Theo Chủ tịch Quốc hội, trong bối cảnh định danh điện tử và sinh trắc học đã được triển khai rộng rãi, nhiều thủ tục công chứng cần được rà soát, cắt giảm mạnh. Yêu cầu đặt ra là đẩy nhanh chuyển đổi số, giảm phiền hà, chi phí cho người dân và xã hội.

Sáng 2/3, tại Nhà Quốc hội, tại Phiên họp thứ 55 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng.

ĐỀ XUẤT NHẰM ĐƠN GIẢN HÓA THỦ TỤC CÔNG CHỨNG

Theo Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh, dự thảo luật tập trung sửa đổi, bổ sung một số quy định liên quan đến đơn vị hành chính cấp huyện/địa bàn cấp huyện phù hợp với việc tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp và quy định về phân quyền trong quản lý nhà nước về công chứng;

Quy định về cơ sở dữ liệu công chứng; việc sử dụng dữ liệu thay thế văn bản giấy trong hồ sơ yêu cầu công chứng và một số quy định khác nhằm đơn giản hóa thủ tục công chứng.

Đáng chú ý, dự thảo quy định về sử dụng dữ liệu thay thế khi giải quyết hồ sơ yêu cầu công chứng tại khoản 7a Điều 42.

Theo đó, trường hợp đã có dữ liệu về các thông tin trong thành phần hồ sơ yêu cầu công chứng trong các cơ sở dữ liệu được cơ quan chủ quản cơ sở dữ liệu công bố đủ điều kiện khai thác thì người yêu cầu công chứng không phải cung cấp các giấy tờ có chứa các thông tin đó.

Công chứng viên tiếp nhận hồ sơ yêu cầu công chứng khai thác, sử dụng thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu quốc gia và các cơ sở dữ liệu đã được công bố khác để xem xét, giải quyết hồ sơ yêu cầu công chứng; không yêu cầu xuất trình bản chính các giấy tờ để đối chiếu theo quy định tại khoản 7 Điều này.

Công chứng viên chỉ được yêu cầu người yêu cầu công chứng bổ sung thành phần hồ sơ yêu cầu công chứng trong trường hợp không khai thác được thông tin trong ngày giải quyết yêu cầu công chứng hoặc thông tin khai thác được không đầy đủ, không chính xác.

ĐẨY MẠNH CHUYỂN ĐỔI SỐ, TẠO ĐIỀU KIỆN THUẬN LỢI CHO NGƯỜI DÂN

Sau khi nghe tờ trình và báo cáo thẩm tra dự án luật, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tiến hành thảo luận, cho ý kiến về dự án luật này.

Phát biểu tại Phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh mục đích xây dựng, ban hành luật để thể hiện chủ trương của Đảng về xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa minh bạch, công khai quyền cơ bản của công dân trong thời đại số.

Chủ tịch Quốc hội cho biết theo luật hiện hành, có công chứng trực tiếp tại trụ sở, tuy nhiên, điểm mới của dự án luật lần này là gồm cả hình thức trực tiếp kết hợp với công chứng trực tuyến online; qua đó, góp phần đảm bảo quyền lợi của người dân. “Người dân không phải đi hàng chục, hàng trăm cây số để đến trụ sở công chứng. Do đó, công chứng lần này sửa theo hướng đó”, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu.

Đối với vấn đề dữ liệu, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ trước đây là dữ liệu cục bộ ở tỉnh thành thì đến nay xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về công chứng.

Ngoài ra, theo Chủ tịch Quốc hội, hiện nay việc xác thực giấy tờ rất thuận tiện, nhanh chóng thông qua định danh điện tử (VneID) và sinh trắc học (khuôn mặt, vân tay). Vì vậy, cần đơn giản hóa thủ tục công chứng, đẩy mạnh chuyển đổi số, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân.

Liên quan đến vấn đề quản lý theo địa giới hành chính, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu “bây giờ làm sao quản lý vấn đề địa giới hành chính để không phân biệt và có thể công chứng trên phạm vi toàn quốc; do đó, phải quản lý theo yêu cầu tiêu chuẩn kỹ thuật”.

Phát biểu kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết sau khi tiếp thu, hoàn chỉnh ý kiến thẩm tra và ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, dự án luật đủ điều kiện xem xét, quyết định tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI (dự kiến diễn ra vào tháng 4/2026).

Về nội dung cụ thể, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị nghiên cứu, chỉnh lý quy định về tiêu chí đối với các giao dịch phải công chứng trên cơ sở cập nhật các quy định của pháp luật hiện hành, tham khảo kinh nghiệm quốc tế..., làm cơ sở cho việc quy định các giao dịch phải công chứng theo hướng thu hẹp phạm vi các giao dịch này; tăng cường công chứng tự nguyện, tạo thuận lợi, giảm chi phí tuân thủ pháp luật cho tổ chức, cá nhân.

Đồng thời, tiếp tục đẩy mạnh công chứng điện tử, trực tuyến từ xa, tạo thuận lợi cho người dân, thực hiện từng bước chắc chắn việc công chứng không giới hạn địa giới hành chính.