Campuchia nỗ lực xanh hóa để “cứu” ngành du lịch

Khi những làn khói hương và tiếng tụng kinh vang lên dưới mái vòm sáng bóng, các nhà sư mặc áo cà sa đã cầu nguyện cho bức tượng Phật vàng cao 9 mét được khai quang. Chỉ sau nghi thức ấy, chiếc máy bay đầu tiên mới được phép hạ cánh.

Nằm cách trung tâm thủ đô chỉ hơn 20km, Sân bay Quốc tế Techo được kỳ vọng trở thành “cánh cổng vàng” chào đón thế giới đến với Campuchia. "Sân bay Quốc tế Techo là một trong những sân bay bền vững nhất khu vực. Nhà ga sẽ thay đổi toàn diện trải nghiệm du lịch của người dân Campuchia và hàng triệu du khách ghé thăm nơi đây mỗi năm," Stefan Behling, Trưởng phòng Studio Foster + Partners, nói.

Công trình trải rộng trên diện tích hơn 8.000 ha, được thiết kế bởi Foster + Partners (Anh), hãng kiến trúc đứng sau sân bay Bắc Kinh và Apple Park. Đường mái cong uyển chuyển lấy cảm hứng từ mũ đội đầu của các vũ công Apsara, trong khi ánh sáng tự nhiên tràn ngập khắp sảnh khởi hành qua các ô kính suốt từ sàn đến trần.

Theo kiến trúc sư Nikolai Malsch, đối tác cấp cao tại Foster + Partners, “Mục tiêu của chúng tôi là tạo nên một sân bay thân thiện và phản chiếu tinh thần văn hóa Khmer – nơi ánh sáng, nước, và chuyển động hòa làm một”.

Những đường gờ mái cong không chỉ gợi hình dáng đền chùa cổ mà còn có chức năng hứng và tái sử dụng nước mưa, trong khi vật liệu nội thất sử dụng gỗ sáng và cây xanh bản địa giúp giảm phát thải carbon. Bố cục của nhà ga ưu tiên khoảng cách đi bộ ngắn, tầm nhìn rõ ràng và định hướng đơn giản cho phép hành khách dễ dàng di chuyển. Mái nhà có hình dạng gợn sóng, cao dần ở trung tâm tòa nhà, gợi nhớ đến những cung điện và đền thờ ngoạn mục của Campuchia.

Khu vực Xanh Greenery theo chân hành trình của hành khách qua nhà ga, với những cây Romduol bản địa vươn cao giữa khoảng không trung tâm cao vút, bên cạnh những cây cọ và hoa địa phương, tạo nên cảm giác gần gũi với thiên nhiên. Bộ sưu tập 200 tác phẩm điêu khắc thủ công, cùng với bức tượng Phật bằng đồng ở trung tâm, đã được tuyển chọn kỹ lưỡng để tôn vinh lịch sử và bản sắc đang phát triển của đất nước.

Với Campuchia, đây không chỉ là một sân bay. Đó là biểu tượng của khát vọng bước vào bản đồ du lịch toàn cầu, một nỗ lực làm mới hình ảnh quốc gia giữa bối cảnh khu vực Đông Nam Á đang bùng nổ về du lịch trải nghiệm và hạ tầng thông minh. Thủ tướng Hun Manet khi cắt băng khánh thành đã gọi đây là “thành tựu phản ánh tầm nhìn phát triển dài hạn của Campuchia”.

Ngay từ khi chưa khánh thành, chuỗi cà phê nội địa Brown Coffee đã mở cửa phục vụ đội thi công. Một chi tiết nhỏ nhưng mang tính biểu tượng: văn hóa địa phương sẽ hiện diện cả trong tiêu dùng. Charles Vann, Giám đốc Công ty Đầu tư Sân bay Campuchia, tin rằng bản thân sân bay này có thể trở thành điểm du lịch, tương tự như cách Dubai International hay Heathrow (London) từng làm: “Chúng tôi không chỉ muốn người ta bay đến Campuchia, mà còn đến để trải nghiệm chính sân bay”.

Campuchia hiện đón khoảng 2 - 3 triệu du khách quốc tế – con số khiêm tốn so với 18 triệu của Việt Nam và 32 triệu của Thái Lan. Trong bối cảnh ấy, việc đưa vào hoạt động hai sân bay quốc tế mới trị giá tổng cộng 3 tỷ USD (Techo ở Phnom Penh và Siem Reap-Angkor ở phía Bắc) cho thấy quyết tâm của chính phủ trong việc “tái lập bản đồ du lịch quốc gia”.

Cả hai dự án đều là trụ cột trong kế hoạch tổng thể “Du lịch Linh thiêng 2025 – 2035”, định hướng phát triển du lịch chăm sóc sức khỏe, nông nghiệp và cộng đồng nhằm giảm sự phụ thuộc vào Angkor Wat và mở rộng các điểm đến mới ở miền Nam.

Sự kết hợp giữa du lịch chăm sóc sức khỏe, nông nghiệp, và cộng đồng cho phép quốc gia này định vị lại mình. Campuchia muốn tận dụng y học cổ truyền Khmer và thiền Phật giáo Theravada để phát triển loại hình du lịch chữa lành độc đáo – vừa mang yếu tố tâm linh, vừa gắn với lối sống xanh.

Trước mắt, thay vì chỉ thu hút đầu tư vào khu nghỉ dưỡng cao cấp, chính phủ Campuchia khuyến khích du lịch nông nghiệp và cộng đồng (agri & community tourism) như một hướng phát triển bền vững. Tại các làng ven sông Mekong, mô hình “stay with farmer” cho phép du khách sống cùng nông dân, học cách trồng lúa, làm đường thốt nốt, nuôi cá, và thưởng thức ẩm thực địa phương theo mùa.

Điều này không chỉ tạo sinh kế tại chỗ, mà còn phân bổ lại dòng khách du lịch, giảm áp lực cho Siem Reap và giúp Campuchia mở rộng bản đồ điểm đến ra khắp các tỉnh.

Song song với các dự án sân bay, theo tờ Khmer Times, Công ty Cầu đường Trung Quốc (CRBC) mới đây cũng bày tỏ sự quan tâm đến các dự án du lịch tiềm năng dọc theo kênh đào Phù Nam Techo ở Campuchia.

Trong buổi tiếp kiến được tổ chức tại Bộ Du lịch Campuchia, Bộ trưởng Bộ Du lịch Campuchia nhấn mạnh về tầm quan trọng của việc bảo tồn và phát triển bền vững để nhằm đẩy du lịch tại các tỉnh có kênh đào, cũng như nâng cao sinh kế cộng đồng và góp phần xóa đói giảm nghèo.

Lãnh đạo Bộ Du lịch Campuchia khuyến khích đại diện CRBC thu hút thêm nhiều nhà đầu tư để giúp củng cố chuỗi giá trị du lịch tại các khu vực có kết nối với kênh đào Phù Nam Techo.

Tuy nhiên, không ít chuyên gia trong ngành vẫn tỏ ra thận trọng. Các cảnh báo du lịch gần đây từ Hàn Quốc và châu Âu về tội phạm mạng, lừa đảo và an toàn du khách vẫn là bóng mây phủ lên hình ảnh quốc gia. Nếu Campuchia không song hành cải thiện hạ tầng du lịch, đào tạo dịch vụ, và nâng cao nhận thức cộng đồng, những dự án hạ tầng mới có thể chỉ là biểu tượng của tham vọng chưa trọn vẹn.

Một tín hiệu khả quan là vào ngày 21/10, tạp chí du lịch Lonely Planet công bố ấn phẩm "Best in Travel 2026", giới thiệu 25 điểm đến và 25 trải nghiệm đáng chú ý nhất hành tinh. Trong đó, Siem Reap được chọn là một trong những điểm du lịch hàng đầu thế giới – bên cạnh các đại diện khác như Morocco, Hy Lạp hay Kyoto (Nhật Bản).

Đây là lần hiếm hoi đại diện của Campuchia có tên trong danh sách vốn được xem như “kim chỉ nam” của giới mê xê dịch toàn cầu, theo CNN. Bà Nitya Chambers, Giám đốc biên tập của Lonely Planet, cho biết danh sách năm nay phản ánh xu hướng “du lịch bền vững và cá nhân hóa”, nhấn mạnh trải nghiệm thật thay vì những chuyến check-in ngắn ngủi.