Các ngân hàng trung ương thường để cho các cú sốc năng lượng tự qua đi thay vì phản ứng với các cú sốc đó bằng động thái chính sách tiền tệ...

Giá dầu tăng cao do cuộc chiến tranh đã bước sang tháng thứ 7 giữa Mỹ và Iran đang đặt các ngân hàng trung ương vào tình thế phải quyết định họ có thể coi tác động của xung đột này đến lạm phát là “tạm thời” trong bao lâu.

Đối với Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), các nhà đầu tư ngày càng tin rằng câu trả lời là “không còn lâu nữa” - theo tờ báo Wall Street Journal.

Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ đã tăng mạnh theo giá dầu thô trong những ngày gần đây, đưa lợi suất của kỳ hạn 10 năm lên mức cao nhất trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump. Giá năng lượng tăng thường có xu hướng đẩy lợi suất trái phiếu lên cao hơn, vì nhà đầu tư kỳ vọng lạm phát sẽ cao hơn hoặc ngân hàng trung ương - trong trường hợp này là Fed - sẽ tăng lãi suất để ngăn lạm phát leo thang.

CÚ SỐC NĂNG LƯỢNG CÓ TỰ SUY YẾU NHƯ LÝ THUYẾT?

Hôm 1/9, Thống đốc Fed Michael Barr nói rằng Fed nên bắt đầu tăng lãi suất trong tháng này trừ khi dữ liệu mới cho thấy áp lực giá cả đang giảm bớt. "Nếu lạm phát không có dấu hiệu giảm tới mức đủ, thì tôi nghĩ chúng ta nên hành động quyết liệt để tăng lãi suất”, ông nói trong một bài phát biểu tại Washington.

Ông Barr nhấn mạnh rằng Fed đã đưa được lạm phát xuống mức chỉ nhỉnh hơn một chút so với mục tiêu 2% của Fed vào năm 2024, nhưng tiến trình giảm lạm phát này đã bị đình trệ vào năm ngoái dưới sức nặng của thuế quan, xung đột ở Trung Đông và làn sóng đầu tư trí tuệ nhân tạo (AI).

Những phát biểu này của vị Thống đốc Fed phần nào cho thấy tình thế khó khăn mà Fed phải đối mặt trong cuộc họp đã được lên lịch vào ngày 15-16/9. Quyết định lãi suất của Fed trong lần họp này sẽ phụ thuộc nhiều vào các diễn biến trong hai tuần tới, bao gồm báo cáo lạm phát tháng 8, theo dự kiến sẽ được công bố vào ngày 11/9, và số liệu việc làm phi nông nghiệp tháng 8, theo dự kiến sẽ được công bố vào ngày 4/9.

Trong cuộc họp gần đây nhất của Fed diễn ra vào tháng 7, đã có ba thành viên Ủy ban Thị trường mở Liên bang (FOMC) bỏ phiếu ủng hộ tăng lãi suất.

Trong bài phát biểu tại hội nghị ở Jackson Hole vào cuối tháng 8, Chủ tịch Fed Kevin Warsh cho biết ông không chỉ theo dõi các dữ liệu thống kê để làm căn cứ cho việc đưa ra quyết định về lãi suất.

Khi giải thích việc giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp tháng 7, ông nói rằng đa số các thành viên FOMC muốn đánh giá thông tin mới, "đặc biệt là những diễn biến có thể xảy ra trong chuỗi cung ứng, dòng vốn đầu tư và địa chính trị”. Theo cách lý giải này của ông Warsh, một cuộc xung đột kéo dài ở Vùng Vịnh và giá năng lượng duy trì ở mức cao là loại diễn biến có thể định hình các cân nhắc chính sách của giới chức Fed.

Vào đầu tuần này, ông Warsh đã đưa ra một đánh giá rộng hơn về thời điểm hiện tại. Phát biểu với tư cách là đồng chủ trì hội nghị quan chức tài chính và ngân hàng trung ương khối 20 nền kinh tế mới nổi và phát triển lớn nhất thế giới (G20) tại Asheville, North Carolina, cùng với Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent, ông Warsh nói rằng kỷ nguyên của sự dư thừa tiết kiệm toàn cầu - dựa trên ý tưởng rằng vốn sẽ ngồi yên vì thiếu cơ hội - đã nhường chỗ cho "một sự bùng nổ đầu tư toàn cầu”.

Mặc dù bình luận này ngụ ý rằng lãi suất dài hạn hiện nay nên cao hơn so với thập kỷ trước vì những lý do nằm ngoài tầm kiểm soát của Fed, các nhà đầu tư vẫn diễn giải đánh giá này của nhà lãnh đạo ngân hàng trung ương quyền lực nhất thế giới như một sự ủng hộ đối với kỳ vọng lãi suất cao hơn - theo các chiến lược gia tại ngân hàng JPMorgan Chase.

Các ngân hàng trung ương thường để cho các cú sốc năng lượng tự qua đi thay vì phản ứng với các cú sốc đó bằng động thái chính sách tiền tệ, dựa trên lý thuyết cho rằng giá cả tăng vì những cú số như vậy sẽ nhanh chóng suy yếu và việc tăng lãi suất khi xảy ra cú sốc năng lượng sẽ chỉ làm giảm tốc một nền kinh tế mà chính cú sốc đó đã khiến cho tăng trưởng chậm lại.

Vấn đề đối với Fed là cú sốc năng lượng hiện nay chưa suy yếu. Cuộc chiến giữa Mỹ với Iran bắt đầu vào cuối tháng 2, và khi đó giới chức Fed và nhà đầu tư cho rằng sự gián đoạn sẽ được đo bằng tuần. Nhưng đã 6 tháng trôi qua, cuộc chiến vẫn chưa có một giải pháp nào trước mắt.

DÙ LÀM GÌ, FED CŨNG SẼ ĐƯƠNG ĐẦU ÁP LỰC LỚN

Cú sốc nguồn cung năng lượng này đã và đang tác động lên một nền kinh tế Mỹ có tốc độ lạm phát đã vượt quá mục tiêu 2% của Fed trong hơn 5 năm. Chiến tranh càng kéo dài, khả năng doanh nghiệp và người lao động đưa kỳ vọng giá cả cao hơn vào kế hoạch của họ càng lớn.

Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đã tăng lãi suất trong cuộc họp tháng 6 và được dự báo sẽ tăng lãi suất thêm một lần nữa vào tuần tới. Những phát biểu gần đây của giới chức ECB cho thấy họ coi giá năng lượng tăng là một rủi ro làm tăng kỳ vọng lạm phát, thay vì một vấn đề có thể tự qua đi.

Trong quá trình hoạch định chính sách, Fed chú trọng chỉ số lạm phát lõi, thước đo không bao gồm hai nhóm hàng hóa có giá cả biến động mạnh và thường xuyên hơn là thực phẩm và năng lượng. Lạm phát lõi của Mỹ đã tăng tốc trong 5 tháng đầu năm, trước khi có sự cải thiện nhẹ trong tháng 6 và tháng 7. Tuy nhiên, trong bài phát biểu ở Jackson Hole, ông Warsh nhận định ông chưa cảm thấy thuyết phục rằng xu hướng lạm phát lõi đang cải thiện thực sự.

Khi phát biểu vào đầu tuần này, Bộ trưởng Bessent cho rằng dữ liệu lạm phát gần đây là bằng chứng cho thấy Fed nên giữ nguyên lãi suất. "Tôi tin rằng chúng ta đang chứng kiến một cú sốc nguồn cung. Theo kinh nghiệm truyền thống, không nên tăng lãi suất để ứng phó với một cú sốc nguồn cung, trừ phi có hiệu ứng thứ cấp. Bây giờ, chúng ta đang thấy lạm phát cơ bản vẫn ở mức độ rất, rất kiềm chế”, ông Bessent nói với hãng tin CNBC.

Ông Warsh chưa nói rõ Fed sẽ phản ứng như thế nào với xu hướng lạm phát lõi như ông nhận định. Việc tránh đưa ra hướng dẫn trước về lãi suất như vậy phù hợp với quan điểm của ông Warsh rằng ngân hàng trung ương nên lấy tín hiệu từ thị trường thay vì đưa ra định hướng cho thị trường. Ông đã nói rằng việc nhà đầu tư tự rút ra kết luận sẽ mang tới một tín hiệu hữu ích hơn so với một tín hiệu được định hình bởi các dự báo của Fed.

Hiện tại, thị trường đang nghĩ rằng Fed sẽ tăng lãi suất, nếu không vào tháng 9 thì vào tháng 12, và kỳ vọng này làm tăng thêm áp lực lên Fed bất kể Fed đưa ra quyết định như thế nào trong cuộc họp tháng này - theo Wall Street Journal.

Nếu Fed tăng lãi suất, nhà đầu tư sẽ muốn biết liệu có các đợt tăng tiếp theo hay không, và kỳ vọng này có thể đẩy lãi suất dài hạn lên cao hơn nữa.

Nếu Fed giữ nguyên lãi suất, nhà đầu tư sẽ muốn biết quyết định đó phù hợp như thế nào với việc ông Warsh đã nói rằng lạm phát chưa cải thiện đáng kể và rằng điều kiện tài chính hiện nay không mang tính chất không kiềm chế nền kinh tế.