Cơ giới hoá và công nghệ giúp sản xuất nông nghiệp giảm phát thải và bền vững

Ngày 12/9/2025, tại Hà Nội, Viện Cơ điện nông nghiệp và Công nghệ sau thu hoạch (VIAEP) phối hợp với Hội Khoa học và Công nghệ Lương thực Thực phẩm Việt Nam (VAFoST), Hội Cơ khí Nông nghiệp Việt Nam (VSAGE) tổ chức Hội nghị “Khoa học công nghệ bảo quản, chế biến nông lâm thủy sản và cơ giới hóa nông nghiệp toàn quốc”. 

Phát biểu phiên khai mạc hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến đã nhấn mạnh những thành tựu nổi bật của ngành nông nghiệp Việt Nam trong suốt một thập kỷ qua. Cụ thể, tốc độ tăng trưởng GDP ngành nông nghiệp luôn duy trì ổn định từ 2,5 – 3,5%/năm, trong khi giá trị xuất khẩu nông, lâm, thủy sản năm 2024 đạt kỷ lục 62,5 tỷ USD, tăng gần 19% so với năm 2023.

Việt Nam đã khẳng định vị thế là một trong 10 quốc gia xuất khẩu nông sản hàng đầu thế giới. Tuy nhiên, Thứ trưởng cũng chỉ ra rằng những kết quả đạt được vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Việc ứng dụng công nghệ cao trong bảo quản và chế biến còn hạn chế, dẫn đến tỷ lệ tổn thất sau thu hoạch của một số mặt hàng, đặc biệt là rau quả và thủy sản, vẫn cao hơn so với nhiều nước trong khu vực.

Cơ giới hóa trong nông nghiệp được hiểu là việc áp dụng các máy móc, thiết bị và công nghệ hiện đại vào các quy trình sản xuất nông nghiệp. Việc này không chỉ giúp giảm thiểu sức lao động mà còn nâng cao hiệu quả sản xuất. Tỷ lệ cơ giới hóa trong khâu làm đất đã đạt trên 95%, cho thấy sự chuyển mình mạnh mẽ của ngành nông nghiệp Việt Nam. Tuy nhiên, để đạt được sự đồng bộ trong các khâu gieo trồng, chăm sóc, thu hoạch và sau thu hoạch, cần có sự đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ và thiết bị hiện đại.

Một trong những lợi ích lớn nhất của cơ giới hóa là khả năng giảm phát thải khí nhà kính. Việc sử dụng máy móc hiện đại giúp tối ưu hóa quy trình sản xuất, từ đó giảm thiểu lượng nhiên liệu tiêu thụ và khí thải phát sinh. Các thiết bị nông nghiệp thông minh như drone và cảm biến IoT không chỉ giúp theo dõi tình trạng cây trồng mà còn tối ưu hóa việc tưới tiêu, giảm thiểu lãng phí nước và năng lượng. Điều này không chỉ góp phần bảo vệ môi trường mà còn giúp nông dân tiết kiệm chi phí sản xuất.

Khoa học công nghệ cũng đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển các mô hình sản xuất nông nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu. Các công nghệ như tưới ngập khô xen kẽ (AWD) đã được áp dụng rộng rãi trong canh tác lúa, giúp giảm lượng khí mê-tan phát thải từ ruộng lúa. Công nghệ này không chỉ giúp tiết kiệm nước mà còn tạo ra sản phẩm nông nghiệp có thể đo lường và quy đổi thành lợi ích kinh tế thông qua tín chỉ carbon. Việc áp dụng các giải pháp công nghệ này không chỉ giúp nông dân tăng thu nhập, mà còn góp phần vào mục tiêu phát triển bền vững của ngành nông nghiệp.

Để hiện thực hóa những mục tiêu này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp và nông dân. Nhà nước cần xây dựng các chính sách hỗ trợ, khuyến khích đầu tư vào nghiên cứu và phát triển công nghệ trong nông nghiệp. Đồng thời, cần tạo ra các trung tâm đổi mới sáng tạo nông nghiệp, gắn kết giữa viện – trường – doanh nghiệp để thúc đẩy ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất.

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến bày tỏ niềm tin rằng với tinh thần đổi mới sáng tạo cùng sự đồng hành của các nhà khoa học, doanh nghiệp và nông dân, nông nghiệp Việt Nam sẽ tiếp tục vươn lên, khẳng định vị thế và uy tín trên thị trường quốc tế.

Tại phiên khoa học toàn thể, các diễn giả đã trình bày các báo cáo phác thảo bức tranh toàn diện về xu hướng phát triển, thực trạng và thành tựu của ngành, đồng thời định hướng nghiên cứu ứng dụng, sản xuất cũng như thương mại hóa sản phẩm trong thời gian tới.

Tiếp nối là phiên báo cáo chuyên đề, được tổ chức thông qua 4 hội thảo chuyên sâu với các nội dung: sơ chế và bảo quản nông sản thực phẩm; chế biến nông lâm thủy sản; sinh học thực phẩm và đồ uống; cùng với cơ giới hóa nông nghiệp. Đây là những chủ đề trọng tâm, phản ánh nhu cầu đổi mới và ứng dụng khoa học công nghệ ở mọi khâu trong chuỗi giá trị nông nghiệp.