Phát triển trồng trọt phát thải thấp, sản xuất theo chuỗi giá trị tuần hoàn

UBND tỉnh Thái Nguyên vừa ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện Đề án “Sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025- 2035, tầm nhìn 2050” trên địa bàn, nhằm cụ thể hóa các quyết định của Bộ Nông nghiệp và Môi trường và thúc đẩy chuyển đổi hệ thống sản xuất trồng trọt theo hướng phát thải thấp, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Kế hoạch đặt mục tiêu triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, cải thiện sinh kế cho người dân, phát triển nông nghiệp bền vững, từng bước hình thành nền nông nghiệp sinh thái, hiện đại, có khả năng chống chịu tốt trước tác động của biến đổi khí hậu. Qua đó góp phần thực hiện các cam kết quốc gia về giảm phát thải khí nhà kính.

Đến năm 2035, lĩnh vực trồng trọt trên địa bàn tỉnh phấn đấu góp phần hoàn thành mục tiêu giảm ít nhất 15% tổng lượng phát thải khí nhà kính so với năm cơ sở 2020 theo định hướng của Đề án quốc gia.

Tỉnh sẽ tham gia xây dựng và phát triển nhãn hiệu “Phát thải thấp” cho các sản phẩm trồng trọt; triển khai ít nhất 2 mô hình sản xuất giảm phát thải trên cây chè và cây dong riềng có khả năng nhân rộng; thí điểm các mô hình canh tác có tiềm năng phát triển tín chỉ carbon theo yêu cầu của các tổ chức quốc tế.

Tầm nhìn đến năm 2050, ngành trồng trọt Thái Nguyên phát triển theo hướng phát thải thấp, sinh thái và hiện đại; tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị tuần hoàn, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số và nông nghiệp thông minh; hình thành cơ sở dữ liệu số hóa về phát thải trong trồng trọt, kết nối đồng bộ với hệ thống giám sát quốc gia; góp phần thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng “0” của Việt Nam.

Để đạt được các mục tiêu, Thái Nguyên tập trung thực hiện các nhóm nhiệm vụ trọng tâm như: Chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp vùng sinh thái; phát triển và áp dụng các gói kỹ thuật canh tác giảm phát thải đối với cây trồng chủ lực; xây dựng mô hình sản xuất giảm phát thải quy mô vùng gắn với chuỗi giá trị; nâng cao năng lực, chuyển đổi nhận thức cho cán bộ và người dân; kết nối thị trường cho sản phẩm phát thải thấp.

Cùng với đó là các giải pháp về chính sách, tổ chức sản xuất, khoa học công nghệ, truyền thông và tăng cường năng lực; thiết lập hệ thống đo lường, báo cáo, thẩm định (MRV) và cơ sở dữ liệu phát thải cấp tỉnh, bảo đảm liên thông với hệ thống kiểm kê khí nhà kính quốc gia.

Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, địa phương tổ chức triển khai, hướng dẫn chuyên môn kỹ thuật, theo dõi, đánh giá và tổng hợp báo cáo kết quả thực hiện.

Các sở, ngành liên quan, Liên minh Hợp tác xã tỉnh và UBND các xã, phường căn cứ chức năng, nhiệm vụ được giao chủ động phối hợp, lồng ghép nguồn lực để thực hiện hiệu quả Kế hoạch, góp phần thúc đẩy chuyển đổi xanh trong lĩnh vực trồng trọt trên địa bàn tỉnh.

Trước đó, Đề án sản xuất trồng trọt giảm phát thải giai đoạn 2025-2035 phấn đấu đến năm 2035 được Bộ Nông nghiệp và Môi trường phê duyệt đặt mục tiêu góp phần giảm ít nhất 15% tổng lượng phát thải khí nhà kính so với năm cơ sở 2020.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đề án được ban hành nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững ngành trồng trọt trong bối cảnh biến đổi khí hậu và hội nhập sâu vào thị trường quốc tế. Mục tiêu trọng tâm của đề án vừa đảm bảo tăng trưởng về năng suất và giá trị, vừa giảm phát thải khí nhà kính, hướng tới nền nông nghiệp xanh, tuần hoàn.

Hiện nay, tổng lượng phát thải khí nhà kính của Việt Nam ước khoảng 454,6 triệu tấn CO2 tương đương, gần gấp đôi so với năm 2010.

Trong đó, lĩnh vực nông nghiệp phát thải khoảng 116,51 triệu tấn CO₂ tương đương, riêng trồng trọt chiếm khoảng 80% tổng phát thải ngành nông nghiệp. Phát thải chủ yếu đến từ khí mê tan trong sản xuất lúa nước do tập quán canh tác ngập nước liên tục, việc sử dụng phân bón chưa hiệu quả và chưa có giải pháp xử lý rơm rạ sau thu hoạch phù hợp.

Dự báo đến năm 2030, tổng lượng phát thải quốc gia có thể lên tới gần 990,15 triệu tấn CO2 tương đương. Việc chuyển đổi mô hình sản xuất trồng trọt theo hướng phát thải thấp, thích ứng với biến đổi khí hậu là yêu cầu cấp thiết.

Đề án sản xuất trồng trọt giảm phát thải giai đoạn 2025-2035 phấn đấu đến năm 2035 đặt mục tiêu phải xây dựng và phát triển nhãn hiệu “Phát thải thấp” cho các sản phẩm của ngành hàng trồng trọt; thí điểm ít nhất 15 mô hình canh tác có khả năng phát triển tín chỉ carbon đáp ứng được yêu cầu của các tổ chức quốc tế.

Tầm nhìn đến 2050, toàn ngành phấn đấu 100% diện tích cây trồng chủ lực áp dụng quy trình kỹ thuật canh tác bền vững; hình thành cơ sở dữ liệu số hóa về phát thải trong trồng trọt, kết nối đồng bộ với hệ thống giám sát quốc gia; xây dựng và phổ cập nhãn hiệu “Phát thải thấp” cho các ngành hàng nông sản chủ lực.

Đề án tập trung vào 6 nhóm nhiệm vụ lớn, bao gồm tái cơ cấu cây trồng phù hợp điều kiện sinh thái và nhu cầu thị trường; xây dựng và áp dụng các gói kỹ thuật giảm phát thải theo chuỗi giá trị; hoàn thiện hệ thống đo đạc, báo cáo, thẩm định (MRV) phục vụ kiểm kê khí nhà kính; triển khai các mô hình sản xuất thực hành tốt; đồng thời tạo dựng cơ chế tín chỉ carbon trong nông nghiệp nhằm thu hút đầu tư và khuyến khích doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia.