Giới truyền thông cho rằng, mạng xã hội đang góp phần thúc đẩy “hồi sinh” thói quen đọc sách trong giới trẻ, với các trào lưu khoe sách gây sốt. Qua đó khuyến khích giới trẻ chia sẻ việc đọc sách trực tuyến và biến sách thành biểu tượng của bản sắc văn hóa…

Theo trang Mainichi, kết quả khảo sát quốc gia năm 2025 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hàn Quốc tiết lộ, giới trẻ nước này đang duy trì tỷ lệ đọc sách cao nhất trong số người trưởng thành. Minh chứng, người thường xuyên đọc sách trong độ tuổi 20 đạt tỷ lệ 75,3% và trong độ tuổi 30 là 66,4%.

Việc giới trẻ Hàn Quốc thể hiện sự “nhiệt tình” trong vấn đề đọc sách càng thể hiện rõ nét tại hội chợ Sách quốc tế Seoul vào cuối tháng 6 vừa qua. Những hàng người dài xếp hàng chờ đợi từ trước khi hội chợ mở cửa và trước những giá sách cao ngất trời. Hội chợ kéo dài 5 ngày đã thu hút hơn 150 nghìn người yêu sách nói chung.

Theo Japan Times, một mạng lưới các câu lạc bộ sách, hoạt động chia sẻ về sách và nhiều buổi tụ họp khác cũng đang nổi lên tại Nhật Bản. Ví dụ, Koen Book Club là một nhóm người trẻ yêu sách tại Tokyo thường tập hợp mỗi tháng tại công viên nếu thời tiết thuận lợi. Họ thường thảo luận về một cuốn sách mà các thành viên cùng đọc; đó có thể là tác phẩm của một tác giả viết tiếng Anh hoặc một tác phẩm được dịch sang tiếng Anh.

Còn tại Australia, theo CNN vào ngày 30/8 vừa qua, hơn 100 người đã tụ họp để cùng đọc sách tại Tender, một không gian cộng đồng nằm trong khu phố tập trung nhiều người trẻ sành điệu (hipster) ở Melbourne. Người tổ chức sự kiện, Grant Krupp, cho biết ông đã tổ chức hơn 10 sự kiện mang tên Book Doof tại Melbourne và 3 sự kiện tại Perth kể từ lần đầu tiên vào tháng 10/2025.

Những sự kiện như vậy diễn ra tại nhiều nơi trên toàn cầu. Theo các nhà tổ chức những sự kiện đọc sách, sau khoảng thời gian tìm kiếm sự kết nối hậu đại dịch, giới trẻ giờ đây lại tìm cách “ngắt kết nối” với mạng xã hội để bảo vệ sức khỏe tinh thần.

Điển hình, sự kiện The Offline Club đã gọi buổi tiệc đọc sách mà họ tổ chức vào mùa hè này tại Amsterdam là "một cuộc nổi loạn chống lại các tập đoàn công nghệ lớn". Tại sự kiện, nhiều người trẻ tỏ ra quan tâm đến các trải nghiệm "analog" (không kỹ thuật số) để đối trọng với thói quen lướt màn hình liên tục.

Dù vậy, cũng không thể phủ nhận công lao của các cộng đồng đọc sách trên mạng xã hội. Những trào lưu BookTok, Bookstagram và review sách trên YouTube quy tụ đông đảo độc giả, tác giả và nhà sáng tạo nội dung cùng chia sẻ những thông tin liên quan đến sách. Sự tham gia của họ đã tạo nên những đầu sách "gây sốt", giúp nhiều người quay trở lại với sách và giảm bớt thời gian sử dụng thiết bị điện tử.

Cuộc khảo sát do Trung tâm Điều tra xã hội thuộc Báo Thanh niên Trung Quốc phối hợp nền tảng Vấn Quyển (Wenjuan) thực hiện, với sự tham gia của khoảng 1.500 người, cho thấy 79,2% số người được hỏi cho biết có thể đọc trọn vẹn một cuốn sách trong phần lớn trường hợp. Trong đó, 35,8% cho biết “thường xuyên đọc hết”, 43,4% “đọc hết trong đa số trường hợp”.

Khảo sát cũng chỉ ra những rào cản chính đối với thói quen đọc sách của giới trẻ. Có tới 64,1% người tham gia cho rằng quỹ thời gian bị chia nhỏ khiến họ khó duy trì sự tập trung. 55% cho biết bị hạn chế bởi lịch làm việc và học tập dày đặc. 45,9% bị thu hút bởi các hoạt động giải trí khác... Ngoài ra, các yếu tố như giá sách cao hoặc khó tiếp cận chiếm 33,4%.

Trong bối cảnh công nghệ số phát triển mạnh, hình thức đọc trực tuyến ngày càng trở nên phổ biến tại Trung Quốc. Báo cáo điều tra đọc sách toàn quốc Trung Quốc lần thứ 23 vừa được công bố cho thấy, đọc trên điện thoại di động và nghe sách hiện là những phương thức chủ đạo. Tỷ lệ người trưởng thành đọc qua điện thoại trong năm 2025 đạt 79%.

Tại Việt Nam, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vừa ban hành hướng dẫn xây dựng Chương trình văn hóa đọc trong cộng đồng, tủ sách cộng đồng số cùng các mô hình thư viện mở, không gian đọc linh hoạt tại khu vực đô thị và nông thôn.

Theo định hướng, đến năm 2030, tỷ lệ người dân đọc sách thường xuyên trên cả nước phấn đấu đạt 80%. Mạng lưới tủ sách cộng đồng số, thư viện mở và không gian đọc linh hoạt sẽ từng bước được thiết lập tại 34 tỉnh, thành phố.

Tại khu vực đô thị, mục tiêu có 80% người dân hình thành thói quen đọc sách, có kỹ năng tiếp nhận và sử dụng thông tin, tri thức; mức hưởng thụ bình quân đạt 2 bản sách/người trong hệ thống thư viện công cộng và trung bình mỗi người đọc 4 cuốn sách/năm.

Đối với khu vực nông thôn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, hải đảo và biên giới, mục tiêu là 50% người dân hình thành thói quen đọc sách và kỹ năng tiếp nhận, sử dụng thông tin, tri thức; trung bình mỗi người đọc 2 cuốn sách/năm.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, điều quan trọng không chỉ là tăng số lượng đầu sách được xuất bản mà còn phải tạo điều kiện để sách đến gần hơn với người dân ở mọi vùng miền. Chuyển đổi số được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm.

Đến năm 2030, tỷ lệ người dân sử dụng dịch vụ thư viện số dự kiến đạt 50% tại đô thị và 30% tại khu vực nông thôn, miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, hải đảo, biên giới. Đồng thời 100% thư viện công cộng cấp tỉnh được định hướng hoàn thiện số hóa tài liệu địa chí và tích hợp vào Thư viện số quốc gia.

Không chỉ tập trung phát triển thị trường trong nước, Kế hoạch còn đặt ra mục tiêu đầy tham vọng trong việc mở rộng ảnh hưởng của xuất bản Việt Nam trên trường quốc tế. Theo định hướng đến năm 2030, mỗi năm sẽ có khoảng 150 đến 200 đầu sách của Việt Nam được dịch và phát hành ở nước ngoài. Đồng thời, thị trường xuất bản và giao dịch bản quyền sẽ được mở rộng tới khoảng 20 đến 30 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Mục tiêu này không chỉ góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam mà còn mở ra cơ hội phát triển kinh tế sáng tạo, nâng cao giá trị của ngành công nghiệp văn hóa trên bản đồ xuất bản thế giới.

Đồng thời, khi mỗi người dân dành thời gian đọc sách mỗi ngày, không chỉ tri thức cá nhân được nâng cao mà năng lực sáng tạo, tư duy phản biện và khả năng thích ứng với những biến đổi của xã hội cũng được cải thiện đáng kể. Đây chính là nền tảng quan trọng để xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao và phát triển đất nước bền vững trong kỷ nguyên số.