Ba giai đoạn hút vốn cực mạnh của thị trường chứng khoán khi nâng hạng

Bước sang năm 2026, thị trường chứng khoán đánh dấu cột mốc mới với bước tiến được nâng hạng theo công bố của FTSE, nhờ đó dòng vốn trong và ngoài nước vào thị trường kỳ vọng sẽ mạnh mẽ hơn sau những năm rút ồ ạt.

Trong giai đoạn phát triển mới và hội nhập quốc tế sâu rộng, để đảm bảo sự tăng trưởng vững chắc và ổn định thì dòng vốn vào thị trường cũng sẽ phải chất lượng và bền vững hơn. Vậy thị trường vốn, thị trường chứng khoán đang cần những dòng vốn chất lượng ra sao và làm thế nào để thu hút dòng vốn này vào thị trường Việt Nam mạnh mẽ hơn trong năm 2026, cũng như trong giai đoạn phát triển mới?

Trao đổi về vấn đề này trong chương trình Phố Tài chính mới đây, bà Nguyễn Thị Hằng Nga, CFA, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Quản lý Quỹ Đầu tư chứng khoán Vietcombank (VCBF) cho rằng để dòng vốn vào thị trường gia tăng cả về lượng và chất thì cần thúc đẩy các giải pháp, đặc biệt là phát triển nhà đầu tư tổ chức và các quỹ đầu tư chuyên nghiệp, qua đó gia tăng tính ổn định và bền vững cho thị trường chứng khoán trong giai đoạn mới.

BA GIAI ĐOẠN HÚT VỐN MẠNH

Đối với nâng hạng, theo bà Nga, thông thường thị trường chứng khoán sẽ phản ứng cả trước và sau khi thông tin được công bố. Vì vậy, dòng vốn vào thị trường sẽ diễn ra theo ba giai đoạn.

Trước tháng 3/2026, dòng vốn chủ động tăng do nhà đầu tư giao dịch dựa kỳ vọng nâng hạng, đến từ cả nhà đầu tư nội và đầu tư ngoại. Ví dụ tại Kuwait đón nhận dòng vốn ngoại ròng 700 triệu USD trong nửa cuối 2018 trước khi được FTSE nâng hạng (từ 200 triệu USD/năm trước đó). Chúng ta cũng đã chứng kiến dòng tiền đón đầu kỳ vọng này của Việt Nam ở nhóm cổ phiếu chứng khoán trong quý 3/2025 khi nhóm này tăng tới hơn 60% từ cuối tháng 6 đến đầu tháng 9 năm 2025.

Còn từ tháng 3 đến tháng 9/2026, FTSE dự kiến sẽ tiếp tục đánh giá việc nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam vào đợt rà soát giữa kỳ trong tháng 3, trước khi việc nâng hạng chính thức có hiệu lực vào tháng 9/2026. Ở giai đoạn này, kỳ vọng dòng tiền tiếp tục đổ vào thị trường. Dòng vốn đầu tư nước ngoài sẽ chủ yếu đến từ các quỹ chủ động.

Sau tháng 9/2026, tức là giai đoạn sau khi được nâng hạng chính thức, dòng vốn thụ động (passive) ETF tham chiếu theo FTSE Emerging sẽ bắt đầu giải ngân. Dự kiến Việt Nam có thể thu hút 0,5 - 1 tỷ USD dòng vốn thụ động. Dòng vốn từ các quỹ chủ động dự kiến cũng sẽ tiếp tục tăng dần nếu có các cơ hội đầu tư hấp dẫn. Nhà đầu tư nội có thể tìm cách hiện thực hóa lợi nhuận trong giai đoạn này nếu thị trường trước đó đã tăng mạnh.

Mặc dù vậy, thị trường chứng khoán Việt Nam hiện nay vẫn chủ yếu đến từ nhà đầu tư cá nhân trong nước. Dòng vốn cá nhân thường có tính chất ngắn hạn, đầu cơ cao, thường bị ảnh hưởng rất mạnh của tâm lý và áp lực của đòn bẩy, vì vậy dễ gây biến động mạnh cho thị trường.

Các nhà đầu tư nước ngoài chiếm khoảng 9% - 10% giá trị giao dịch. Trước đây, thị trường thường bị dẫn dắt bởi dòng vốn ngoại. Tuy nhiên trong vài năm vừa qua, dòng tiền nội đã áp đảo và không còn bị ảnh hưởng quá nhiều. Năm 2026, với việc siết chặt tình trạng mua bán ngoại tệ ở thị trường tự do, việc đầu tư vàng cũng khó khăn hơn và Mỹ tiếp tục hạ lãi suất thì sự mất giá của VNĐ kỳ vọng sẽ thấp hơn, giúp giảm áp lực bán của các nhà đầu tư nước ngoài.

"Cùng với triển vọng nâng hạng, kỳ vọng dòng tiền ngoại sẽ đóng góp tích cực hơn cho thị trường chứng khoán Việt Nam", bà Nga nhấn mạnh.

Trong khi đó, dòng tiền của nhà đầu tư tổ chức chủ yếu đến từ tự doanh của các công ty chứng khoán và các quỹ ETF nội. Các quỹ mở cổ phiếu trong nước có quy mô còn rất nhỏ, chỉ khoảng 1,5 tỷ USD vào cuối năm 2025, và thường ít giao dịch nên chưa ảnh hưởng lớn đến thị trường.

Điểm tích cực là nhà đầu tư ngày càng quan tâm nhiều hơn tới quỹ mở và quy mô các quỹ đang tăng mạnh, khoảng 3 lần trong vòng 3 năm qua và hy vọng sẽ đóng góp nhiều hơn vào giao dịch của thị trường, giúp các cổ phiếu được giao dịch gần hơn với giá trị thực của doanh nghiệp, và theo đó đóng góp nhiều hơn cho sự ổn định của thị trường.

NỚI LỎNG SỞ HỮU NƯỚC NGOÀI ĐỂ THU HÚT NGUỒN VỐN

Theo bà Nga, nhà đầu tư tổ chức nước ngoài đòi hỏi cao về chất lượng tăng trưởng của doanh nghiệp, tầm nhìn chiến lược và tính chính trực của đội ngũ quản lý, sự vững chắc về tài chính, quy mô vốn hóa, tỷ lệ free float, room ngoại, minh bạch thông tin, tiêu chuẩn ESG quốc tế, v.v… Do vậy, để thu hút được dòng vốn của nhà đầu tư tổ chức nước ngoài, cần một số giải pháp sau:

Thứ nhất là mở rộng và nâng cao chất lượng hàng hóa trên thị trường, giúp tăng quy mô thị trường, đa dạng hóa ngành nghề để duy trì và tăng tỷ trọng thị trường Việt Nam trong chỉ số thị trường mới nổi. Để làm được điều này thì tôi nghĩ rằng Chính phủ nên khuyến khích hoạt động IPO, niêm yết mới thông qua ưu đãi thuế nhằm tạo ra một làn sóng niêm yết mới. Chính phủ cũng nên tái khởi động chương trình cổ phần hóa và giảm sở hữu tại các doanh nghiệp nhà nước.

Ngoài ra, Chính phủ cũng nên nới lỏng giới hạn sở hữu nước ngoài và mở cửa cho nhà đầu tư quốc tế: Ví dụ ở Saudi Arabia sau khi được nâng hạng lên thị trường mới nổi năm 2019 đã nới lỏng điều kiện đầu tư với nhà đầu tư tổ chức nước ngoài, cho phép mọi nhà đầu tư quốc tế trực tiếp tham gia từ 2019, do đó tỷ trọng của thị trường này trong chỉ số thị trường mới nổi tăng từ 3,2% lên 4,7%.

Tiếp theo, cải thiện thủ tục hành chính và hạ tầng, cách thức giao dịch và thanh toán cũng là một trọng tâm. Thông tư số 08/2026/TT-BTC do Bộ Tài chính ban hành gần đây, ngày 03/02/2026 là một trong các bước tiến quan trọng khi nhà đầu tư nước ngoài có thể đặt lệnh qua môi giới nước ngoài, tức là không phải mở tài khoản tại công ty chứng khoán Việt Nam.

Cuối cùng cần tiếp tục nâng cao tính minh bạch và công bố thông tin theo chuẩn mực quốc tế, cung cấp thông tin bằng tiếng Anh, áp dụng tiêu chuẩn ESG quốc tế để tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư nước ngoài, từ đó tăng mức độ hấp dẫn của thị trường.

Đối với quỹ, ngành quỹ là ngành rất quan trọng để thu hút dòng tiền của nhà đầu tư cá nhân, giúp giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng, đặc biệt là trong điều kiện tín dụng trên GDP của chúng ta đã ở mức rất cao, khoảng gần 150%. Đề án tái cấu trúc nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ ra đời với bảy nhóm giải pháp để giải quyết toàn diện các vấn đề cho ngành, từ đầu vào là sản phẩm, hàng hóa đến đầu ra là ưu đãi thuế, đào tạo nhà đầu tư và hệ thống phân phối. Đề án được phê duyệt vào tháng 9/2025 và các giải pháp đề xuất trong đề án đã bắt đầu được thực thi.

Trong thời gian tới, Tổng giám đốc VCBF bày tỏ mong muốn nhóm giải pháp liên quan đến mở rộng và chuẩn hóa các kênh phân phối chứng chỉ quỹ được thực hiện, đặc biệt là kênh phân phối ngân hàng và các nhà tư vấn tài chính độc lập. Việc đẩy mạnh các chương trình tuyên truyền, phổ biến kiến thức về chứng khoán nói riêng và quản lý tài chính nói chung cũng cần sớm được đẩy mạnh, nhằm tác động tích cực đến nhận thức và hành vi của các nhà đầu tư cá nhân.