Châu Á phản ứng thận trọng với thỏa thuận ngừng bắn Mỹ - Iran

Giới chức và doanh nghiệp trong khu vực cũng lo ngại chưa rõ đến bao giờ hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz mới có thể trở lại bình thường như trước khi xung đột nổ ra.

BƯỚC ĐI TÍCH CỰC

Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim cho biết ông vô cùng hoan nghênh thỏa thuận ngừng bắn trên và đánh giá kế hoạch đàm phán 10 điểm của Iran là tín hiệu tích cực cho triển vọng khôi phục hòa bình và ổn định tại Trung Đông, với điều kiện các bên đều hành động thiện chí.

"Điều quan trọng lúc này là kế hoạch 10 điểm phải được cụ thể hóa thành một thỏa thuận hòa bình toàn diện, không chỉ cho Iran mà còn cho Iraq, Lebanon và Yemen”, ông Ibrahim viết trong một bài đăng trên mạng xã hội.

Tại Nhật Bản, trong cuộc họp báo ngày thứ Tư, Chánh văn phòng Nội các Minoru Kihara cho biết Tokyo đánh giá thỏa thuận đình chiến Mỹ - Iran là "bước đi tích cực".

"Điều quan trọng nhất lúc này là các bên phải sớm có những bước đi cụ thể để hạ nhiệt căng thẳng, trong đó có việc bảo đảm an toàn hàng hải qua eo biển Hormuz. Chúng tôi cũng hy vọng các bên sẽ sớm đạt được thỏa thuận cuối cùng thông qua các kênh ngoại giao”, ông Kihara phát biểu.

Australia, Ấn Độ và Hàn Quốc cũng đưa ra quan điểm tương tự. Seoul bày tỏ hy vọng mọi tàu thuyền, trong đó có tàu của Hàn Quốc, sẽ sớm có thể lưu thông an toàn và tự do qua eo biển Hormuz, đồng thời sẽ tiếp tục tham vấn với các nước liên quan để thúc đẩy mục tiêu này.

Trong khi đó, Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Thương mại Thái Lan Suphajee Suthumpun cho biết bà kỳ vọng khoảng thời gian tạm ngừng giao tranh sẽ giúp chính phủ Thái Lan “kiểm soát được nguồn cung các nguyên liệu đầu vào chủ chốt và ngăn nguy cơ thiếu hụt”.

QUÁ SỚM ĐỂ THỞ PHÀO

Dù vậy, Hiệp hội Chủ tàu Nhật Bản nhận định còn quá sớm để nói tình hình đã cải thiện rõ rệt.

"Ngay cả khi có thông báo cho phép tàu rời eo biển Hormuz, chúng tôi vẫn chưa rõ các tàu sẽ đi theo tuyến nào và khi nào những tuyến đó mới thực sự sẵn sàng. Ở thời điểm hiện tại, còn quá sớm để khẳng định việc khôi phục lưu thông tại đây đã khả thi. Ngay cả với khoảng thời gian 2 tuần, chúng tôi vẫn cần thêm thời gian để hoàn tất các khâu chuẩn bị cụ thể trước khi tàu có thể khởi hành, trong khi dư địa thời gian đang ngày càng thu hẹp", người phát ngôn của hiệp hội cho biết.

Theo báo cáo mới công bố của công ty nghiên cứu thị trường năng lượng toàn cầu Vanda Insights, mọi cảm giác thở phào vào lúc này đều là quá sớm.

"Tổng thống Mỹ Donald Trump có thể đang kéo dài thêm thời gian, chứ chưa giải quyết được tận gốc vấn đề. Khoảng thời gian 2 tuần là quá ngắn để hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz phục hồi đáng kể, nhất là khi vẫn còn những trở ngại như thủ tục phê duyệt của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) và các khoản thanh toán có thể phát sinh", các nhà phân tích của Vanda Insights nhận định.

Hiện vẫn chưa rõ lệnh ngừng bắn có thể được duy trì đủ lâu để các cuộc đàm phán thực chất bắt đầu hay không. Thỏa thuận hiện nay chỉ áp dụng giữa Mỹ và Iran, trong khi Israel vẫn là yếu tố khó lường. Jerusalem đã phát tín hiệu rằng việc ngừng giao tranh tại Lebanon không nằm trong phạm vi thỏa thuận, một lập trường khó có thể được Iran chấp nhận.

Trong bối cảnh đó, nhiều doanh nghiệp cho rằng còn quá sớm để kỳ vọng tình hình sớm cải thiện rõ rệt.

Theo ông Josua Pardede, nhà kinh tế trưởng tại ngân hàng Permata Bank của Indonesia, lệnh ngừng bắn giúp Đông Nam Á phần nào tránh được nguy cơ cú sốc năng lượng nhanh chóng biến thành cú sốc lạm phát, rồi kéo theo áp lực chính sách. Theo ông, đình chiến tại Iran cũng làm giảm nguy cơ cán cân thương mại, sức mua của hộ gia đình và kỳ vọng lãi suất trong khu vực chịu thêm tác động mạnh.

“Điều thị trường cần theo dõi tiếp không chỉ là lệnh ngừng bắn có được duy trì hay không, mà còn là dòng chảy thực tế của các tàu chở dầu, chi phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh, điều kiện bảo đảm lưu thông an toàn qua eo biển Hormuz, cũng như việc giá dầu có tiếp tục hạ nhiệt hay neo ở một mặt bằng giá mới nhưng vẫn cao”, ông Pardede nhận định với tờ báo Nikkei Asia.

Trong khi đó, người phát ngôn của công ty hóa chất Mitsubishi Chemical cho biết công ty kỳ vọng tình hình sẽ cải thiện và sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến thị trường. Trước đó, doanh nghiệp này đã phải cắt giảm sản lượng ethylene, nguyên liệu hóa dầu quan trọng dùng để sản xuất nhựa và nhiều hóa chất công nghiệp. Dù triển vọng đã cải thiện ít nhiều, ở thời điểm hiện tại, doanh nghiệp vẫn sẽ duy trì các biện pháp ứng phó đã triển khai.

Trong khi đó, công ty lọc dầu Idemitsu Kosan, một trong những nhà lọc sản phẩm dầu mỏ lớn nhất Nhật Bản, cho biết sẽ tiếp tục nỗ lực bảo đảm ổn định nguồn cung. Từ giữa tháng 3, công ty này đã giảm sản lượng ethylene tại hai nhà máy trong nước do thiếu nguồn naphtha nhập khẩu từ Trung Đông.

THẬN TRỌNG THEO DÕI TÌNH HÌNH

Cùng chung quan điểm thận trọng, ông Michael Schiffer, nghiên cứu viên cấp cao về an ninh quốc gia và chính sách quốc tế tại tổ chức nghiên cứu American Progress, cho rằng vẫn chưa rõ Saudi Arabia và các nước vùng Vịnh có thể khôi phục các hoạt động năng lượng đã bị gián đoạn hay không, hoặc liệu họ có muốn làm vậy hay không, khi hiện tại mới chỉ có một lệnh ngừng bắn kéo dài 2 tuần. Dù vậy, theo ông, diễn biến này ít nhất cũng mở ra triển vọng hướng tới trạng thái ổn định hơn.

Ngược lại, ông Takayuki Homma, giám đốc bộ phận phân tích kinh tế tại công ty Sumitomo Corp. Global Research, đưa ra đánh giá lạc quan hơn, với điều kiện eo biển Hormuz có thể sớm được mở lại.

“Nguồn cung dầu có thể sớm trở lại bình thường nhờ công suất dự phòng vẫn còn khá lớn, trong khi mức độ thiệt hại tại các cơ sở dầu thô dường như không nghiêm trọng”, ông Homma nhận xét.

Trong lĩnh vực hàng không, hãng hàng không ANA cho rằng công ty chưa cần điều chỉnh chính sách hiện tại hay xây dựng phương án mới. 

Còn ông Bo Lingam, CEO AirAsia cho biết ông lạc quan nhưng vẫn thận trọng về triển vọng của hãng hàng không giá rẻ lớn nhất Đông Nam Á.

“Tác động thực sự đối với ngành hàng không sẽ phụ thuộc vào việc chi phí nhiên liệu bay hạ nhiệt nhanh đến đâu và tâm lý của hành khách có cải thiện tương ứng hay không”, ông Lingam nói với Nikkei Asia.