Bao bì hiện đã vượt qua vai trò vỏ bọc, trở thành "ngôn ngữ của thương hiệu", quyết định sự khác biệt và định vị giá trị hàng Việt trên toàn cầu. Thực tế cho thấy, một thiết kế sáng tạo, thân thiện môi trường có thể gia tăng giá trị sản phẩm xuất khẩu từ 10% đến 30%...

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, hàng hóa Việt Nam đã vươn ra hơn 200 thị trường toàn cầu. Tuy nhiên, để sản phẩm Việt Nam không chỉ vươn xa mà còn đứng vững, bên cạnh chất lượng, bao bì và thương hiệu đang trở thành hai yếu tố then chốt, quyết định định vị giá trị và tạo sự khác biệt trong mắt người tiêu dùng quốc tế.

TĂNG GIÁ TRỊ XUẤT KHẨU NHỜ BAO BÌ SÁNG TẠO, THÂN THIỆN MÔI TRƯỜNG

Tại hội thảo “Bao bì và Thương hiệu xuất khẩu 2025 - Từ xu hướng đến thực hiện”, ngày 29/10/2025, ông Lê Hoàng Tài, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) cho rằng một thiết kế bao bì sáng tạo, tinh tế, thân thiện môi trường và phù hợp với văn hóa bản địa có thể giúp gia tăng giá trị sản phẩm xuất khẩu từ 10% đến 30%, thậm chí quyết định sự lựa chọn của người tiêu dùng.

Bao bì ngày nay không chỉ là vỏ bọc, mà đã trở thành "ngôn ngữ của thương hiệu", thể hiện câu chuyện, cam kết và tầm nhìn của doanh nghiệp. Theo lãnh đạo Cục xúc tiến thương mại, thế giới đang chứng kiến ba xu hướng nổi bật trong lĩnh vực bao bì.

Thứ nhất: Xu hướng bao bì xanh và phát triển bền vững. Các thị trường xuất khẩu lớn như EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc đều ban hành các quy định nghiêm ngặt về bao bì thân thiện với môi trường. Xu hướng giảm nhựa, tăng vật liệu tái chế, tái sử dụng, và phân hủy sinh học không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là cam kết đạo đức của doanh nghiệp. Đây vừa là thách thức lớn, vừa là cơ hội vàng để doanh nghiệp Việt Nam chuyển đổi, khẳng định vị thế trong chuỗi cung ứng xanh toàn cầu.

Thứ hai: Số hóa và thông minh bao bì. Công nghệ mở ra kỷ nguyên bao bì có thể giao tiếp với người tiêu dùng qua QR Code hay các nền tảng số. Điều này giúp doanh nghiệp truy xuất nguồn gốc, quản lý chất lượng hiệu quả hơn, đồng thời kể câu chuyện thương hiệu sinh động và minh bạch. Việc tích hợp yếu tố số hóa vào bao bì được nhận định là xu hướng tất yếu, tạo lợi thế cạnh tranh cho sản phẩm Việt Nam trên thị trường quốc tế trong tương lai gần.

Thứ ba: Bao bì gắn với chiến lược thương hiệu. Theo ông Tài, người tiêu dùng ngày nay mua cả giá trị, niềm tin và trải nghiệm thương hiệu. Bao bì chính là một đại sứ, là điểm chạm đầu tiên giữa doanh nghiệp và khách hàng. Nếu được đầu tư đúng hướng, bao bì sẽ giúp thương hiệu Việt Nam tỏa sáng trong tâm trí người tiêu dùng toàn cầu.

“Các xu hướng này mở ra cơ hội lớn cho doanh nghiệp Việt Nam, nhất là khi chúng ta có lợi thế về năng lực in ấn, thiết kế ngày càng hiện đại, chi phí cạnh tranh, và nguồn nhân lực trẻ, sáng tạo”, ông Tài nhấn mạnh.

Đưa ra ví dụ thực tế về tầm quan trọng của bao bì trong việc định giá sản phẩm và thu hút khách hàng, bà Đỗ Thị Thanh Xuân, Founder Xuân Lê Branding, cho biết chiến lược thương hiệu socola của Marou đã định vị mình là sản phẩm xa xỉ, bán ở các khách sạn năm sao. Nhờ đầu tư rất nhiều vào bao bì, bao gồm kỹ thuật in, chất liệu và thiết kế tính toán về thị giác, độ tương phản, cảm xúc người dùng, sản phẩm đã được định giá cao gấp 5 đến 10 lần so với socola công nghiệp, mang lại biên lợi nhuận tương ứng.

Một ví dụ khác về chiến lược thị giác là sản phẩm xịt thơm toàn thân Superdrug. Việc thay đổi từ bao bì cũ sang bao bì mới với đồ họa hình ảnh đơn giản nhưng thông điệp rõ ràng, hấp dẫn đã giúp doanh số bán hàng tăng 350%.

TUÂN THỦ TIÊU CHUẨN KỸ THUẬT: "CHIẾC PASSPORT" ĐỂ RA THẾ GIỚI

Một rào cản lớn mà doanh nghiệp Việt Nam thường gặp phải là việc hàng hóa bị từ chối hoặc trả về do không tuân thủ yêu cầu bắt buộc của thị trường mục tiêu.

Bà Đỗ Thị Thanh Xuân nhấn mạnh tiêu chuẩn về tính tuân thủ. Ví dụ, sản phẩm xuất khẩu vào thị trường Mỹ phải có tiêu chuẩn FDA. Bao bì đựng đồ ăn cần có chứng nhận Food Grade và BPA free. Nếu không có những chứng nhận này, sản phẩm sẽ không được chấp nhận. Tiêu chuẩn bền vững cần có logo chứng nhận bền vững FSC trên bao bì giấy nếu có.

Về thông tin sản phẩm, đối với sản phẩm đồ ăn, trên bao bì cần có bảng Nutri-Fact theo đúng tiêu chuẩn mới nhất của FDA.

Tham gia thị trường nước ngoài nhiều năm, bà Đỗ Thị Quỳnh Phương, Giám đốc Công ty ACEM SAS – FRANCE, chia sẻ kinh nghiệm thực tế về rào cản ngôn ngữ và nội dung chi tiết trên bao bì. Khi xuất hàng sang Bỉ, sản phẩm của công ty bà đã bị từ chối bán vì không có tiếng Hà Lan trên bao bì, mặc dù đã có tiếng Anh và tiếng Pháp.

“Thị trường châu Âu rất coi trọng nội dung chi tiết trên bao bì, đặc biệt là các thành phần gây dị ứng. Thiếu thông tin rõ ràng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng và khiến hàng hóa phải xuất ngược hoặc dán thêm tem phụ, gây mất thời gian và đội thêm chi phí”, bà Phương cảnh báo.

Ngoài ra, việc xuất khẩu vào các thị trường đặc thù còn đòi hỏi các tiêu chuẩn riêng biệt, ví dụ như chứng nhận Halal để vào Ấn Độ và Malaysia.

CHIẾN LƯỢC "DAVID ĐÁNH GOLIATH" TRÊN KỆ HÀNG QUỐC TẾ

Để hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam trong hành trình này, ông Tài cho biết Cục Xúc tiến thương mại sẽ triển khai nhiều hoạt động, như tăng cường các chương trình tư vấn, tập huấn về thiết kế bao bì và phát triển thương hiệu xuất khẩu theo từng nhóm thị trường, ngành hàng.

Tư vấn doanh nghiệp chuyển đổi sang mô hình bao bì tuần hoàn, thân thiện môi trường và phát triển thương hiệu xuất khẩu bền vững. Triển khai các hoạt động xúc tiến thương mại gắn với phát triển thương hiệu và tiêu chuẩn xanh…. Mục tiêu là giúp doanh nghiệp không chỉ xuất khẩu sản phẩm mà còn xuất khẩu giá trị văn hóa, tinh thần và bản sắc thương hiệu Việt.

Bà Đỗ Thị Thanh Xuân ví von: "Cuộc chiến cạnh tranh quốc tế là câu chuyện "David đánh Goliath", song doanh nghiệp Việt Nam nhỏ bé vẫn có thể chiến thắng các đối thủ "khổng lồ" bằng cách tìm ra "viên đá" (chiến lược khác biệt hóa) và xác định đúng "điểm trán của Goliath" (điểm cốt lõi để tấn công).

Một nguyên lý thiết kế được bà chia sẻ là "triết lý càng ít càng tốt" (tối giản) đối với thị trường toàn cầu do người tiêu dùng bị "bội thực thông tin". Ngoài ra, còn có "nguyên lý thiết kế chữ F", mô tả cách mắt khách hàng quét thông tin trên bao bì trong 3 giây đầu tiên. Việc bố trí thông tin theo đúng nguyên lý này giúp giải quyết được vấn đề của khách hàng nhanh chóng, mang lại thành công cho sản phẩm.