Biến động Trung Đông và bài toán bảo đảm nguồn cung xăng dầu trong nước

Xung quanh các kịch bản ứng phó và giải pháp điều hành, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân đã chia sẻ với báo chí một số thông tin về chủ trương điều hành, điều tiết thị trường, đảm bảo nguồn cung xăng dầu cho tiêu dùng và sản xuất.

Thưa Thứ trưởng, trong bối cảnh tình hình thế giới có nhiều diễn biến mới, đặc biệt là căng thẳng địa chính trị gia tăng, Bộ có giải pháp như thế nào để bảo đảm cung ứng hàng hóa thiết yếu, nhất là xăng dầu, khí đốt nhằm đạt mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên trong năm 2026?

Ngay sau khi Chính phủ ban hành Nghị quyết 01/NQ-CP và Nghị quyết 23/NQ-CP, Bộ Công Thương đã xây dựng Kế hoạch 1081/BCT-KHTC nhằm triển khai đồng bộ các nhiệm vụ được giao, với mục tiêu vừa thúc đẩy tăng trưởng, vừa giữ ổn định thị trường trong bối cảnh kinh tế thế giới tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Trong quá trình xây dựng kế hoạch và xác định mục tiêu tăng trưởng năm 2026 – một năm với nhiều thách thức, Bộ đã đánh giá đầy đủ các yếu tố tác động, trong đó có biến số địa chính trị.

Xung đột ở Iran

Trong bối cảnh chiến sự tại Iran leo thang, làm gia tăng lo ngại xung đột có thể lan rộng ra toàn khu vực, nhiều quốc gia trên thế giới đã kêu gọi các bên sớm nối lại đàm phán

Trước diễn biến phức tạp tại Trung Đông, Bộ đã nhanh chóng kích hoạt các kịch bản ứng phó trong khuôn khổ Kế hoạch 1081, tập trung vào ba trụ cột chính.

Thứ nhất: Bảo đảm an ninh năng lượng và nguồn cung xăng dầu – “mạch máu” của nền kinh tế.

Thứ hai: Tăng cường giám sát thị trường, điều tiết cung – cầu hàng hóa thiết yếu, đặc biệt trong bối cảnh chi phí logistics tăng cao do rủi ro vận tải quốc tế, tiềm ẩn nguy cơ đầu cơ, găm hàng.

Thứ ba: Đẩy mạnh cảnh báo sớm và phản ứng linh hoạt trong chuỗi cung ứng. Bộ phối hợp chặt chẽ với các cơ quan thương vụ Việt Nam ở nước ngoài để cập nhật liên tục biến động thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp chủ động điều chỉnh tuyến vận chuyển, phương thức thanh toán khi cần thiết. Đồng thời, Bộ tăng cường phối hợp liên ngành, nhất là với Bộ Tài chính, để điều hành giá xăng dầu theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước.

Đặc biệt, Thủ tướng Chính phủ đã thành lập Tổ công tác bảo đảm an ninh năng lượng trước diễn biến phức tạp tại Trung Đông. Bộ Công Thương là cơ quan thường trực của Tổ công tác và thực hiện chế độ báo cáo nhanh, hằng ngày để phục vụ công tác điều hành trong tình huống phức tạp hiện nay.

Tại kỳ điều hành ngày 5/3/2026, giá xăng dầu đã tăng đột biến trước tác động từ thị trường thế giới. Xin Thứ trưởng cho biết cụ thể việc bảo đảm nguồn cung trong nước trước các biến động này?

Bảo đảm an ninh năng lượng và nguồn cung xăng dầu là một trong những trụ cột quan trọng của Kế hoạch 1081/BCT-KHTC. Để tránh nguy cơ đứt gãy nguồn cung do rủi ro vận tải quốc tế, Bộ yêu cầu đa dạng hóa nguồn nhập khẩu, không phụ thuộc quá lớn vào một khu vực địa lý.

Chúng tôi đang thúc đẩy các doanh nghiệp đầu mối tăng cường ký kết hợp đồng dài hạn với các đối tác tại Đông Nam Á, Australia và Mỹ để bù đắp trong trường hợp tuyến vận chuyển qua Trung Đông bị gián đoạn. Đồng thời, các doanh nghiệp phải duy trì nghiêm túc mức dự trữ lưu thông theo quy định, sẵn sàng ứng phó nếu nguồn cung thế giới bị thắt chặt.

Song song đó, các nhà máy lọc dầu trong nước được yêu cầu ưu tiên điều tiết nguồn hàng cho thị trường nội địa, bảo đảm cung ứng ổn định.

Cùng với bảo đảm nguồn cung, Chính phủ yêu cầu kiểm soát giá cả hàng hóa thiết yếu nhằm giữ ổn định các cân đối lớn và kiểm soát lạm phát. Bộ Công Thương triển khai nhiệm vụ này ra sao?

Bảo đảm nguồn cung phải đi đôi với bình ổn thị trường và kiểm soát giá cả. Bộ Công Thương phối hợp chặt chẽ với các hiệp hội ngành hàng, địa phương và doanh nghiệp – thành viên của Tổ điều hành thị trường trong nước – để theo dõi sát diễn biến cung – cầu, đặc biệt với các mặt hàng nhạy cảm như xăng dầu, điện, khí đốt, sắt thép.

Khi xuất hiện yếu tố bất thường, Tổ điều hành sẽ họp chuyên đề đột xuất để đánh giá tình hình và thống nhất giải pháp, không để xảy ra thiếu hàng, tăng giá đột biến hoặc tác động dây chuyền đến mặt bằng giá chung.

Về điều hành giá, Bộ phối hợp với Bộ Tài chính thực hiện theo quy định của Luật Giá và các văn bản hướng dẫn, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng. Đồng thời, Bộ theo dõi sát giá khí đốt, sắt thép và các vật tư đầu vào quan trọng để chủ động đề xuất biện pháp bình ổn khi cần thiết.

Thông qua cơ chế phối hợp liên ngành, công tác dự báo sát thực tiễn và điều hành linh hoạt, Bộ Công Thương góp phần kiểm soát áp lực lạm phát chi phí đẩy, ổn định tâm lý thị trường, qua đó hỗ trợ ổn định kinh tế vĩ mô và tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững.

Ngay sau khi Chính phủ ban hành Nghị quyết 01/NQ-CP và Nghị quyết 23/NQ-CP, Bộ Công Thương đã xây dựng Kế hoạch 1081/BCT-KHTC để triển khai đồng bộ các nhiệm vụ được giao với mục tiêu vừa thúc đẩy tăng trưởng, vừa bảo đảm ổn định thị trường trong bối cảnh kinh tế thế giới tiềm ẩn nhiều rủi ro mới.