Các hãng tàu có thể thu giá cước mới cao hơn khi thời gian vận tải quốc tế bị gián đoạn, kéo dài?

Ngày 2/3, Chỉ huy lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran tuyên bố eo biển Hormuz đã bị phong tỏa và bất kỳ tàu thuyền nào tìm cách đi qua đều có thể trở thành mục tiêu. 

Cũng ngay trong ngày 2/3, Công ty Kinh doanh sản phẩm khí (PVGas Trading, thuộc Tổng công ty khí Việt Nam) vừa chính thức thông báo tình huống bất khả kháng, khiến nguồn cung LPG (khí dầu mỏ hóa lỏng) nhập khẩu bị gián đoạn nghiêm trọng từ nay đến ít nhất ngày 10/3/2026 và tạm thời chưa thể thu xếp nguồn hàng bổ sung sau thời điểm này.

Nguyên nhân chính là Nhà cung cấp quốc tế của PVGas chính thức tuyên bố tình trạng bất khả kháng do sự cố sập cầu tại cơ sở NGL Juaymah (của Công ty Dầu mỏ Ả Rập Xê Út Saudi Aramco) ngày 23/2/2026, làm gián đoạn việc cung cấp các lô hàng Propane và Butane đã ký kết. Tình huống bất khả kháng này làm toàn bộ các lô LPG dự kiến giao về kho Thị Vải, Diêm Điền từ ngày 10/3 phải tạm dừng.

Xung đột vũ trang tại khu vực Trung Đông ảnh hưởng đến hành trình của tàu chở LPG lạnh qua eo biển Hormuz. Cho đến 15h ngày 2/3/2026 ít nhất hai tàu chở dầu thô cỡ lớn đã bị trúng tên lửa khi qua eo biển này. Một số cơ sở sản xuất NGL/LPG của các nhà cung cấp đã bị tấn công và có phát sinh hư hại nghiêm trọng.

Vì lý do an toàn, tạm thời toàn bộ tàu chở LPG lạnh Trung Đông theo cam kết từ nửa cuối tháng 3/2026 đến hết tháng 4/2026 của các nhà cung cấp chưa có kế hoạch giao hàng cho PVGas Trading.

PVGas Trading cho biết, công ty đang khẩn trương liên hệ đối tác, tìm nguồn thay thế (dù rất khó khăn khi thị trường toàn cầu đang căng thẳng), đồng thời kêu gọi khách hàng miền Nam chủ động điều chỉnh phương án tiêu thụ hoặc tìm nguồn cung khác để vượt qua giai đoạn này. Công ty cam kết cập nhật liên tục và đồng hành cùng khách hàng.

Eo biển Hormuz – nơi có khoảng 15–16 triệu thùng dầu thô tương ứng với 15–20% nguồn cung toàn cầu đi qua mỗi ngày – là một điểm nghẽn dầu mỏ quan trọng bậc nhất thế giới. Động thái Iran phong tỏa eo biển này sẽ khiến nguồn cung dầu thô sụt giảm ngay lập tức trong ngắn hạn.

Theo đánh giá của Citigroup, Morgan Stanley và Golman Sachs, trong kịch bản gián đoạn ngắn hạn, giá dầu có thể lên tới 80-85 USD/thùng; nhưng nếu kịch bản xung đột kéo dài & Iran phong tỏa hoàn toàn eo biển Hormuz, giá dầu có thể vọt lên trên 90, thậm chí là 100 USD/thùng.

Không chỉ dầu mỏ, chuỗi cung ứng hàng hóa nói chung cũng đang rơi vào tình trạng hỗn loạn. Các tập đoàn vận tải biển khổng lồ như Maersk đã ra quyết định dừng tất cả các chuyến tàu đi qua eo biển Babel-Mandeb (Biển Đỏ) và eo biển Hormuz do tình hình an ninh ngày càng tồi tệ.

Việc thay đổi lộ trình vận tải từ kênh đào Suez chiếm khoảng 12% tổng lưu lượng hàng hóa quốc tế sang đi vòng qua mũi Hảo Vọng (Nam Phi) đã gây ra những hệ quả mang tính dây chuyền: Thời gian vận chuyển kéo dài thêm từ 10 đến 15 ngày cho mỗi chuyến tàu từ châu Á đi châu Âu và Bờ Đông Mỹ.

Giá cước vận tải tăng vọt: Các tuyến đi Địa Trung Hải và Bờ Đông Hoa Kỳ sẽ có nguy cơ bị gián đoạn cục bộ, từ đó tác động mạnh tới giá cước vận tải do áp lực từ chi phí vận hành và chi phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh.

Bộ phận phân tích KBSV nhận định khi quãng đường và thời gian vận tải quốc tế bị kéo dài thêm, nhu cầu thuê tàu sẽ gia tăng, đẩy giá thuê tăng cao và tạo điều kiện cho các hãng tàu được hưởng giá cước mới tốt hơn. Các doanh nghiệp vận tải biển (PVT, HAH, VOS...) được kì vọng có thể nhận về mức giá thuê tốt hơn cho các hợp đồng kí theo giá thả nổi và hợp đồng thời hạn sau khi đàm phán lại giá.

Nhóm doanh nghiệp lọc dầu: Sự đứt gãy trong chuỗi cung ứng thành phẩm xăng dầu toàn cầu sẽ gia tăng nhu cầu huy động các nhà máy lọc dầu, hỗ trợ cho biên lọc dầu (crack spread) được mở rộng trong ngắn hạn. Khi đó, BSR là doanh nghiệp niêm yết hưởng lợi từ môi trường kinh doanh thuận lợi hơn. Mặt khác, việc giá dầu tăng và duy trì ở mức cao thường đi kèm với cải thiện biên lợi nhuận cho doanh nghiệp đến từ cắt giảm chi phí trích lập giảm giá hàng tồn kho.

Nhóm doanh nghiệp năng lượng: POW hiện sở hữu nhà máy điện Nhơn Trạch 3&4, phụ thuộc toàn bộ vào nguồn LNG nhập khẩu, nên sẽ bị chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi gián đoạn nguồn cung xăng dầu. Tuy nhiên, nhờ sở hữu đa dạng các loại hình phát điện (thủy điện, điện than, điện khí) mà POW có thể giảm thiểu ảnh hưởng tới kết quả kinh doanh. Đối với các doanh nghiệp sản xuất điện sử dụng nhiên liệu đầu vào là than và nước, tác động đến từ thiếu hụt nhiên liệu khí đốt là không đáng kể.