Mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong năm 2026 và giai đoạn 2026 - 2030 đang đặt ra những thách thức lớn. Yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là một trong những giải pháp cấp thiết hiện nay.

Thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình từ bán dẫn, AI

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá chiến lược hàng đầu và là động lực chủ yếu để nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh quốc gia và tạo nền tảng cho tăng trưởng nhanh, bền vững trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Giám đốc quốc gia Intel tại Việt Nam, thành viên Ban Giám khảo cuộc thi sao Khuê, ông Phùng Việt Thắng cho rằng: "Có một mối quan hệ chặt chẽ của việc phát triển các giải pháp công nghệ trong phát triển kinh tế của quốc gia. Ai cũng nói vấn đề tăng trưởng 10% hàng năm là một con số rất khó thực hiện. Tôi nghĩ là chúng ta nên nói về thực hiện bằng cách nào. Ở góc độ là một chuyên gia công nghệ thì tôi rất tin là công nghệ và giải pháp sẽ đem lại kết quả phát triển tốt, động lực tốt cho nền kinh tế".  

Ông Phùng Việt Thắng đánh giá, công nghệ và giải pháp đóng vai trò quan trọng như một công cụ để phát triển nền kinh tế. Và khi giải pháp công nghệ đó đủ quan trọng, được triển khai rộng rãi thì giải pháp công nghệ lại trở thành động lực giúp cho những thành phần khác nhau trong nền kinh tế phát triển. 

Trong nhiều thập kỷ qua, Việt Nam đã duy trì mức tăng trưởng ổn định từ 6-7%. Tuy nhiên, để thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình, theo kịp các quốc gia phát triển trong khu vực thì không thể chỉ theo lộ trình cũ là dựa vào tài nguyên và lao động giá rẻ. Việt Nam buộc phải dựa vào khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và năng suất lao động xã hội; tranh thủ cơ hội từ cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, với các lĩnh vực mũi nhọn như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), kinh tế xanh và kinh tế số.

Đưa AI, Deep tech vào trong các ngành kinh tế tư

Thời gian qua, các hoạt động thanh toán điện tử, quyết toán thuế online dành cho các đơn vị, doanh nghiệp, các hộ kinh doanh là những giải pháp công nghệ hữu ích, mang lại sự thuận tiện cho người dân và doanh nghiệp. Hoặc chỉ với  thiết bị điện thoại cá nhân thì mỗi người dân đều có thể thao tác thực hiện được nhiều giao dịch mà trước đây tốn rất nhiều thời gian và công sức. Đó chính là sự thành công của công cuộc số hóa.

Tuy nhiên, hiện phần lớn dữ liệu vẫn đang trong quá trình xây dựng, thiếu sự kết nối và chia sẻ đồng bộ, là điểm nghẽn trong chuyển đổi số tại Việt Nam. 

Theo bà Võ Thị Trung Trinh, Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TP Hồ Chí Minh, chuyển đổi theo mô hình phát triển kinh tế ứng dụng công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là yêu cầu bắt buộc hiện nay. Ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số sẽ góp phần thúc đẩy việc xuất hiện những mô hình kinh doanh mới, những nhà máy sản xuất ứng dụng các công nghệ liên quan đến mô hình ngôn ngữ lớn, trí tuệ nhân tạo hoặc tự động hóa. Từ đó sẽ làm tăng năng suất, giảm số lượng lao động và tạo ra những giá trị gia tăng.

"Mô hình kinh doanh này đòi hỏi đầu tư toàn diện, trong đó có những chiến lược dài hạn và những kết quả trong ngắn hạn và sự đầu tư này sẽ tuân thủ theo những quy định, ví dụ như chúng ta ứng dụng về dữ liệu,  ứng dụng về AI", bà Võ Thị Trung Trinh nhấn mạnh.

Theo các chuyên gia, công nghệ là động lực quan trọng nhất cho giai đoạn phát triển, tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn tới. Để tăng trưởng 2 con số, phải dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo để chuyển đổi số. Trong bối cảnh đó, ngành công nghiệp công nghệ số sẽ có 2 nhiệm vụ trọng tâm, một là ứng dụng khoa học công nghệ để thúc đẩy toàn bộ ngành kinh tế thực, ngành kinh tế khác; hai là phát triển kinh tế số, bảo đảm thực hiện được mục tiêu kinh tế số phải đóng góp 25% và sắp tới là lên tới 30% GDP. 

Để đạt được mục tiêu đó, theo các chuyên gia, buộc phải đưa AI, đưa những công nghệ sâu deep tech vào trong các ngành kinh tế tư để thúc đẩy tăng trưởng. Đồng thời, mở ra những không gian phát triển mới như bán dẫn, kinh tế tầm thấp, công nghệ lượng tử.