn mạnh tại hội thảo “Bảo mật trong kỷ nguyên AI - Chiến lược hình thành tương lai số” do Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA) và Check Point Software Technologies tổ chức ngày 7/4. 

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước cho hay trong những năm gần đây, trí tuệ nhân tạo (AI) đang phát triển với tốc độ rất nhanh, từng bước trở thành một hạ tầng số mang tính chiến lược của nhiều quốc gia. 

AI không chỉ là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, mà còn làm thay đổi căn bản cách thức vận hành và quản trị của các tổ chức.

Đặc biệt trong lĩnh vực tài chính – ngân hàng, AI đang được nghiên cứu và ứng dụng rộng rãi trong nhiều hoạt động như chấm điểm tín dụng, phát hiện gian lận, tự động hóa quy trình, hay hỗ trợ khách hàng. Những ứng dụng này góp phần nâng cao hiệu quả vận hành và mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính.

Tuy nhiên, chính sự phát triển của AI cũng đang làm thay đổi bản chất của các mối đe dọa an ninh mạng.

Các cuộc tấn công đang gia tăng tận dụng AI để tự động hóa, mở rộng quy mô và gia tăng mức độ tinh vi, khiến môi trường an ninh mạng trở nên phức tạp, đồng thời đặt ra thách thức lớn đối với các phương thức phòng vệ truyền thống.

Việc xây dựng hệ sinh thái AI vì thế không chỉ dừng ở khía cạnh công nghệ, mà còn đòi hỏi đồng bộ từ quản trị dữ liệu, quản trị rủi ro đến thiết kế hệ thống ngay từ giai đoạn đầu và xuyên suốt quá trình vận hành.

“Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá trong kỷ nguyên số. Tuy nhiên, để tận dụng cơ hội, chúng ta cần nền tảng an ninh mạng vững chắc, để đổi mới sáng tạo luôn song hành với an toàn, bảo mật và kiểm soát rủi ro”, ông Dũng nhấn mạnh. 

Đồng tình với quan điểm về yêu cầu xây dựng hạ tầng an ninh mạng vững chắc trong kỷ nguyên mới, Đại tá Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Bộ Công an), Trưởng Ban An ninh dữ liệu và Bảo vệ dữ liệu cá nhân (Hiệp hội An ninh mạng quốc gia), chỉ rõ AI đang làm thay đổi căn bản phương thức và bản chất của các mối đe dọa trên không gian mạng.

Với sự hỗ trợ của AI, tội phạm mạng có thể tự động hóa các cuộc tấn công, mở rộng quy mô và nâng mức độ tinh vi lên chưa từng có. Các hình thức lừa đảo ngày càng được cá nhân hóa, công nghệ giả mạo như deepfake trở nên khó nhận diện, trong khi mã độc liên tục tiến hóa để né tránh các hệ thống phòng thủ.

Đáng chú ý, tội phạm mạng đang chuyển dịch từ các hoạt động đơn lẻ sang mô hình tổ chức chuyên nghiệp, có tính hệ thống và mang dáng dấp “công nghiệp hóa”. AI giúp rút ngắn đáng kể thời gian chuẩn bị, triển khai và mở rộng phạm vi tấn công. Điều này cho thấy không gian mạng không còn là một môi trường tĩnh, mà đã trở thành một “chiến trường động”, nơi các hoạt động tấn công và phòng thủ diễn ra liên tục với tốc độ ngày càng cao.

Tại Việt Nam, những xu hướng này không còn là nguy cơ tiềm ẩn mà đã hiện hữu rõ ràng.

Trong bối cảnh đó, việc tăng cường hợp tác giữa các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức quốc tế trở nên cấp thiết. Không một quốc gia hay tổ chức nào có thể đơn độc giải quyết toàn bộ các thách thức này.

“Chúng ta cần xây dựng một hệ sinh thái an ninh mạng, trong đó thúc đẩy chia sẻ thông tin, tăng cường kết nối và phối hợp trong nghiên cứu, phát triển cũng như triển khai các giải pháp công nghệ tiên tiến”, Đại tá Nguyễn Hồng Quân nhấn mạnh.

Các chuyên gia khẳng định AI không chỉ là động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tối ưu hóa vận hành, mà còn vô tình tạo ra những kẽ hở bảo mật mới khi hệ thống dữ liệu ngày càng trở nên kết nối và phức tạp.

Hành lang pháp lý về an ninh mạng và AI của Việt Nam đang được hoàn thiện với Luật An ninh mạng, Chiến lược AI đến năm 2030 và các định hướng quản lý mới, nhấn mạnh yêu cầu an toàn, minh bạch và trách nhiệm giải trình trong toàn bộ vòng đời công nghệ, đặc biệt khi AI trở thành một phần quan trọng của hạ tầng số quốc gia.