Chính phủ “hành động” và bước ngoặt ngành công nghệ lõi

Năm 2025 ghi nhận làn sóng đầu tư mạnh mẽ nhất từ trước đến nay của các tập đoàn đa quốc gia vào các ngành công nghệ cao như bán dẫn, AI, hạ tầng dữ liệu… tại Việt Nam. Theo Cục Thống kê, tính đến ngày 31/12/2025, tổng vốn đầu tư nước ngoài (FDI) bao gồm cả đăng ký mới và điều chỉnh vào ngành công nghiệp chế biến, chế tạo là 18,59 tỷ USD, chiếm 59,2% tổng số vốn.

Trong đó, riêng 10 tháng năm 2025, ngành bán dẫn đã thu hút khoảng 11,6 tỷ USD vốn FDI. Điều này cho thấy dòng vốn FDI đổ về Việt Nam đã chất lượng hơn với sự xuất hiện của các dự án tỷ USD từ những tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới gia tăng trước làn sóng chuyển dịch chuỗi cung ứng công nghệ cao.

DÒNG VỐN CHẢY MẠNH VÀO CÁC NGÀNH CÔNG NGHỆ CAO 

Một trong những dự án công nghệ cao điển hình là nhà máy sản xuất, lắp ráp và thử nghiệm vật liệu, thiết bị bán dẫn Công ty TNHH Amkor Technology Việt Nam tại Bắc Ninh. Vận hành từ tháng 10/2023 với số vốn đầu tư 520 triệu USD, chỉ sau 10 tháng hoạt động, Amkor Technology đã đưa nhà máy tại Bắc Ninh trở thành cứ điểm đóng gói chip lớn nhất thế giới của mình sau khi rót thêm 1,07 tỷ USD vào tháng 7/2024, nâng tổng vốn đầu tư vào Việt Nam lên mức 1,6 tỷ USD (tăng quy mô vốn sớm hơn dự kiến tới 11 năm). Tính đến hết quý 1/2025, tổng vốn FDI mà tập đoàn này giải ngân là hơn 850 triệu USD.

“Gã khồng lồ” công nghệ khác là Hana Micron cũng không đứng ngoài “cuộc đua” bán dẫn. Từ số vốn đầu tư ban đầu 600 triệu USD, tập đoàn có kế hoạch nâng tổng vốn đầu tư tại Bắc Giang lên hơn 1 tỷ USD vào năm 2027 để khép kín chuỗi sản xuất bảng mạch cho các thiết bị di động thế hệ mới.

Đặc biệt, “cơn sốt” AI toàn cầu đã đưa những tên tuổi lớn như Nvidia, Marvell… đến gần Việt Nam hơn. Sự cam kết của Nvidia trong việc xây dựng một hệ sinh thái AI toàn diện, từ hạ tầng siêu máy tính đến đào tạo nhân lực, đã chứng minh rằng Việt Nam không còn là “điểm đến dự phòng” mà đã trở thành “ngôi nhà thứ hai” của Nvidia trong chiến lược đầu tư. Điểm nhấn là ngày 7/8/2025, Công ty TNHH Nvidia Việt Nam đã hoàn tất việc tăng vốn điều lệ lên mức 1,1 triệu USD để chuẩn bị cho các hoạt động mở rộng tại Việt Nam trong thời gian tới. Trước đó, vào tháng 12/2024, tập đoàn công nghệ Mỹ đã gây chú ý khi thâu tóm toàn bộ Công ty TNHH Vinbrain từ Tập đoàn Vingroup, với giá trị chuyển nhượng vốn hơn 627 tỷ đồng.

Ngoài ra, các trung tâm R&D của Marvell và Synopsys tại Đà Nẵng và TP. Hồ Chí Minh với quy mô vốn lên tới hàng tỷ USD cũng bắt đầu tham gia vào thiết kế các dòng chip thế hệ mới cho thị trường thế giới.

Sự hiện diện của các doanh nghiệp FDI này tạo ra một “hệ sinh thái vệ tinh”. Hàng trăm doanh nghiệp phụ trợ từ Đài Loan, Hàn Quốc và Hoa Kỳ… đã kéo theo, tạo thành một cụm ngành công nghiệp bán dẫn thực thụ tại các khu vực trọng điểm như: Bắc Ninh, Thái Nguyên, Đà Nẵng và TP. Hồ Chí Minh. Đây chính là minh chứng rõ nhất cho thấy niềm tin của các tập đoàn đa quốc gia vào sự ổn định và tiềm năng của Việt Nam.

DOANH NGHIỆP NỘI KHẲNG ĐỊNH TINH THẦN “MANKE IN VIETNAM”

Trước dòng chảy “sôi động” của các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới, các tập đoàn công nghệ nội địa cũng đã có sự chuyển mình rõ nét. Năm 2025 đánh dấu sự trưởng thành vượt bậc của tinh thần “Make in Vietnam” của các doanh nghiệp công nghệ Việt Nam. Thay vì tập trung gia công, lắp ráp, các công ty đang từng bước nỗ lực vươn lên để làm chủ công nghệ lõi.

Tập đoàn Viettel tiếp tục khẳng định vị thế dẫn đầu khi sản xuất thành công chip 5G DEF SoC đầu tiên của Việt Nam. Đây thực sự là một kỳ tích bởi thiết kế chip viễn thông đòi hỏi trình độ kỹ thuật rất cao. Không dừng lại ở đó, Viettel đã hoàn thành triển khai và đưa vào sử dụng hơn 23.500 trạm BTS trong giai đoạn từ tháng 2 -12/2025. Đáng chú ý, hơn 2.000 trạm trong số này là sản phẩm “Make in Vietnam” do Viettel tự nghiên cứu và phát triển. Nhờ đó, đưa Việt Nam vào nhóm ít quốc gia trên thế giới tự chủ được hạ tầng viễn thông thế hệ mới.

Mới đây nhất, vào tháng 1/2026, tập đoàn này cũng chính thức khởi công nhà máy chế tạo chip công nghệ cao đầu tiên tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc. Dự án này là mắt xích then chốt giúp Việt Nam khép kín chuỗi sản xuất từ thiết kế đến chế tạo, dự kiến hoàn thiện vào năm 2027.

Trong khi đó, FPT đã chứng minh sự nhạy bén khi chuyển dịch mạnh mẽ sang mảng bán dẫn và AI. Công ty FPT Semiconductor trong năm 2025 đã nhận đơn đặt hàng lên tới hàng trăm triệu USD từ đối tác từ Nhật Bản, Đài Loan và Hàn Quốc. Đồng thời, việc hợp tác với Nvidia để vận hành các nhà máy AI (AI Factory) trước đó cũng đã giúp FPT cung cấp hạ tầng tính toán siêu mạnh cho các doanh nghiệp trong nước, giải quyết bài toán chủ quyền dữ liệu và tối ưu hóa chi phí cho các doanh nghiệp nội địa khi muốn ứng dụng AI vào kinh doanh...

CHÍNH PHỦ “HÀNH ĐỘNG”

Có thể nói, những kết quả rực rỡ trong năm 2025 là thành quả của một sự chuyển dịch tư duy quản lý mang tính bước ngoặt, từ “cam kết” sang “hành động”, từ “văn bản” sang “thực chiến”.

Trong đó, một trong những điểm nhấn quan trọng là Quỹ Hỗ trợ đầu tư. Trong bối cảnh Thuế tối thiểu toàn cầu (GMT) được áp dụng, các biện pháp miễn giảm thuế truyền thống đã không còn là lợi thế cạnh tranh. Việt Nam đã nhanh chóng thay đổi “chiến thuật” thu hút FDI, thay vì giảm thuế, các chính sách đã hỗ trợ trực tiếp cho các hoạt động R&D, đào tạo nhân lực và hạ tầng công nghệ cao cho các tập đoàn công nghệ. Đây là một bước đi “thực chiến” đúng nghĩa, giúp Việt Nam giữ chân các nhà đầu tư lớn và thu hút thêm các dự án tỷ USD.

Về mặt pháp lý, việc thông qua Luật Công nghệ cao (sửa đổi) và Luật Trí tuệ nhân tạo trong năm 2025 đã tạo ra một hành lang an toàn và minh bạch. Chính phủ đã cho phép thí điểm cơ chế  sandbox (khung quản lý thử nghiệm) tại Đà Nẵng và TP. Hồ Chí Minh, cho phép các doanh nghiệp thử nghiệm những công nghệ chưa có tiền lệ như xe tự hành, drone vận tải hay các mô hình tài chính số dựa trên Blockchain. Sự linh hoạt này đã tháo gỡ những nút thắt của các thủ tục hành chính cũ, giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian từ phòng thí nghiệm ra thị trường.

Bên cạnh đó, chiến lược đào tạo 50.000 kỹ sư bán dẫn không còn là một con số khẩu hiệu. Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng Bộ Kế hoạch và Đầu tư (nay là Bộ Tài chính) đã phối hợp chặt chẽ để triển khai các chương trình đào tạo chuyển đổi ngắn hạn, đưa sinh viên các ngành kỹ thuật sang học chuyên sâu về chip với sự tài trợ trực tiếp từ ngân sách và các tập đoàn FDI. Việc thành lập các trung tâm đào tạo bán dẫn dùng chung (shared facilities) tại Hà Nội, Đà Nẵng và TP. Hồ Chí Minh là minh chứng cho việc Chính phủ sẵn sàng đầu tư hạ tầng đắt đỏ để doanh nghiệp và nhà trường cùng khai thác.

Nút thắt về hạ tầng năng lượng - một vấn đề sống còn của ngành bán dẫn - cũng đã được Chính phủ xử lý quyết liệt bằng cách ưu tiên nguồn điện xanh và điện ổn định cho các khu công nghệ cao. Các dự án truyền tải điện trực tiếp đã được khơi thông, cho phép các nhà máy công nghệ cao được mua điện trực tiếp từ các nguồn tái tạo, đáp ứng tiêu chuẩn ESG (môi trường - xã hội - quản trị) khắt khe của quốc tế.

Vì vậy, bước sang năm 2026, Việt Nam được kỳ vọng sẽ tiếp tục tăng tốc trong phát triển các ngành công nghệ cao, công nghệ lõi như bán dẫn, AI… để từng bước đưa kinh tế số chiếm trên 25% GDP trong giai đoạn tới.

“Với sự đồng lòng của khu vực FDI, doanh nghiệp trong nước và Chính phủ “hành động”, ngành công nghệ lõi của Việt Nam đang đứng trước cơ hội ngàn năm có một để thực hiện giấc mơ trở thành cường quốc công nghệ trong tương lai”, Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng nhấn mạnh tại buổi làm việc với Mạng lưới Đổi mới sáng tạo Việt Nam và chuyên gia các ngành công nghệ chiến lược tại Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia (NIC) cuối tháng 11/2025.

Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 7+8/2026 phát hành ngày 16-23/02/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây: 

Link: https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-78-xuan-binh-ngo.html