Hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường an toàn cho ngành công nghiệp hóa chất

Chiều 10/6/2026, Cục Hóa chất (Bộ Công Thương) tổ chức hội nghị phổ biến Luật Hóa chất 2025 và các văn bản hướng dẫn thi hành. Sự kiện nằm trong khuôn khổ Chuỗi Triển lãm Quốc tế chuyên ngành Sơn phủ, Giấy, Cao su, Nhựa, Hóa chất và Công nghệ Mài Việt Nam 2026 diễn ra tại Trung tâm Hội chợ và Triển lãm Sài Gòn (SECC), TP. Hồ Chí Minh.

Chia sẻ tại sự kiện, ông Hoàng Quốc Lâm, Phó Cục trưởng Cục Hóa chất, cho biết Luật Hóa chất đầu tiên được ban hành năm 2007, tạo nền tảng pháp lý cho hoạt động quản lý và phát triển ngành hóa chất.

Tuy nhiên, trước sự phát triển nhanh của ngành công nghiệp hóa chất cùng yêu cầu hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, Quốc hội đã thông qua Luật Hóa chất 2025 (Luật số 69/2025/QH15) có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 nhằm hoàn thiện khung pháp lý theo hướng hiện đại, đồng bộ và phù hợp với thực tiễn phát triển.

Để triển khai luật, ngày 17/1/2026, Chính phủ đã ban hành các Nghị định số 24/2026/NĐ-CP, 25/2026/NĐ-CP và 26/2026/NĐ-CP; đồng thời Bộ Công Thương ban hành Thông tư số 01/2026/TT-BCT và 02/2026/TT-BCT hướng dẫn thi hành.

Theo ông Lâm, hệ thống văn bản mới không chỉ góp phần tháo gỡ những vướng mắc trong hoạt động sản xuất, kinh doanh hóa chất mà còn hoàn thiện các quy định về quản lý, an toàn và an ninh hóa chất, tạo nền tảng để ngành công nghiệp hóa chất phát triển theo hướng hiện đại, bền vững và tiệm cận các thông lệ quốc tế.

Thông tin thêm, ông Phan Chí Nhân, Chuyên viên tại Cục Hóa chất, cho biết điểm nhấn quan trọng của Luật Hóa chất 2025 là việc bổ sung nhóm chính sách thứ tư về quản lý hóa chất nguy hiểm trong sản phẩm hàng hóa, bên cạnh 3 nhóm chính sách cũ đã được nâng cấp (phát triển công nghiệp hóa chất bền vững; quản lý theo vòng đời và nâng cao hiệu quả đảm bảo an toàn).

Lấy ví dụ từ thực tiễn, ông Nhân cho biết đơn cử như các sản phẩm dệt may hay đồ chơi trẻ em nếu tồn dư hóa chất nguy hiểm sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng, đặc biệt là trẻ nhỏ có thói quen ngậm, cắn đồ vật. Do đó, việc thắt chặt tiêu chuẩn hóa chất ngay từ khâu sản xuất hàng hóa tiêu dùng là yêu cầu cấp thiết.

Theo quy định mới, hóa chất sẽ được quản lý theo mô hình “vòng đời khép kín” từ khi sản xuất, nhập khẩu, vận chuyển, kinh doanh, tồn trữ, sử dụng cho đến khi thải bỏ.

Liên quan đến yêu cầu về cơ sở vật chất và kỹ thuật an toàn hóa chất, đại diện Cục Hóa chất nhấn mạnh: các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực hóa chất cần xác định nguy cơ sự cố luôn có thể xảy ra, từ rò rỉ hóa chất, hư hỏng thiết bị cho đến các sự cố liên quan đến hạ tầng kỹ thuật. Vì vậy, việc đầu tư và duy trì các điều kiện bảo đảm an toàn phải được thực hiện thường xuyên và liên tục.

Hiện nay, hệ thống pháp luật đã quy định tương đối đầy đủ các yêu cầu tối thiểu về cơ sở vật chất, kỹ thuật và trang thiết bị phục vụ công tác an toàn hóa chất. Trong đó có các quy định về phòng cháy, chữa cháy; các yêu cầu về bảo vệ môi trường; cùng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn trong bảo quản hóa chất.

“Việc giám sát và kiểm tra chỉ là một phần của công tác quản lý nhà nước. Chủ thể đầu tiên và quan trọng nhất trong việc bảo đảm an toàn phải là chính doanh nghiệp. Do đó, doanh nghiệp cần chủ động nhận diện rủi ro, đầu tư các giải pháp phòng ngừa và xây dựng văn hóa an toàn ngay từ bên trong đơn vị”, ông Nhân khuyến nghị.

Bên cạnh các yêu cầu trong hoạt động sản xuất và lưu trữ, vận chuyển hóa chất cũng là lĩnh vực được kiểm soát chặt chẽ do tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn. Theo đại diện Cục Hóa chất, khi xảy ra sự cố trong phạm vi nhà máy, mức độ ảnh hưởng thường được giới hạn trong một khu vực nhất định. Tuy nhiên, nếu sự cố xảy ra trong quá trình vận chuyển trên đường, hậu quả có thể tác động trực tiếp đến cộng đồng và người dân xung quanh.

Bên cạnh việc hoàn thiện khung pháp lý, Luật Hóa chất 2025 đặt ra yêu cầu cao hơn về an toàn hóa chất. Doanh nghiệp phải bố trí nhân sự phụ trách có chuyên môn phù hợp, tăng cường huấn luyện thực tiễn và thực hiện quy định về khoảng cách an toàn nhằm bảo vệ cộng đồng.